ΔΟΚΙΜΙΟ - ΑΡΘΡΟ - ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ

ΔΟΚΙΜΙΟ

Είναι ένα είδος πεζού λόγου, με μέση συνήθως έκταση, το οποίο γράφεται από πρόσωπο που δεν είναι κατ’ ανάγκη ένας ειδικός επιστήμονας, έχει ωστόσο ευρύτερη καλλιέργεια και ευχέρεια στο λόγο. Ο δοκιμιογράφος εκφράζει, με το προσωπικό του ύφος, τις παρατηρήσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά του για τη ζωή ή περιπλανιέται ελεύθερα στο χώρο των ιδεών, που προέρχονται από τα γενικότερα πνευματικά του εφόδια και από τη διανοητική και αισθητική του καλλιέργεια. Άλλοτε πάλι προσπαθεί να αναλύσει και να ερμηνεύσει, εκλαϊκεύοντας πολλές φορές, θέματα αισθητικής, ηθικής, κοινωνικής, πολιτικής κτλ. τάξης, ακόμη και επιστημονικά. Σκοπός του είναι να πληροφορήσει, να διδάξει, να τέρψει (=ευχαριστήσει) και ενδεχομένως να πείσει. Όταν το δοκίμιο προσεγγίζει τη λογοτεχνία, το χαρακτηρίζουμε «στοχαστικό» ή  «λογοτεχνικό». Όταν προσεγγίζει την επιστήμη ή την φιλοσοφία, το χαρακτηρίζουμε «αποδεικτικό» ή «λογοκρατικό».

ΑΡΘΡΟ

Είναι δημοσίευμα σε εφημερίδα ή περιοδικό ή ακόμη στο διαδίκτυο, που πραγματεύεται ένα θέμα ειδικό, επίκαιρο και γενικού ενδιαφέροντος. Οι κυριότερες ειδήσεις αναλύονται από τους δημοσιογράφους με άρθρα ποικίλου περιεχομένου (οικονομικού, κοινωνικού, πολιτικού). Ωστόσο μπορούν να υπάρξουν ειδικές θεματικές στήλες ή ένθετα με άρθρα που αφορούν στην επικαιρότητα και είναι σχετικά με ζητήματα υγείας, ιδεών, επιστημονικά, κοινωνικά, αθλητικά κ.ά.

ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ

Είναι ένας τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα, φιλολογικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, πολιτικά και άλλα. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της επιφυλλίδας είναι ότι γράφεται από πρόσωπο ειδικό στο θέμα. Δημοσιεύεται σε εφημερίδα, σε συγκεκριμένη θέση και χωρίζεται συνήθως από την υπόλοιπη ύλη με ολοσέλιδη ή μικρή γραμμή. Συχνά αναφέρεται δίπλα ή πάνω από τον τίτλο, ότι πρόκειται για επιφυλλίδα. Ο επιφυλλιδογράφος ενδέχεται να ξεκινήσει από ένα επίκαιρο θέμα αλλά προχωρά σε διαχρονικές σκέψεις, γενικού ενδιαφέροντος. Γι’ αυτό και η επιφυλλίδα προσεγγίζει συχνά είτε το δοκίμιο είτε το άρθρο. Παλαιότερα, ονομαζόταν επιφυλλίδα ένα λαϊκό ανάγνωσμα, ένα λογοτεχνικό κείμενο, που δημοσιευόταν σε συνέχειες σε μια εφημερίδα.

Κοινό στοιχείο των παραπάνω ειδών κειμένου είναι ότι απευθύνονται στον «μέσο αναγνώστη». Βεβαίως, πέρα από τα παραπάνω είδη κειμένου υπάρχουν και άλλα όπως: η μελέτη, η έρευνα, η πραγματεία, η διατριβή, το χρονογράφημα, η μονογραφία, η επιστολή κλπ. τα οποία έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά και διαφοροποιήσεις μεταξύ τους.