ΒΙΒΛΙΟ – ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ
Η μελέτη ποιοτικών βιβλίων ανεξάρτητα από το ιδιαίτερο περιεχόμενό τους (λογοτεχνικό, φιλοσοφικό, επιστημονικό ή άλλο) προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στο άτομο, τα οποία σχετίζονται τόσο με την απόκτηση γνώσεων, όσο και με την πρόσκτηση μιας πιο διαλλακτικής προσέγγισης στα επιμέρους ζητήματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπο το άτομο στη δημόσια, αλλά και στην προσωπική του ζωή.
Ειδικότερα, το βιβλίο:
Αποτελεί σημαντική πηγή γνώσεων και ιδεών: Το άτομο μπορεί να έρθει σ’ επαφή με ένα μεγάλο κομμάτι της συλλογικής γνώσης -όποια κι αν είναι τα ειδικότερα ενδιαφέροντά του- καθώς τόσο τα επιστημονικά επιτεύγματα κάθε εποχής όσο και τα ιστορικά δεδομένα και οι φιλοσοφικές αναζητήσεις, έχουν καταγραφεί και αναλυθεί εκτενώς. Δίνεται έτσι η ευκαιρία στο άτομο να μελετήσει προσεκτικά και, άρα, να εμβαθύνει σε όποιο επιστημονικό ή άλλο αντικείμενο κινεί το ενδιαφέρον του.
Συνάμα, πέρα από την πρακτική πτυχή της απόκτησης γνώσεων, η επαφή με τα βιβλία προσφέρει στο άτομο τη δυνατότητα να παρακολουθήσει το ξεδίπλωμα της σκέψης και τους ποικίλους συλλογισμούς άλλων ανθρώπων -επιστημόνων, σημαντικών συγγραφέων, φιλοσόφων, ερευνητών κ.ά.-, με απώτερο όφελος τη συνειδητοποίηση της ευρύτητας του ανθρώπινου πνεύματος.
Το άτομο έχει την ευκαιρία να αντικρίσει τον κόσμο και την κοινωνία μέσα από τα μάτια ενός άλλου ανθρώπου∙ έχει την ευκαιρία να κατανοήσει πόσο και πώς διαφοροποιείται η προσέγγιση της πραγματικότητας από διαφορετικούς μεταξύ τους ανθρώπους. Έρχεται, έτσι, αντιμέτωπο με την αλήθεια της πολυποίκιλης θεώρησης και κατανόησης των πραγμάτων και κάνει ένα καίριο βήμα προς την αναγκαία διαλλακτικότητα και το σεβασμό των διαφορετικών απόψεων και αντιλήψεων.
Ενισχύει τη συλλογιστική ικανότητα του ατόμου: Μέσα από την προσεκτική μελέτη βιβλίων το άτομο έχει τη δυνατότητα να ασχοληθεί εκτενώς με τα ζητήματα που το απασχολούν, αποκτώντας όχι μόνο έτοιμες γνώσεις και ιδέες, αλλά -κυρίως- την ικανότητα να διαμορφώνει και να αποκρυσταλλώνει τις προσωπικές του απόψεις. Διερευνώντας από διαφορετική κάθε φορά οπτική γωνία το ίδιο θέμα αντιλαμβάνεται το πλήθος των παραμέτρων που οφείλει να λάβει υπόψη του προτού οδηγηθεί στα συμπεράσματα εκείνα που ικανοποιούν πληρέστερα τη δική του θεώρηση και αντίληψη. Ενώ, παράλληλα, μαθαίνει να διακρίνει τις επιφανειακές προσεγγίσεις, τις απλουστεύσεις, αλλά και τις δογματικές προσεγγίσεις, και καθίσταται έτσι πολύ πιο προσεκτικό στη διατύπωση των δικών του συλλογισμών.
Η πλήρης διερεύνηση, άλλωστε, ενός θέματος, όπως αυτή φανερώνεται στο πλαίσιο ενός βιβλίου, συνιστά μια διαδικασία πολλών επιπέδων, υπό την έννοια πως πρέπει κάθε φορά να εξετάζονται κι οι αντίθετες θέσεις, ώστε να προκύπτουν ολοκληρωμένα και άρτια συμπεράσματα. Πρόκειται για μια διαλεκτική διαδικασία, που εθίζει το άτομο στη διεξοδική προσέγγιση των θεμάτων που το απασχολούν και, φυσικά, στην ανάγκη να αποζητά -και όχι να αποφεύγει- τον αντίλογο, διότι μόνο έτσι μπορεί να αντικρίζει τα καίρια ζητήματα από κάθε πιθανή πτυχή, και να καταλήγει σε ασφαλή συμπεράσματα.
Επιπλέον, κάθε φορά που το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με μια θεώρηση εκ διαμέτρων αντίθετη από τη δική του ή με μια εντελώς πρωτότυπη προσέγγιση, οδηγείται σ’ έναν προβληματισμό που βαθαίνει καίρια τη σκέψη του.
Αποτελεί ιδανική μορφή ψυχαγωγίας: Η μελέτη βιβλίων προσφέρει στο άτομο μια πολύτιμη διέξοδο από την κούραση και την ένταση της καθημερινότητας∙ μια διέξοδο που το εκτονώνει από τις συγκρουσιακές καταστάσεις που του προκαλούν οι πολλαπλές δυσκολίες της πραγματικότητας. Το άτομο απομακρύνεται, για λίγο, από τα προβλήματα της προσωπικής του ζωής και «ταξιδεύει» σε νέους ή διαφορετικούς κόσμους, βιώνοντας πρωτόγνωρες εμπειρίες μέσα από τις διαδρομές των λογοτεχνικών ηρώων.
Έτσι, η ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων προσφέρει μια ακόμη ιδιαίτερα επωφελή δυνατότητα, καθώς το άτομο έχει την ευκαιρία να βιώσει κατά τρόπο έμμεσο, και άρα χωρίς την ένταση της άμεσης εμπλοκής, διλήμματα, δύσκολες ή και οριακές καταστάσεις, τραγικά επεισόδια, αλλά και αποφάσεις που αλλάζουν δραματικά τη ζωή ενός ανθρώπου, και να γνωρίσει ακόμα καλύτερα τον ίδιο του τον εαυτό, καθώς θα συλλογίζεται πώς θα αντιδρούσε ο ίδιος σε μια τέτοια περίπτωση ή πώς θα αντιμετώπιζε μια τέτοια δυσκολία.
Αντί, λοιπόν, να σκορπά ανώφελα το χρόνο του, έχει την ευκαιρία με τη βοήθεια ενός βιβλίου να ζήσει πρωτόγνωρες καταστάσεις, αλλά και να έρθει σ’ επαφή με τη συγκεντρωμένη γνώση και εμπειρία ενός άλλου ανθρώπου -του συγγραφέα-, και να αποκομίσει με αυτό τον τρόπο πολύτιμες γνώσεις και βιώματα.
Εμπλουτίζει τις γλωσσικές και εκφραστικές δυνατότητες του ατόμου: Η ανάγνωση βιβλίων προσφέρει -ιδίως στους νέους ανθρώπους- τη δυνατότητα να έρθουν σ’ επαφή με τα εκφραστικά μέσα πολλών συγγραφέων και να γνωρίσουν έτσι ποικίλους τρόπους γλωσσικής διατύπωσης. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό όφελος, καθώς μέσω της γλωσσικής αυτής καλλιέργειας το άτομο διευρύνει, όχι μόνο τις εκφραστικές του δυνατότητες, αλλά και την ικανότητά του να κατανοεί ολοένα και πιο δύσκολα κείμενα.
Ας μη λησμονούμε, άλλωστε, πως το εύρος και οι εκφραστικές δυνατότητες της γλώσσας μας φανερώνονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στα χέρια των έμπειρων και ικανών συγγραφέων, προσφέροντας στους νέους την ευκαιρία να αντιληφθούν πληρέστερα την εξαίρετη ομορφιά της.
Στηρίζει σημαντικές πτυχές του πολιτισμού: Μέσα από βιβλία στα οποία εκλαϊκεύονται επιστημονικά, ιστορικά, φιλοσοφικά ή άλλα ζητήματα, καθίσταται εφικτή η μετάδοση της γνώσης σε ευρύτερα πληθυσμιακά στρώματα. Μια τέτοια μορφή εκλαΐκευσης επιτυγχάνεται, άλλωστε, και με τα εκπαιδευτικά εγχειρίδια, μέσω των οποίων πραγματοποιείται η εκπαίδευση των νέων.
Συνάμα, η ελεύθερη διακίνηση των βιβλίων, ενισχύει τη δημοκρατική λειτουργία της κοινωνίας, καθώς με την ελεύθερη έκφραση και την ανεμπόδιστη κυκλοφορία των ιδεών γίνεται σαφές πως μια δημοκρατική πολιτεία επιτρέπει, αποδέχεται -και ενίοτε υιοθετεί- ακόμη και ιδέες οι οποίες στο πρώτο τους άκουσμα μοιάζουν εντελώς ρηξικέλευθες ή ίσως και ανατρεπτικές. Πολλές καίριες αλλαγές, άλλωστε, στον τρόπο λειτουργίας των κοινωνιών έχουν προκύψει ακριβώς μέσα από θεωρίες και προσεγγίσεις που έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τα έως τότε παραδεδομένα.
Η υποβάθμιση του βιβλίου
Ένα ανησυχητικό για την εποχή μας φαινόμενο είναι πως τα τελευταία χρόνια μειώνεται ολοένα και περισσότερο η επαφή των πολιτών με τα βιβλία∙ στοιχείο που γίνεται ιδιαίτερα πρόδηλο από το γεγονός ότι, ιδίως οι νεότερες γενιές, διαβάζουν ελάχιστα, κι αυτό προκύπτει τόσο από τις μειωμένες πωλήσεις βιβλίων όσο και από την εύκολα διαπιστούμενη άγνοια των νεότερων για τους λογοτέχνες και τη λογοτεχνική παραγωγή της χώρας μας.
Τα αίτια αυτού του φαινομένου θα μπορούσαν να αναζητηθούν στους ακόλουθους παράγοντες:
Η ευρύτατη διάδοση των μέσων μαζικής ενημέρωσης: Για την πλειονότητα των πολιτών η τηλεόραση και το διαδίκτυο αποτελούν -πλέον- την «αυτονόητη» επιλογή, όταν έχουν ελεύθερο χρόνο ή όταν θέλουν να εκτονώσουν την ένταση της ημέρας. Η ευκολία της έτοιμης εικόνας, αλλά και ο εντυπωσιακός χαρακτήρας της τηλεοπτικής εμπειρίας (κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, ψυχαγωγικές ή ενημερωτικές εκπομπές) ενέχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι της πιο απαιτητικής επαφής με το βιβλίο, όπου ο αναγνώστης καλείται να επεξεργαστεί το προσλαμβανόμενο υλικό και να ενεργοποιήσει τη σκέψη και τη φαντασία του.
Αντιστοίχως, η αίσθηση της κοινωνικότητας που ενέχει η επαφή με το διαδίκτυο, χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσφέρει έναν επίσης εύκολο και διασκεδαστικό τρόπο «αξιοποίησης» του ελεύθερου χρόνου, ο οποίος θεωρείται σαφώς προτιμότερος για τους νέους απ’ ό,τι η ανάγνωση ενός βιβλίου.
Ενώ, παράλληλα, το γεγονός ότι μέσω του διαδικτύου είναι εφικτή η αναζήτηση οποιασδήποτε πληροφορίας, δημιουργεί στους ανθρώπους την ψευδαίσθηση της εύκολης απόκτησης γνώσεων, χωρίς να γίνεται αντιληπτό πως η αποσπασματική αυτή επαφή με έτοιμες πληροφορίες δεν μπορεί να υποκαταστήσει την παιδευτική αξία της μελέτης ενός βιβλίου.
Ο καταναλωτισμός και η χρησιμοθηρία της εποχής μας: Το καταναλωτικό πρότυπο των ημερών μας ωθεί τους περισσότερους ανθρώπους σ’ ένα συνεχές κυνήγι του χρήματος και των υλικών αγαθών, θέτοντας σε υποδεέστερη μοίρα τα πνευματικά ενδιαφέροντα. Ο σύγχρονος άνθρωπος ενδιαφέρεται κυρίως για ό,τι μπορεί να επιδείξει ως απόκτημα και, φυσικά, για ό,τι μπορεί να του αποδώσει οικονομικά οφέλη. Υπό αυτή την έννοια, η επαφή των ανθρώπων με τη μελέτη περιορίζεται μόνο στο πλαίσιο των σπουδών, ώστε να υπάρξει η αναγκαία επαγγελματική αποκατάσταση. Η μελέτη είναι ιδωμένη εδώ κυρίως χρησιμοθηρικά, και μόνο ως το μέσο για την επίτευξη κάποιου οικονομικού οφέλους. Σε ό,τι αφορά, μάλιστα, τους ενήλικες που έχουν πια επιτύχει την επαγγελματική τους αποκατάσταση, η μελέτη βιβλίων φαντάζει χαμένος χρόνος, αφού δεν προκύπτει από αυτή κάποιου είδους οικονομικό κέρδος.
Έλλειψη ελεύθερου χρόνου: Ένα σύνηθες επιχείρημα των ενηλίκων -κάποτε και των εφήβων- για την απομάκρυνση από το διάβασμα βιβλίων, είναι η πλήρης απουσία ελεύθερου χρόνου, καθώς οι μεν ενήλικες βρίσκονται αντιμέτωποι μ’ έναν καταιγισμό -κυρίως επαγγελματικών- υποχρεώσεων, οι δε έφηβοι καλούνται να αντεπεξέλθουν σ’ ένα φορτωμένο πρόγραμμα (σχολείο, φροντιστήριο, εκμάθηση ξένων γλωσσών, άθληση), το οποίο εκμηδενίζει, όχι μόνο τον ελεύθερο χρόνο τους, αλλά και τις αντοχές τους.
Η απωθητική συνήθως εικόνα του βιβλίου στο χώρο του σχολείου: Ένα από τα τρωτά σημεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι πως συχνά δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα στους μαθητές απέναντι στο σχολικό βιβλίο, και κατ’ επέκταση απέναντι στο βιβλίο γενικότερα. Οι μαθητές συνδέουν στη σκέψη τους το βιβλίο με την στείρα αποστήθιση, τα διαγωνίσματα, τις προαγωγικές εξετάσεις, και κατόπιν με τις πανελλήνιες εξετάσεις, αποκτώντας σταδιακά μια τελείως αρνητική διάθεση απέναντι σε αυτό. Όπως ακριβώς αντικρίζουν το σχολείο ως μια επιβεβλημένη και εξαναγκαστική περίοδο μαθητείας σε αντικείμενα εντελώς αδιάφορα, έτσι καταλήγουν να βλέπουν και το βιβλίο ως κάτι το απωθητικό, που δεν έχει τίποτε το ουσιώδες να τους προσφέρει.
Η έλλειψη ορθής προώθησης και καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας: Οι φορείς αγωγής (οικογένεια, σχολείο, πολιτεία) δεν στηρίζουν επαρκώς τη διάθεση φιλαναγνωσίας των νέων. Τη στιγμή που οι γονείς θα έπρεπε να λειτουργούν ως πρότυπα για τη στενή σχέση με τη μελέτη βιβλίων και η πολιτεία θα έπρεπε να προσφέρει πλήθος ευκαιριών για την επαφή των νέων με το βιβλίο (πλούσιες σχολικές και δημοτικές βιβλιοθήκες, διοργάνωση εκδηλώσεων), παρατηρείται πως αυτό δεν συμβαίνει ή τουλάχιστον δεν συμβαίνει σε ικανοποιητικό βαθμό.
Τρόποι προώθησης του βιβλίου και της φιλαναγνωσίας
Έγκαιρη ανάδειξη των ωφελειών που προσφέρει η μελέτη βιβλίων: Με τη συνδρομή των εκπαιδευτικών (πρωτίστως των δασκάλων), της οικογένειας και της πολιτείας, οφείλει να γίνει μια συστηματική προσπάθεια, ώστε οι νέες γενιές να συνειδητοποιήσουν εγκαίρως τα οφέλη της ανάγνωσης. Οι νέοι θα πρέπει να κατανοήσουν πως τόσο η ικανότητά τους να σκέφτονται και να διερευνούν με πληρότητα τα ζητήματα της πραγματικότητας, όσο και οι λεκτικές τους δεξιότητες, αλλά και η δημιουργικότητά τους, μπορούν να ωφεληθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό από την επαφή με τα βιβλία.
Οι νέοι θα πρέπει να αντιληφθούν πως η «κατάχρηση» της τηλεόρασης και του διαδικτύου υπονομεύει τη δυνατότητά τους να ενισχύσουν τις νοητικές τους δεξιότητες, αφού τους τρέπει σε παθητικούς δέκτες έτοιμου υλικού, και μάλιστα υλικού χαμηλής ποιότητας. Θα πρέπει να κατανοήσουν πως η εντύπωση που έχουν πως χάρη στην τηλεόραση και το διαδίκτυο γνωρίζουν όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουν, είναι εντελώς λανθασμένη, αφού στην πραγματικότητα τρέπονται σε αναμεταδότες πληροφοριών, και όχι σε σκεπτόμενους πολίτες με δική τους αυτόνομη κριτική ικανότητα.
Προώθηση του βιβλίου από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης: Τα ΜΜΕ έχουν αποδεδειγμένα τη δυνατότητα να επηρεάζουν τις καταναλωτικές συνήθειες, αλλά και τις γενικότερες επιλογές των πολιτών, και η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί, ώστε να φέρει τους νέους σε επαφή με το ποιοτικό βιβλίο. Η προβολή εκπομπών αφιερωμένων στο βιβλίο, καθώς και η προβολή κοινωνικών μηνυμάτων για την αξία της ανάγνωσης, μπορούν να λειτουργήσουν ενισχυτικά στην προσπάθεια προώθησης της φιλαναγνωσίας.
Στήριξη του βιβλίου από την πολιτεία: Η πολιτεία οφείλει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να καθιστά βιώσιμη την εκδοτική παραγωγή στη χώρα μας, επιτρέποντας στους εκδότες να επιλέγουν ποιοτικά βιβλία και όχι να αναζητούν εμπορικούς τίτλους -έστω κι αν δεν αποτελούν καλές αναγνωστικές επιλογές- μόνο και μόνο γιατί θα τους αποφέρουν το αναγκαίο οικονομικό κέρδος.
Παράλληλα, η πολιτεία θα πρέπει να στηρίζει τη λειτουργία βιβλιοθηκών σε κάθε πόλη και σε κάθε δήμο της χώρας, ώστε οι πολίτες να μπορούν εύκολα και ανέξοδα να δανείζονται βιβλία. Είναι σημαντικό, άλλωστε, να λαμβάνουμε υπόψη μας πως λόγω της οικονομικής κρίσης, υπάρχουν αρκετοί πολίτες που αδυνατούν να δαπανήσουν χρήματα για την αγορά βιβλίων, έστω κι αν ανήκουν στους φίλους του βιβλίου και της ανάγνωσης.
Επαναπροσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας: Το σχολείο οφείλει να λειτουργεί ως χώρος όπου οι νέοι θα δημιουργούν μια σταθερή σχέση αγάπης με το βιβλίο και όχι ως χώρος όπου το βιβλίο θα αντιμετωπίζεται ως μέσο καταπίεσης. Είναι σημαντικό, επομένως, να ληφθεί μέριμνα ώστε η εκπαιδευτική διαδικασία να αποδεσμευτεί από την αυστηρή και ανούσια αποστήθιση και να στραφεί σε μια πιο δημιουργική και πιο γόνιμη επαφή με τη γνώση.
Τα λεγόμενα εξωσχολικά βιβλία μπορούν, αν αξιοποιηθούν σωστά, να αποτελέσουν μια χρήσιμη βάση για την ανάπτυξη της επιδιωκόμενης ορθής σχέσης των νέων με την ανάγνωση. Ζητούμενο για τους εκπαιδευτικούς είναι να γίνει αντιληπτό από τους μαθητές πως η επαφή με το βιβλίο μπορεί να τους ωφελήσει κατά τρόπο καίριο και διηνεκώς επωφελή.
Η φιλαναγνωσία θα πρέπει να καλλιεργείται ήδη από τις μικρότερες τάξεις του δημοτικού σχολείου. Ο εκπαιδευτικός, λοιπόν, που καλείται να προωθήσει τη φιλαναγνωσία:
1. Λειτουργεί ως πρότυπο και μεταδίδει σε καθημερινή βάση τον ενθουσιασμό του για το διάβασμα.
2. Είναι ενημερωμένος και έχει διαβάσει μεγάλο όγκο ποιοτικής λογοτεχνίας για παιδιά και νέους.
3. Οργανώνει βιβλιοθήκη τάξης με πλούσιο και προσβάσιμο αναγνωστικό υλικό (έντυπο και ηλεκτρονικό) ενώ αξιοποιεί στον μέγιστο βαθμό μεγαλύτερες βιβλιοθήκες, ειδικά την κεντρική βιβλιοθήκη του σχολείου.
4. Βοηθά τα παιδιά να εξοικειωθούν με τα ποικίλα είδη αναγνωσμάτων που έχουν στη διάθεσή τους.
5. Ενθαρρύνει τα παιδιά να επιλέξουν αναγνώσματα που τα ενδιαφέρουν.
6. Προωθεί το διάβασμα για ευχαρίστηση, καθώς και προς αναζήτηση γνώσεων και πληροφοριών.
7. Παρέχει ικανοποιητικό χρόνο για σιωπηρό ελεύθερο διάβασμα στο σχολείο.
8. Σχεδιάζει κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και συνεργασίες για το βιβλίο και το διάβασμα.
9. Στηρίζει τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάγνωση.
10. Διαβάζει μεγαλόφωνα στα παιδιά για ευχαρίστηση και ψυχαγωγία.
11. Αποφεύγει τη μετάδοση αρνητικών μηνυμάτων για την ανάγνωση.
12. Παρέχει κίνητρα τα οποία αντανακλούν την αξία της ανάγνωσης.
13. Προωθεί και τα λεγόμενα «ελαφρά αναγνώσματα» / “light reading” (π.χ. κόμικς και περιοδικά).
14. Επιδιώκει και ενισχύει τη συνεργασία σχολείου, οικογένειας και ευρύτερης κοινότητας για την προώθηση της φιλαναγνωσίας.
15. Έχει μεγάλες προσδοκίες από τους μαθητές και τους ενθαρρύνει να κάνουν το ίδιο.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΛΩΣΣΑ
Ορισμός
Γλώσσα είναι ένας συμβατός κώδικας επικοινωνίας, αποτελούμενος από σύνολο σημείων στηριγμένων πάνω σε αρχές και κανόνες, τον οποίο χρησιμοποιούν τα μέλη μιας γλωσσικής κοινότητας, προκειμένου να επικοινωνήσουν μεταξύ τους.
Μορφές επικοινωνιακής διαδικασίας
Μονόδρομη: Απαιτείται ο πομπός (εκπέμπει το μήνυμα) και ο δέκτης (το λαμβάνει)
Αμφίδρομη (διάλογος): Απαιτούνται επίσης πομπός–μήνυμα–δέκτης, αλλά στη συνέχεια, εναλλάσσονται οι ρόλοι πομπού-δέκτη.
Η σημασία της γλώσσας
Συμβάλλει στην πνευματική συγκρότηση του ανθρώπου: - είναι φορέας ιδεών και πεποιθήσεων- παρέχει τη δυνατότητα ικανοποίησης της φιλομάθειάς του- η μελέτη του γλωσσικού φαινομένου διευρύνει τους γνωστικούς ορίζοντές του- η γνώση και ο χειρισμός της βοηθά το άτομο να αντιλαμβάνεται, αλλά και να εκφράζει τις λεπτές και δυσδιάκριτες σημασιολογικές αποχρώσεις μιας έννοιας.
Στο πλαίσιο της κοινωνικής ζωής:– η διαδικασία κοινωνικοποίησης των ατόμων στηρίζεται στη γλώσσα. Όσο πιο πλούσια σε περιεχόμενο, έκφραση σκέψεων, συναισθημάτων είναι μια γλώσσα, ανάλογη είναι και η ποιότητα της κοινωνικοποίησης– αποτελεί μέσο επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών και απόψεων
– με το διάλογο τα άτομα προσεγγίζουν το ένα το άλλο συνεννοούνται και επιλύουν τις διαφορές τους.
Η γλώσσα συνιστά σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής κ΄ εθνικής ταυτότητας του λαού:
– μέσω αυτής (γραπτός και προφορικός λόγος) διασώζεται η πολιτιστική κληρονομιά– τα γράμματα, τα ήθη, έθιμα, η λαϊκή δημιουργία στο σύνολό της αναζητά στη γλώσσα το μέσο μετάδοσής της από γενιά σε γενιά. Βοηθά, έτσι, ένα λαό να συνειδητοποιήσει την ιδιοπροσωπία του και αποτελεί, επομένως, μέσο και πνευματικό θεσμό συνοχής ενός εθνικού συνόλου.
Ως μέσο έκφρασης συναισθημάτων ευνοεί την ψυχική επαφή και τη βαθύτερη επικοινωνία των ανθρώπων.
Σημαντική η συμβολή της στη διεθνή ζωή. Με τη γλωσσομάθεια:– διευκολύνεται η επικοινωνία των λαών– υλοποιείται κάθε μορφή συνεργασίας.
Η γλώσσα ως όργανο επικοινωνίας καθορίζει τη ζωή του ανθρώπου σε όλους τους παρακάτω τομείς:
Κοινωνικό
Συντελεί στην κοινωνικοποίηση του ανθρώπου με την:
• ανάπτυξη διαλόγου και την ανταλλαγή απόψεων για την ειρηνική επίλυση των διαφορών
• διευκόλυνση της συνεργασίας, της συνεννόησης και του καλύτερου συντονισμού στον εργασιακό χώρο, για ποιοτική βελτίωση του παραγόμενου έργου
• διεύρυνση της ατομικότητας και την απόδοση κοινωνικού περιεχομένου στα ατομικά επιτεύγματα και τις εμπειρίες
• σύναψη διαπροσωπικών σχέσεων και την ανάπτυξη δεσμών φιλίας και αγάπης των ανθρώπων.
Πολιτικό
Αποτελεί το βασικότερο παράγοντα για την ανάπτυξη πολιτικής συνείδησης, αφού:
• ο διάλογος αποτελεί την πεμπτουσία της δημοκρατίας
• με την εξασφάλιση της παρρησίας, διατυπώνονται ελεύθερα οι απόψεις και οι ιδέες των ατόμων και των οργανωμένων φορέων (συνδικαλιστικές οργανώσεις, κόμματα κλπ)
• οι πολίτες καθίστανται υποκείμενα στις πολιτικές εξελίξεις κι όχι παθητικοί δέκτες
• περιορίζεται η αυθαιρεσία και τα φαινόμενα πολιτικού αμοραλισμού. Ο Ελ. Βενιζέλος είπε: « Το δημοκρατικόν πολίτευμα είναι το ολιγότερον ανήθικον πολίτευμα».
Πνευματικό
Η γλώσσα συμβάλλει στην πνευματική ανάπτυξη, γιατί:
• διαφυλάσσει την αποκτημένη γνώση και τη μεταλαμπαδεύει στους μεταγενεστέρους, συντελώντας στη γρήγορη εξέλιξη κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας
• η ανάπτυξη των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών βασίστηκε στις λέξεις, γιατί η αισθητοποίηση των οραμάτων, των ιδεών και των αξιών εκφράζεται με το λόγο. Η γλώσσα, δηλαδή, δεν είναι μόνο κώδικας ομιλίας αλλά και κώδικας σκέψης
• στη διαδικασία της επικοινωνίας εντάσσεται η διάδοση πληροφοριών και γνώσεων
• είναι το μέσο για την αυτογνωσία και, γενικότερα, την ανθρωπογνωσία
• αποτελεί όργανο τεράστιας παιδαγωγικής δύναμης, αφού μπορεί να διδάσκει, να συμβουλεύει, να επαινεί και να ψέγει.
Ψυχολογικό
• αποτελεί μέσο έκφρασης των συναισθημάτων και του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου
• με την έκφραση των σκέψεων και των προβλημάτων του καταπολεμά την εσωστρέφεια κ΄ τη μοναξιά
• με το διάλογο μετριάζονται τα συναισθήματα και αποφεύγονται ακραίες εκδηλώσεις
• ευαισθητοποιεί τους ανθρώπους και συντελεί στον ψυχικό πλησίασμά τους.
Ηθικό
• με το λόγο προσεγγίζονται, αναλύονται και διαμορφώνονται ηθικές αξίες, ιδανικά και πρότυπα
• η ηθική διαπαιδαγώγηση είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση ηθικού χαρακτήρα.
Εθνικό
• είναι ο φορέας μετάδοσης και διατήρησης της εθνικής κληρονομιάς και συνείδησης
• η ίδια η γλώσσα αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο προσδιορισμού της ταυτότητας ενός λαού
Διεθνικό
• συμβάλλει στη δημιουργία μιας παγκόσμιας κοινωνίας, στην οποία εδραιώνονται η ειρήνη, η φιλία και η συνεργασία των λαών.
Αίτια κρίσης της γλώσσας
Η γενικότερη κρίση και δυσλειτουργία της παιδείας:
- Ο εξειδικευτικός χαρακτήρας δε συμβάλλει στην ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια
- Η κακή οργάνωση της γλωσσικής διδασκαλίας.
Τα ΜΜΕ και κυρίως η τηλεόραση, στα οποία κυριαρχούν:
- η υποχώρηση του λόγου έναντι του ήχου και της εικόνας
- τα χαμηλής ποιότητας προγράμματα
- η διαφήμιση με συνθηματολογική χρήση της γλώσσας κ΄ πλήθος ξενικών στοιχείων
- η «υπερκατανάλωση» θεάματος που περιορίζει την ανθρώπινη επικοινωνία και την ανάγνωση βιβλίων
Η ιεράρχηση αξιών του σύγχρονου ανθρώπου, η ταύτιση του «έχειν» με το «είναι». Η επιδίωξη του υλικού ευδαιμονισμού συνεπάγεται την έλλειψη του ελεύθερου χρόνου και της διάθεσης για γνήσια ψυχαγωγία (π.χ. βιβλίο).
Η ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων: σχέσεις τυπικές, συμβατικές, απρόσωπη επικοινωνία που εξυπηρετεί μόνο τις αναγκαίες συναλλαγές.
Η πολιτική ζωή έχει κατακλυστεί από λαϊκίστικες, συνθηματολογικές εκφράσεις, «ξύλινη» γλώσσα που αντιστοιχεί πλήρως στις κομματικές πεποιθήσεις.
Η τεχνολογική εξέλιξη και η επίδραση των αναπτυγμένων χωρών έχουν ως συνέπεια τη χρήση ξενικής ορολογίας, την ξενομανία και το μιμητισμό.
Προτάσεις για την καλλιέργεια άρτιας γλωσσικής έκφρασης
Η οικογένεια είναι ανάγκη:
• να παρέχει πνευματικά ερεθίσματα στα νεαρά μέλη της
• να ασκεί ορθή γλωσσική αγωγή
• να καλλιεργεί την αγάπη για το βιβλίο.
Η εκπαίδευση οφείλει:
• να καταστήσει γνωστή τη γλώσσα σ' όλη την ιστορική της διαδρομή
• να επιδιώξει την ορθή διδασκαλία της και να αναβαθμίσει τα γλωσσικά μαθήματα
• να δημιουργήσει ένα πνευματικό περιβάλλον που θα ευνοεί την πνευματική αναζήτηση και το διάλογο.
Η πολιτεία πρέπει:
• να εμπλουτίσει τις βιβλιοθήκες με νέα βιβλία που θα καλλιεργήσουν τη φιλαναγνωστική διάθεση
• να μεριμνήσει για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού.
Τα ΜΜΕ επιβάλλεται:
• να χρησιμοποιούν ορθά τη γλώσσα (σύνταξη κειμένων, μετάδοση ειδήσεων)
• να συμπεριλάβουν στο πρόγραμμα τους ειδικές εκπομπές, σχετικές με τη γλώσσα
• να περιορίσουν τις ξενόγλωσσες τηλεοπτικές σειρές
• να αναβαθμίσουν, γενικότερα, τα προγράμματα τους, ώστε να συμβάλουν στην πνευματική καλλιέργεια του δέκτη.
Οι πνευματικοί άνθρωποι, ως φορείς πνευματικής ακτινοβολίας, οφείλουν:
• να παρέχουν πνευματικά ερεθίσματα μέσω του έργου τους
• να αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
Το άτομο πρέπει:
• να συνειδητοποιήσει την αξία της γλώσσας για την ορθή έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων και τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας
• να προβεί σε νέα ιεράρχηση αξιών σύμφωνα με την οποία η πνευματική καλλιέργεια θα αποτελεί μείζονα προτεραιότητα του.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΕΝΙΑ
Η αδυναμία του ανθρώπου να επιλέξει τις κατάλληλες λέξεις για την ακριβή απόδοση των σκέψεων του, ή ο δανεισμός λέξεων από άλλες γλώσσες, με κίνδυνο συρρίκνωσης της μητρικής γλώσσας.
Αίτια του φαινομένου
Α. Οι φορείς της εκπαίδευσης:
- (όταν) οι γονείς δεν ενδιαφέρονται για τη γλωσσική αγωγή των παιδιών τους από τη μικρή ηλικία
- (όταν) το σχολείο δεν αφιερώνει το χρόνο που απαιτείται ούτε εφαρμόζει τις κατάλληλες μεθόδους για τη διδασκαλία της γλώσσας, περιορίζοντας τη κριτική σκέψη και την πρωτοβουλία του μαθητή και προωθώντας τη μηχανιστική μάθηση, ενώ η έλλειψη σταθερής εκπαιδευτικής πολιτικής, προκαλεί προβλήματα στη διδασκαλία της γλώσσας
Β. Πνευματικοί άνθρωποι ή πολιτικοί ηγέτες, προκειμένου να ξεχωρίσουν και να εντυπωσιάσουν, χρησιμοποιούν ιδιότυπες εκφραστικές νόρμες.
Γ. Τα ΜΜΕ (τηλεόραση, τύπος, ραδιόφωνο κτλ.):
- ακρωτηριάζουν τη γλώσσα με τη συνθηματολογία και την τάση υπεραπλούστευσης
- το ανταγωνιστικό πνεύμα οδηγεί στη θήρευση της εντυπωσιακής έκφρασης
- ο λόγος λειτουργεί απλώς συμπληρωματικά στον ήχο και στην εικόνα, ενώ χρησιμοποιούνται συχνά ξένες λέξεις
- η γλωσσική απαιδευσία και ένδεια πολλών δημοσιογράφων περιορίζουν το διάλογο και το χρόνο για διάβασμα και η πλήρωση του γίνεται με ευτελή ακούσματα και θεάματα
- ο λόγος της διαφήμισης είναι ελλιπής και υπαινικτικός.
Δ. Η γενικότερη κρίση της εποχής μας, χαρακτηριστικά της οποίας είναι:
- η έλλειψη διαπροσωπικών σχέσεων και η αναγωγή της επικοινωνίας σε τυπική διαδικασί
- η μαζική παραγωγή υποκουλτούρας και η γενικότερη πολιτιστική παρακμή
- η μετατροπή της γλώσσας σε απλό όργανο εξυπηρέτησης καθημερινών αναγκών
- ο παραγκωνισμός πνευματικών αξιών και παράδοσης και η προσήλωση στην ύλη
- η πολιτιστική αλλοτρίωση
Ε. Η διαφοροποίηση του τρόπου ψυχαγωγίας, που δεν ευνοεί το διάλογο και την ουσιαστική επικοινωνία.
Ζ. Η ξενομανία και ο μιμητισμός που χαρακτηρίζουν τους νεοέλληνες, επιτρέπουν την αντικατάσταση ελληνικών λέξεων με ξένες.
Η. Η πολιτική γλώσσα:
- είναι ξύλινη και συνθηματική
- λειτουργεί περισσότερο συναισθηματικά και συνήθως δεν απευθύνεται στη λογική
- μετατρέπει το διάλογο σε παράλληλους μονολόγους, που δε βοηθούν τη σκέψη
- όταν δεν έχει επιχειρήματα, αναπτύσσει το δημαγωγικό λόγο με έντονα λαϊκίστικα στοιχεία
Θ. Η επίδραση του γρήγορου ρυθμού της τεχνολογίας στη γλώσσα:
- οδηγεί σε χρήση αρκτικόλεξων (ΟΤΕ, ΑΕΙ, ΤΕΕ, ΣΕΛΕΤΕ, ΠΑΣΕΓΕΣ κλπ.)
- δίνει προβάδισμα στη γλώσσα της τεχνικής, κυρίως ορολογία
- δεν αφήνει χρονικά περιθώρια για την ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ των ανθρώπων
Ι. Χρήση της λεγόμενης γλώσσας του περιθωρίου, η οποία χρησιμοποιείται από μια μερίδα της νεολαίας ως ένδειξη αντίδρασης προς το κατεστημένο.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ
Ορισμός
Γλωσσομάθεια ονομάζεται η επαρκής γνώση μιας ή περισσότερων ξένων γλωσσών. Ο άνθρωπος κατέχει μια γλώσσα, όταν είναι σε θέση να τη μιλά και να τη γράφει σωστά, γνωρίζοντας τη προφορά, το λεξιλόγιο, τη σύνταξη και τους ιδιωματισμούς της.
Επίπεδα Γλωσσομάθειας
Η γλωσσομάθεια διαβαθμίζεται ανάλογα με το κίνητρο και το σκοπό για τον οποίο μαθαίνει κανείς μια γλώσσα:
- Ως πρώτο στάδιο εξοικείωσης με μια γλώσσα θεωρείται η δυνατότητα συνεννόησης σε πρακτικά θέματα, όπως είναι η επιφανειακή γνωριμία με κάποιον, η αγορά προϊόντων και η κατανόηση οδηγιών προσανατολισμού· η γνώση δηλαδή του καθημερινού λεξιλογίου.
- Δεύτερο στάδιο θεωρείται η κατάκτηση του δοκιμιακού λόγου και της επιστημονικής ορολογίας.
- Τρίτο καθίσταται το στάδιο της χρήσης της ξένης γλώσσας σαν μητρικής (άρτια γνώση της δομής της, των διάφορων εννοιολογικών αποχρώσεων των λέξεων και των γραμματικοσυντακτικών φαινομένων).
Λόγοι που καθιστούν τη γλωσσομάθεια απαραίτητη
Στο πολιτικό επίπεδο:
- Η επικράτηση του διεθνισμού και της παγκοσμιοποίησης.
- Η διεύρυνση της δημοκρατίας και η ίδρυση παγκόσμιων πολιτικών οργανισμών και κινημάτων.
- Η ανάγκη υπεράσπισης και προβολής των εθνικών θεμάτων σε διεθνείς οργανισμούς και συνέδρια από τους πολιτικούς ηγέτες ή διπλωμάτες.
Στο κοινωνικό επίπεδο:
- Η ανάγκη επικοινωνίας σε μια πολυπολιτισμική και πολυεθνική κοινωνία.
- Η ανάγκη συνεννόησης με τους αλλοδαπούς τουρίστες, καθώς η χώρα μας καθίσταται τουριστικός πόλος έλξης.
- Η ανάγκη επικοινωνίας και ανάπτυξης σχέσεων με άλλους λαούς, καθώς και η κατανόηση του τρόπου ζωής και σκέψης τους.
- Η ουσιαστική κατάλυση των κρατικών συνόρων και η άμεση αλληλεπίδραση των ποικίλων κοινωνιών.
Στο πνευματικό επίπεδο:
- Η ανάγκη παρακολούθησης της ανάπτυξης των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών, και η δυνατότητα επιμόρφωσης σε ξένα πανεπιστήμια.
- Η απαίτηση για πνευματική τελείωση. Με τη γλωσσομάθεια καλλιεργείται η κριτική σκέψη και προσεγγίζεται πολύπλευρα η πραγματικότητα.
- Ο σύγχρονος τρόπος επικοινωνίας και ενημέρωσης μέσω του διαδικτύου και της δορυφορικής τηλεόρασης.
- Η ανάγκη επαφής με την ιστορία και τον πολιτισμό των άλλων λαών.
- Η γνώση μιας επιπρόσθετης γλώσσας σημαίνει νέο τρόπο σύλληψης, οργάνωσης και έκφρασης του κόσμου της πραγματικότητας.
- Η καλύτερη κατανόηση της μητρικής γλώσσας και η αίσθηση της εθνικής ιδιαιτερότητας.
- Η ψυχαγωγία διευρύνεται και γίνεται ποιοτικότερη (δυνατότητα ανάγνωσης ξένων λογοτεχνικών κειμένων, κατανόηση των ξενόγλωσσων ποιητικών και μουσικών στίχων).
Στο ηθικό επίπεδο:
- Η ηθικοποίηση του σύγχρονου ανθρώπου με τον εμπλουτισμό από διεθνείς αξίες και ιδανικά.
- Η ποιότητα και η ειλικρίνεια της συνάντησης των ανθρώπων μέσα από τη μητρική ή την ξένη γλώσσα («ηθική της γλώσσας» την χαρακτηρίζει ο Γ. Μπαμπινιώτης).
Στο οικονομικό επίπεδο:
- Η παγκοσμιοποίηση της αγοράς, η διεκπεραίωση των οικονομικών συναλλαγών, η διαφήμιση, η παρακολούθηση των δεικτών της παγκόσμιας οικονομίας και η απαραίτητη γνώση του διεθνούς δικαίου.
- Η δημιουργία περισσότερων προϋποθέσεων για επαγγελματική αποκατάσταση.
- Η άμεση ενημέρωση για τις εξελίξεις στους διάφορους επαγγελματικούς τομείς.
Στο εθνικό επίπεδο:
Η αποφυγή της εθνικής απομόνωσης και η προώθηση του ελληνικού πνεύματος, αφού η ελληνική γλώσσα ομιλείται από περιορισμένο αριθμητικά πλήθος.
Πιθανοί κίνδυνοι από τη γλωσσομάθεια
- Η νόθευση του γλωσσικού μας πλούτου με ξενόγλωσσους νεολογισμούς.
- Η γλωσσική εκμάθηση μπορεί να οδηγήσει σε μιμητισμό στον ευρύτερο τρόπο ζωής με αποτέλεσμα την εθνική αλλοτρίωση και την πολιτισμική υποδούλωση.
Σημασία της γλωσσομάθειας για εμάς τους Έλληνες
- Οι Έλληνες υστερούν αριθμητικά από τους άλλους Ευρωπαίους.
- Ελάχιστοι Ευρωπαίοι γνωρίζουν ελληνικά. Επομένως, η επικοινωνία μαζί τους καθιστά απαραίτητη τη γλωσσομάθεια.
- Η παρακολούθηση της εξέλιξης των επιστημών είναι αδύνατη στις μέρες μας χωρίς τη γνώση ξένων γλωσσών.
- Η ανάγκη για συγγραφή και δημόσια παρουσίαση επιστημονικών εργασιών.
- Η χρήση του διαδικτύου, του οποίου η χρησιμότητα διευρύνεται καθημερινά, απαιτεί τη γνώση τουλάχιστον της αγγλικής γλώσσας.
Το οικονομικό κόστος της γλωσσομάθειας
Η εκμάθηση της ξένης γλώσσας επιβαρύνει οικονομικά την ελληνική οικογένεια, γιατί το σύνολο των παιδιών καταφεύγει στη φροντιστηριακή υποστήριξη, ακόμη και για γλώσσες που διδάσκονται στο σχολείο.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑ - ΘΕΣΗ ΓΥΝΑΙΚΑΣ - ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ
Ορισμός
Φεμινισμός (από τη λατινική λέξη femina που σημαίνει γυναίκα) είναι το κοινωνικό κίνημα που αποβλέπει στην πλήρη χειραφέτηση της γυναίκας και στην κοινωνικοπολιτική της εξίσωση με τον άνδρα.
Αιτίες υποτίμησης της γυναίκας
- Η αντίληψη των πατριαρχικών κοινωνιών βασιζόταν στη γυναικεία αδυναμία προσφοράς στην παραγωγική δραστηριότητα και στη διαφύλαξη των αγαθών
- Ο αποκλεισμός της γυναίκας από τη μόρφωση και την επαγγελματική κατάρτιση
- Τα μεταδιδόμενα στις επόμενες γενιές, κι από τις ίδιες τις γυναίκες, στερεότυπα και προκαταλήψεις, σχετικά με τη φυσική και νοητική κατωτερότητα της γυναίκας
- Οι σκοπιμότητες αυτών των αντιλήψεων, όπως η εκλογίκευση της κυριαρχίας του αρσενικού, η εκμετάλλευση των γυναικών και η αδράνεια ορισμένων γυναικών και αποποίηση των ευθυνών τους.
- Τα ΜΜΕ προβάλλουν πρότυπα υπεροχής του άνδρα έναντι της γυναίκας, εκμεταλλεύονται τη γυναίκα στη διαφήμιση, την εμφανίζουν αδύναμη και καταξιωμένη μόνο στο πλευρό του άνδρα και ως πλάσμα ανόητο, με μοναδικό στόχο να γοητεύσει τον άνδρα.
- Η επιβάρυνση της γυναίκας με τους παραδοσιακούς ρόλους (νοικοκυρά, σύζυγος, μητέρα κλπ) και τους σύγχρονους (εργαζόμενη, κοινωνικά και πολιτικά δραστηριοποιημένη) έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία της να ανταποκριθεί επάξια σε όλους.
- Η εκπαίδευση με τα πρότυπα που προβάλλει και την αποσιώπηση ή υποβάθμιση του πραγματικού της ρόλου, σε καίριες ιστορικές στιγμές.
Αποτελέσματα της υποτίμησης της γυναίκας
Στη ζωή των γυναικών:
- κοινωνική περιθωριοποίηση / χαμηλή αυτοεκτίμηση / έλλειψη αυτοπεποίθησης / παθητικότητα / συμπλέγματα κατωτερότητας
- αποκλειστική διατήρηση των ρόλων στην οικογένεια ® νοικοκυριό, ανατροφή παιδιών
- περιορισμός του ελεύθερου χρόνου, με την ένταξη της στην παραγωγική δραστηριότητα, αποχή από τις κοινωνικές δραστηριότητες
- διλήμματα και συνειδησιακά προβλήματα, από την έλλειψη χρόνου για ανταπόκριση σε όλες τις υποχρεώσεις
- στον εργασιακό χώρο αντιμετωπίζει εντονότερα το πρόβλημα της ανεργίας, της εκμετάλλευσης, της άνισης και άδικης αμοιβής, των αυθαίρετων απολύσεων
- εκμετάλλευση του γυναικείου φύλου από τα ΜΜΕ στη διαφήμιση
- περιορισμένη συμμετοχή σε συνδικαλισμό, πολιτική κ΄ υψηλόβαθμες διοικητικές θέσεις
Στη ζωή των ανδρών:
- ανάληψη δυσβάστακτων υποχρεώσεων
- άγχος από τις αγωνιώδεις προσπάθειες για ανταπόκριση στο ρόλο του ισχυρού
- εγωισμός και ρατσιστικές αντιλήψεις για το γυναικείο φύλο
Στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον:
- δυσαρμονία στις σχέσεις των δυο φύλων (ανταγωνισμός, καχυποψία, υποκρισία κ.ά.)
- κρίση στο θεσμό της οικογένειας, με επιπτώσεις στην ψυχολογία και των παιδιών
- διατήρηση των εξουσιαστικών δομών στην κοινωνία, αυταρχισμός κ΄ κοινωνικές αδικίες
- στέρηση της κοινωνίας από άξια παραγωγικά άτομα, με τον παραγκωνισμό της γυναίκας
Επιτεύγματα του γυναικείου κινήματος
- Ισότιμη εκπαίδευση της γυναίκας με τον άνδρα σε όλες τις βαθμίδες
- Κατάργηση των διαχωριστικών γραμμών σε επαγγέλματα ανδρικά και γυναικεία
- Καθιέρωση, στο δημόσιο τουλάχιστον, ίσης αμοιβής άνδρα και γυναίκας για ίση εργασία
- Κατάκτηση του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι
- Αναθεώρηση οικογενειακού δικαίου κ΄ κατάργηση αναχρονιστικού θεσμού προίκας
- Η γυναίκα παύει να ζει περιορισμένη στο σπίτι. Ξεπεράστηκαν οι προκαταλήψεις
- Με τη συμμετοχή της στην κοινωνική και δημόσια δράση, απέδειξε την ισοτιμία της με τον άνδρα, ενώ πολλές φορές τον υπερέβη.
Προϋποθέσεις για πραγματική ισότητα
Πνεύμα ισοτιμίας των δύο φύλων στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις, αλληλοβοήθεια στους ρόλους που ο καθένας έχει αναλάβει, μέσα σε πνεύμα συνεργασίας και αμοιβαιότητας. Αλληλοκατανόηση και συναίνεση, που υλοποιείται με τον ειλικρινή διάλογο. Αλληλοσεβασμός, που προϋποθέτει τον αυτοσεβασμό.
Παιδεία ανθρωπιστική για την καλλιέργεια του σεβασμού προς την ανθρώπινη οντότητα, ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία και κοινωνική τάξη. Σωστή αγωγή που θα υπερβαίνει τις προκαταλήψεις και τις δεισιδαιμονίες και θα καλλιεργεί πνεύμα κριτικό και καινοτόμο. Η οικογένεια να γαλουχεί τα παιδιά της με πνεύμα ισότητας και σεβασμού, χωρίς διακρίσεις.
Η Πολιτεία να μεριμνά, ώστε η νομοθετική και ουσιαστική κατοχύρωση των δικαιωμάτων της γυναίκας που έχει θεσπίσει, να γίνονται πράξη κι όχι να παραμένουν «γράμμα κενό».
Τα επιτεύγματα του φεμινιστικού κινήματος να μη γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης για πολιτικούς, ωφελιμιστικούς ή άλλους σκοπούς.
Πολιτιστική καλλιέργεια της κοινωνίας, που θα αποδέχεται τα θετικά στοιχεία της παράδοσης, αλλά θα απορρίπτει καθετί αναχρονιστικό και ρατσιστικό.
Η ίδια η γυναίκα (ατομικό επίπεδο ευθύνης) με τις ενέργειες της, να καταξιώνει την προσωπικότητα της. Με την υπευθυνότητα και την πολύπλευρη δραστηριότητα της, θα αποσπάσει αυτοδικαίως, χωρίς να χρειαστεί να απαιτήσει το σεβασμό από τους άλλους.
Η εργασία, ως μέσο απελευθέρωσης κι ανεξαρτησίας της γυναίκας
Η Σιμόν ντε Μπωβουάρ (γαλλίδα φιλόσοφος, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος, σύντροφος του επίσης φιλοσόφου, λογοτέχνη και δοκιμιογράφου Ζαν Πωλ Σαρτρ) υποστηρίζει ότι «η γυναίκα θα χειραφετηθεί μονάχα με τη συμμετοχή της στην παραγωγή. Και η συμμετοχή της είναι δυνατή στη νεότερη μεγάλη βιομηχανία που όχι μονάχα δέχεται σε μεγάλη κλίμακα γυναικεία εργατικά χέρια αλλά και τα αξιώνει».
Με την εργασία η γυναίκα αισθάνεται τη χαρά της δημιουργίας, στοιχείο που δε συνοδεύει το δούλο, όποιας μορφής εργασία κι αν ασκεί. Η εργασία την εξασφαλίζει οικονομικά, και στην εποχή μας, η «αυτάρκεια» είναι προϋπόθεση των επιλογών και της δυνατότητας για την υλοποίηση τους. Συνεισφέρει οικονομικά στην οικογένεια αλλά και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, καθίσταται ισότιμο μέλος της κοινωνίας.
Διευρύνεται ο ορίζοντας των ενδιαφερόντων της, καθώς οι επαφές δε σταματούν πλέον στο στενό οικογενειακό κύκλο και συμμετέχει σε συνδικαλιστικές, πολιτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.
Προβλήματα της σύγχρονης γυναίκας
Στις χώρες της Ανατολής (Κίνα, Αφρική):
Η θέση της είναι ανάλογη του Μεσαίωνα: η πείνα και η φτώχεια στερούν γενικά από τον άνθρωπο κάθε έννοια αξιοπρέπειας, αντιμετωπίζεται ως «res» (= πράγμα), ενώ οι πολιτείες δε λαμβάνουν μέτρα για τη βελτίωση της θέσης της. Δε συμμετέχει στην πολιτική ζωή, δε μορφώνεται, δεν προστατεύεται νομικά.
Στις χώρες της πολιτισμένης Δύσης:
Η θέση της έχει βελτιωθεί σε σχέση με το παρελθόν: η ισότητα έχει κατοχυρωθεί, όμως, μένουν να γίνουν πολλά για να φτάσει στην πλήρη εξίσωση με τον άνδρα. (άλλωστε, το περίφημο κίνημα #metoo εκδηλώθηκε στις ΗΠΑ και στη συνέχεια απλώθηκε στον υπόλοιπο "δυτικό κόσμο").
Συγκεκριμένα:
– η εργασία της στο σπίτι δε θεωρείται ακόμη εργασία και δεν αμείβεται
– η βελτίωση της θέσης της στην αγορά εργασίας δεν είναι ανάλογη με τη συμμετοχής της
– περιορίζεται σε «γυναικεία» επαγγέλματα, με μισθούς πολύ κατώτερους των ανδρών, ενώ η ανεργία πλήττει, κυρίως, το γυναικείο πληθυσμό
– αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό των συναδέλφων της με άνισους όρους, που της περιορίζουν τις δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης
– η προκατάληψη για την κατωτερότητα της δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί πλήρως – ακόμη και από μέρους των ίδιων των γυναικών
– η μητρότητα εμποδίζει, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, την επαγγελματική εξέλιξη της
– τα ΜΜΕ την εκμεταλλεύονται: την αντιμετωπίζουν ως πνευματικά ανώριμη, ενώ προβάλλουν μόνο τη σωματική της ομορφιά, της προκαλούν ενοχές για την αδυναμία της να ανταποκριθεί στους ποικίλους ρόλους ως εργαζόμενη, νοικοκυρά, σύζυγος, μητέρα
Οφείλει η Πολιτεία να αμείβει την οικιακή εργασία;
Η οικιακή εργασία δεν αναγνωρίζεται απ’ όλους ως σημαντική προσφορά της γυναίκας. Οι παραδοσιακές αντιλήψεις για το θέμα αυτό έφθασαν να ταυτίζονται με τη γυναικεία φύση: η υποτίμηση της γυναίκας συνεπάγεται υποτίμηση και του έργου της και αφού η οικιακή εργασία δεν έχει εμφανή κοινωνική προσφορά, αμφισβητείται και υποτιμάται ευκολότερα.
Η άποψη για αμοιβή της γυναίκας από την πολιτεία, για την οικιακή της εργασία, φαίνεται αρχικά θετική: αποδεικνύει την αναγνώριση της οικιακής εργασίας της, την τονώνει ψυχολογικά και την ενισχύει οικονομικά, στοιχείο απαραίτητο για την κοινωνική αποδοχή.
Επειδή, όμως, η προσφορά της γυναίκας στο σπίτι απευθύνεται σε οικεία πρόσωπα, η προσφορά μισθού ίσως επιτείνει την ήδη προβληματική λειτουργία της οικογένειας. Τέτοιου είδους προσφορά δεν αξιολογείται με οικονομικά κριτήρια, χρειάζεται η παιδεία και η ηθικότητα του ανθρώπου για τη σωστή αποτίμηση της γυναικείας «θυσίας».
Η αξία της γυναικείας προσφοράς θα γίνει περισσότερο αντιληπτή, αν το κάθε μέλος της οικογένειας αναλάβει υπεύθυνα μέρος της οικιακής εργασίας. Τότε, η κούραση, ο χρόνος και η σημασία της γυναικείας προσφοράς θα αξιολογηθούν ορθά και θα δοθεί η δυνατότητα στη γυναίκα να αναπτύξει επαγγελματική δραστηριότητα εκτός σπιτιού με προοπτικές εξέλιξης.
Η θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία
α. κατακτήσεις
1. Κατάργηση του αναχρονιστικού θεσμού της προίκας.
2. Ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση.
3. Ισότητα στoν επαγγελματικό τομέα: ίση αμοιβή για συγκεκριμένη εργασία.
4. Με την αναθεώρηση του οικογενειακού δικαίου, η ευθύνη για την ανατροφή των παιδιών είναι κοινή.
* οι παραπάνω κατακτήσεις είναι συνταγματικά κατοχυρωμένες
5. Διακρίνεται στον πολιτικό στίβο ακόμη και στις πιο υψηλές θέσεις.
6. Ασκεί, χωρίς περιορισμό λόγω μυϊκής δύναμης, πολλά –θεωρούμενα άλλοτε ανδρικά– επαγγέλματα (συμβολή τεχνολογίας, μηχανοποίηση της εργασίας).
7. Σε πολλές αναπτυγμένες, πολιτιστικά προηγμένες κοινωνίες η ανδροκρατική νοοτροπία έχει αμβλυνθεί σε σημαντικό βαθμό.
β. προβλήματα που αντιμετωπίζει ακόμη και σήμερα
1. Οι παραδοσιακοί ρόλοι άντρα και γυναίκας στo πλαίσιο της οικογένειας, αναφορικά με την κατανομή ευθυνών και εργασιών, ελάχιστα έχουν διαφοροποιηθεί.
2. Επειδή η γυναίκα έχει ενταχθεί στις παραγωγικές και οικονομικές δραστηριότητες όμοια με τον άντρα, οι υποχρεώσεις της πολλαπλασιάζονται σε βάρος του ελεύθερου χρόνου και των κοινωνικών δραστηριοτήτων της. Ασκεί, λοιπόν, πολύμορφους ρόλους (σύζυγος, μητέρα, νοικοκυρά, εργαζόμενη) συχνά αλληλοσυγκρουόμενους που την καταπονούν σωματικά και πνευματικά.
3. Στον εργασιακό-επαγγελματικό χώρο εξακολουθούν να υφίστανται διάφορες προκαταλήψεις που δυσχεραίνουν την επαγγελματική της ανέλιξη, υπάρχουν αρκετά εμπόδια στην ανάληψη υψηλών διοικητικών θέσεων και είναι πιο υψηλά τα ποσοστά ανεργίας στο φύλο της.
4. Εξαιτίας παρωχημένων, ανδροκρατικών αντιλήψεων και κυρίως των πολλαπλών υποχρεώσεων της αδυνατεί μερικές φορές να παρακολουθήσει πιο προχωρημένες σπουδές κ΄ είναι ελάχιστη η συμμετοχή της στο κοινοβούλιο, στα κοινωνικά κινήματα κ.α.
5. Τα ΜΜΕ και κυρίως η διαφήμιση υποβαθμίζουν το ρόλο της και εξευτελίζουν την προσωπικότητά της, αφού την παρουσιάζουν ως το κατεξοχήν καταναλωτικό ον, ματαιόδοξη, φιλάρεσκη, άβουλη
γ. προτάσεις για υλοποίηση της ισοτιμίας στην καθημερινή ζωή
- Συνειδητοποίηση της αξίας της ουσιαστικής ισοτιμίας για την αρμονική συνύπαρξη των δύο φύλων στο πλαίσιο της οικογένειας.
- Ενεργητική, διεκδικητική στάση των γυναικών σ’ όλα τα επίπεδα.
- Συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες, σε κινήματα κοινωνικής απελευθέρωσής της γυναίκας, στην πολιτική ζωή, σε επιχειρήσεις, στα κέντρα λήψης των αποφάσεων
- Οικογένεια: ορθή διαπαιδαγώγηση των νέων χωρίς αναπαραγωγή ανδροκρατικών αντιλήψεων
- Παιδεία: παροχή αγωγής που θα απαλλάσσει τις συνειδήσεις από προκαταλήψεις και στερεότυπα όσον αφορά τα δύο φύλα.
- Πολιτεία: ευρύτερος εκσυγχρονισμός οικογενειακού και εργατικού δικαίου, προστασία μητρότητας, αναγνώριση οικιακής απασχόλησης.
- Διάλογος: με αμοιβαίο σεβασμό στην προσωπικότητα του άλλου, με αναγνώριση της διαφορετικότητας, της ιδιαιτερότητας του κάθε φύλου.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Η μελέτη ποιοτικών βιβλίων ανεξάρτητα από το ιδιαίτερο περιεχόμενό τους (λογοτεχνικό, φιλοσοφικό, επιστημονικό ή άλλο) προσφέρει ουσιαστικά οφέλη στο άτομο, τα οποία σχετίζονται τόσο με την απόκτηση γνώσεων, όσο και με την πρόσκτηση μιας πιο διαλλακτικής προσέγγισης στα επιμέρους ζητήματα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπο το άτομο στη δημόσια, αλλά και στην προσωπική του ζωή.
Ειδικότερα, το βιβλίο:
Αποτελεί σημαντική πηγή γνώσεων και ιδεών: Το άτομο μπορεί να έρθει σ’ επαφή με ένα μεγάλο κομμάτι της συλλογικής γνώσης -όποια κι αν είναι τα ειδικότερα ενδιαφέροντά του- καθώς τόσο τα επιστημονικά επιτεύγματα κάθε εποχής όσο και τα ιστορικά δεδομένα και οι φιλοσοφικές αναζητήσεις, έχουν καταγραφεί και αναλυθεί εκτενώς. Δίνεται έτσι η ευκαιρία στο άτομο να μελετήσει προσεκτικά και, άρα, να εμβαθύνει σε όποιο επιστημονικό ή άλλο αντικείμενο κινεί το ενδιαφέρον του.
Συνάμα, πέρα από την πρακτική πτυχή της απόκτησης γνώσεων, η επαφή με τα βιβλία προσφέρει στο άτομο τη δυνατότητα να παρακολουθήσει το ξεδίπλωμα της σκέψης και τους ποικίλους συλλογισμούς άλλων ανθρώπων -επιστημόνων, σημαντικών συγγραφέων, φιλοσόφων, ερευνητών κ.ά.-, με απώτερο όφελος τη συνειδητοποίηση της ευρύτητας του ανθρώπινου πνεύματος.
Το άτομο έχει την ευκαιρία να αντικρίσει τον κόσμο και την κοινωνία μέσα από τα μάτια ενός άλλου ανθρώπου∙ έχει την ευκαιρία να κατανοήσει πόσο και πώς διαφοροποιείται η προσέγγιση της πραγματικότητας από διαφορετικούς μεταξύ τους ανθρώπους. Έρχεται, έτσι, αντιμέτωπο με την αλήθεια της πολυποίκιλης θεώρησης και κατανόησης των πραγμάτων και κάνει ένα καίριο βήμα προς την αναγκαία διαλλακτικότητα και το σεβασμό των διαφορετικών απόψεων και αντιλήψεων.
Ενισχύει τη συλλογιστική ικανότητα του ατόμου: Μέσα από την προσεκτική μελέτη βιβλίων το άτομο έχει τη δυνατότητα να ασχοληθεί εκτενώς με τα ζητήματα που το απασχολούν, αποκτώντας όχι μόνο έτοιμες γνώσεις και ιδέες, αλλά -κυρίως- την ικανότητα να διαμορφώνει και να αποκρυσταλλώνει τις προσωπικές του απόψεις. Διερευνώντας από διαφορετική κάθε φορά οπτική γωνία το ίδιο θέμα αντιλαμβάνεται το πλήθος των παραμέτρων που οφείλει να λάβει υπόψη του προτού οδηγηθεί στα συμπεράσματα εκείνα που ικανοποιούν πληρέστερα τη δική του θεώρηση και αντίληψη. Ενώ, παράλληλα, μαθαίνει να διακρίνει τις επιφανειακές προσεγγίσεις, τις απλουστεύσεις, αλλά και τις δογματικές προσεγγίσεις, και καθίσταται έτσι πολύ πιο προσεκτικό στη διατύπωση των δικών του συλλογισμών.
Η πλήρης διερεύνηση, άλλωστε, ενός θέματος, όπως αυτή φανερώνεται στο πλαίσιο ενός βιβλίου, συνιστά μια διαδικασία πολλών επιπέδων, υπό την έννοια πως πρέπει κάθε φορά να εξετάζονται κι οι αντίθετες θέσεις, ώστε να προκύπτουν ολοκληρωμένα και άρτια συμπεράσματα. Πρόκειται για μια διαλεκτική διαδικασία, που εθίζει το άτομο στη διεξοδική προσέγγιση των θεμάτων που το απασχολούν και, φυσικά, στην ανάγκη να αποζητά -και όχι να αποφεύγει- τον αντίλογο, διότι μόνο έτσι μπορεί να αντικρίζει τα καίρια ζητήματα από κάθε πιθανή πτυχή, και να καταλήγει σε ασφαλή συμπεράσματα.
Επιπλέον, κάθε φορά που το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με μια θεώρηση εκ διαμέτρων αντίθετη από τη δική του ή με μια εντελώς πρωτότυπη προσέγγιση, οδηγείται σ’ έναν προβληματισμό που βαθαίνει καίρια τη σκέψη του.
Αποτελεί ιδανική μορφή ψυχαγωγίας: Η μελέτη βιβλίων προσφέρει στο άτομο μια πολύτιμη διέξοδο από την κούραση και την ένταση της καθημερινότητας∙ μια διέξοδο που το εκτονώνει από τις συγκρουσιακές καταστάσεις που του προκαλούν οι πολλαπλές δυσκολίες της πραγματικότητας. Το άτομο απομακρύνεται, για λίγο, από τα προβλήματα της προσωπικής του ζωής και «ταξιδεύει» σε νέους ή διαφορετικούς κόσμους, βιώνοντας πρωτόγνωρες εμπειρίες μέσα από τις διαδρομές των λογοτεχνικών ηρώων.
Έτσι, η ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων προσφέρει μια ακόμη ιδιαίτερα επωφελή δυνατότητα, καθώς το άτομο έχει την ευκαιρία να βιώσει κατά τρόπο έμμεσο, και άρα χωρίς την ένταση της άμεσης εμπλοκής, διλήμματα, δύσκολες ή και οριακές καταστάσεις, τραγικά επεισόδια, αλλά και αποφάσεις που αλλάζουν δραματικά τη ζωή ενός ανθρώπου, και να γνωρίσει ακόμα καλύτερα τον ίδιο του τον εαυτό, καθώς θα συλλογίζεται πώς θα αντιδρούσε ο ίδιος σε μια τέτοια περίπτωση ή πώς θα αντιμετώπιζε μια τέτοια δυσκολία.
Αντί, λοιπόν, να σκορπά ανώφελα το χρόνο του, έχει την ευκαιρία με τη βοήθεια ενός βιβλίου να ζήσει πρωτόγνωρες καταστάσεις, αλλά και να έρθει σ’ επαφή με τη συγκεντρωμένη γνώση και εμπειρία ενός άλλου ανθρώπου -του συγγραφέα-, και να αποκομίσει με αυτό τον τρόπο πολύτιμες γνώσεις και βιώματα.
Εμπλουτίζει τις γλωσσικές και εκφραστικές δυνατότητες του ατόμου: Η ανάγνωση βιβλίων προσφέρει -ιδίως στους νέους ανθρώπους- τη δυνατότητα να έρθουν σ’ επαφή με τα εκφραστικά μέσα πολλών συγγραφέων και να γνωρίσουν έτσι ποικίλους τρόπους γλωσσικής διατύπωσης. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό όφελος, καθώς μέσω της γλωσσικής αυτής καλλιέργειας το άτομο διευρύνει, όχι μόνο τις εκφραστικές του δυνατότητες, αλλά και την ικανότητά του να κατανοεί ολοένα και πιο δύσκολα κείμενα.
Ας μη λησμονούμε, άλλωστε, πως το εύρος και οι εκφραστικές δυνατότητες της γλώσσας μας φανερώνονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στα χέρια των έμπειρων και ικανών συγγραφέων, προσφέροντας στους νέους την ευκαιρία να αντιληφθούν πληρέστερα την εξαίρετη ομορφιά της.
Στηρίζει σημαντικές πτυχές του πολιτισμού: Μέσα από βιβλία στα οποία εκλαϊκεύονται επιστημονικά, ιστορικά, φιλοσοφικά ή άλλα ζητήματα, καθίσταται εφικτή η μετάδοση της γνώσης σε ευρύτερα πληθυσμιακά στρώματα. Μια τέτοια μορφή εκλαΐκευσης επιτυγχάνεται, άλλωστε, και με τα εκπαιδευτικά εγχειρίδια, μέσω των οποίων πραγματοποιείται η εκπαίδευση των νέων.
Συνάμα, η ελεύθερη διακίνηση των βιβλίων, ενισχύει τη δημοκρατική λειτουργία της κοινωνίας, καθώς με την ελεύθερη έκφραση και την ανεμπόδιστη κυκλοφορία των ιδεών γίνεται σαφές πως μια δημοκρατική πολιτεία επιτρέπει, αποδέχεται -και ενίοτε υιοθετεί- ακόμη και ιδέες οι οποίες στο πρώτο τους άκουσμα μοιάζουν εντελώς ρηξικέλευθες ή ίσως και ανατρεπτικές. Πολλές καίριες αλλαγές, άλλωστε, στον τρόπο λειτουργίας των κοινωνιών έχουν προκύψει ακριβώς μέσα από θεωρίες και προσεγγίσεις που έρχονταν σε πλήρη αντίθεση με τα έως τότε παραδεδομένα.
Η υποβάθμιση του βιβλίου
Ένα ανησυχητικό για την εποχή μας φαινόμενο είναι πως τα τελευταία χρόνια μειώνεται ολοένα και περισσότερο η επαφή των πολιτών με τα βιβλία∙ στοιχείο που γίνεται ιδιαίτερα πρόδηλο από το γεγονός ότι, ιδίως οι νεότερες γενιές, διαβάζουν ελάχιστα, κι αυτό προκύπτει τόσο από τις μειωμένες πωλήσεις βιβλίων όσο και από την εύκολα διαπιστούμενη άγνοια των νεότερων για τους λογοτέχνες και τη λογοτεχνική παραγωγή της χώρας μας.
Τα αίτια αυτού του φαινομένου θα μπορούσαν να αναζητηθούν στους ακόλουθους παράγοντες:
Η ευρύτατη διάδοση των μέσων μαζικής ενημέρωσης: Για την πλειονότητα των πολιτών η τηλεόραση και το διαδίκτυο αποτελούν -πλέον- την «αυτονόητη» επιλογή, όταν έχουν ελεύθερο χρόνο ή όταν θέλουν να εκτονώσουν την ένταση της ημέρας. Η ευκολία της έτοιμης εικόνας, αλλά και ο εντυπωσιακός χαρακτήρας της τηλεοπτικής εμπειρίας (κινηματογραφικές ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, ψυχαγωγικές ή ενημερωτικές εκπομπές) ενέχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι της πιο απαιτητικής επαφής με το βιβλίο, όπου ο αναγνώστης καλείται να επεξεργαστεί το προσλαμβανόμενο υλικό και να ενεργοποιήσει τη σκέψη και τη φαντασία του.
Αντιστοίχως, η αίσθηση της κοινωνικότητας που ενέχει η επαφή με το διαδίκτυο, χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσφέρει έναν επίσης εύκολο και διασκεδαστικό τρόπο «αξιοποίησης» του ελεύθερου χρόνου, ο οποίος θεωρείται σαφώς προτιμότερος για τους νέους απ’ ό,τι η ανάγνωση ενός βιβλίου.
Ενώ, παράλληλα, το γεγονός ότι μέσω του διαδικτύου είναι εφικτή η αναζήτηση οποιασδήποτε πληροφορίας, δημιουργεί στους ανθρώπους την ψευδαίσθηση της εύκολης απόκτησης γνώσεων, χωρίς να γίνεται αντιληπτό πως η αποσπασματική αυτή επαφή με έτοιμες πληροφορίες δεν μπορεί να υποκαταστήσει την παιδευτική αξία της μελέτης ενός βιβλίου.
Ο καταναλωτισμός και η χρησιμοθηρία της εποχής μας: Το καταναλωτικό πρότυπο των ημερών μας ωθεί τους περισσότερους ανθρώπους σ’ ένα συνεχές κυνήγι του χρήματος και των υλικών αγαθών, θέτοντας σε υποδεέστερη μοίρα τα πνευματικά ενδιαφέροντα. Ο σύγχρονος άνθρωπος ενδιαφέρεται κυρίως για ό,τι μπορεί να επιδείξει ως απόκτημα και, φυσικά, για ό,τι μπορεί να του αποδώσει οικονομικά οφέλη. Υπό αυτή την έννοια, η επαφή των ανθρώπων με τη μελέτη περιορίζεται μόνο στο πλαίσιο των σπουδών, ώστε να υπάρξει η αναγκαία επαγγελματική αποκατάσταση. Η μελέτη είναι ιδωμένη εδώ κυρίως χρησιμοθηρικά, και μόνο ως το μέσο για την επίτευξη κάποιου οικονομικού οφέλους. Σε ό,τι αφορά, μάλιστα, τους ενήλικες που έχουν πια επιτύχει την επαγγελματική τους αποκατάσταση, η μελέτη βιβλίων φαντάζει χαμένος χρόνος, αφού δεν προκύπτει από αυτή κάποιου είδους οικονομικό κέρδος.
Έλλειψη ελεύθερου χρόνου: Ένα σύνηθες επιχείρημα των ενηλίκων -κάποτε και των εφήβων- για την απομάκρυνση από το διάβασμα βιβλίων, είναι η πλήρης απουσία ελεύθερου χρόνου, καθώς οι μεν ενήλικες βρίσκονται αντιμέτωποι μ’ έναν καταιγισμό -κυρίως επαγγελματικών- υποχρεώσεων, οι δε έφηβοι καλούνται να αντεπεξέλθουν σ’ ένα φορτωμένο πρόγραμμα (σχολείο, φροντιστήριο, εκμάθηση ξένων γλωσσών, άθληση), το οποίο εκμηδενίζει, όχι μόνο τον ελεύθερο χρόνο τους, αλλά και τις αντοχές τους.
Η απωθητική συνήθως εικόνα του βιβλίου στο χώρο του σχολείου: Ένα από τα τρωτά σημεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι πως συχνά δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα στους μαθητές απέναντι στο σχολικό βιβλίο, και κατ’ επέκταση απέναντι στο βιβλίο γενικότερα. Οι μαθητές συνδέουν στη σκέψη τους το βιβλίο με την στείρα αποστήθιση, τα διαγωνίσματα, τις προαγωγικές εξετάσεις, και κατόπιν με τις πανελλήνιες εξετάσεις, αποκτώντας σταδιακά μια τελείως αρνητική διάθεση απέναντι σε αυτό. Όπως ακριβώς αντικρίζουν το σχολείο ως μια επιβεβλημένη και εξαναγκαστική περίοδο μαθητείας σε αντικείμενα εντελώς αδιάφορα, έτσι καταλήγουν να βλέπουν και το βιβλίο ως κάτι το απωθητικό, που δεν έχει τίποτε το ουσιώδες να τους προσφέρει.
Η έλλειψη ορθής προώθησης και καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας: Οι φορείς αγωγής (οικογένεια, σχολείο, πολιτεία) δεν στηρίζουν επαρκώς τη διάθεση φιλαναγνωσίας των νέων. Τη στιγμή που οι γονείς θα έπρεπε να λειτουργούν ως πρότυπα για τη στενή σχέση με τη μελέτη βιβλίων και η πολιτεία θα έπρεπε να προσφέρει πλήθος ευκαιριών για την επαφή των νέων με το βιβλίο (πλούσιες σχολικές και δημοτικές βιβλιοθήκες, διοργάνωση εκδηλώσεων), παρατηρείται πως αυτό δεν συμβαίνει ή τουλάχιστον δεν συμβαίνει σε ικανοποιητικό βαθμό.
Τρόποι προώθησης του βιβλίου και της φιλαναγνωσίας
Έγκαιρη ανάδειξη των ωφελειών που προσφέρει η μελέτη βιβλίων: Με τη συνδρομή των εκπαιδευτικών (πρωτίστως των δασκάλων), της οικογένειας και της πολιτείας, οφείλει να γίνει μια συστηματική προσπάθεια, ώστε οι νέες γενιές να συνειδητοποιήσουν εγκαίρως τα οφέλη της ανάγνωσης. Οι νέοι θα πρέπει να κατανοήσουν πως τόσο η ικανότητά τους να σκέφτονται και να διερευνούν με πληρότητα τα ζητήματα της πραγματικότητας, όσο και οι λεκτικές τους δεξιότητες, αλλά και η δημιουργικότητά τους, μπορούν να ωφεληθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό από την επαφή με τα βιβλία.
Οι νέοι θα πρέπει να αντιληφθούν πως η «κατάχρηση» της τηλεόρασης και του διαδικτύου υπονομεύει τη δυνατότητά τους να ενισχύσουν τις νοητικές τους δεξιότητες, αφού τους τρέπει σε παθητικούς δέκτες έτοιμου υλικού, και μάλιστα υλικού χαμηλής ποιότητας. Θα πρέπει να κατανοήσουν πως η εντύπωση που έχουν πως χάρη στην τηλεόραση και το διαδίκτυο γνωρίζουν όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουν, είναι εντελώς λανθασμένη, αφού στην πραγματικότητα τρέπονται σε αναμεταδότες πληροφοριών, και όχι σε σκεπτόμενους πολίτες με δική τους αυτόνομη κριτική ικανότητα.
Προώθηση του βιβλίου από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης: Τα ΜΜΕ έχουν αποδεδειγμένα τη δυνατότητα να επηρεάζουν τις καταναλωτικές συνήθειες, αλλά και τις γενικότερες επιλογές των πολιτών, και η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί, ώστε να φέρει τους νέους σε επαφή με το ποιοτικό βιβλίο. Η προβολή εκπομπών αφιερωμένων στο βιβλίο, καθώς και η προβολή κοινωνικών μηνυμάτων για την αξία της ανάγνωσης, μπορούν να λειτουργήσουν ενισχυτικά στην προσπάθεια προώθησης της φιλαναγνωσίας.
Στήριξη του βιβλίου από την πολιτεία: Η πολιτεία οφείλει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να καθιστά βιώσιμη την εκδοτική παραγωγή στη χώρα μας, επιτρέποντας στους εκδότες να επιλέγουν ποιοτικά βιβλία και όχι να αναζητούν εμπορικούς τίτλους -έστω κι αν δεν αποτελούν καλές αναγνωστικές επιλογές- μόνο και μόνο γιατί θα τους αποφέρουν το αναγκαίο οικονομικό κέρδος.
Παράλληλα, η πολιτεία θα πρέπει να στηρίζει τη λειτουργία βιβλιοθηκών σε κάθε πόλη και σε κάθε δήμο της χώρας, ώστε οι πολίτες να μπορούν εύκολα και ανέξοδα να δανείζονται βιβλία. Είναι σημαντικό, άλλωστε, να λαμβάνουμε υπόψη μας πως λόγω της οικονομικής κρίσης, υπάρχουν αρκετοί πολίτες που αδυνατούν να δαπανήσουν χρήματα για την αγορά βιβλίων, έστω κι αν ανήκουν στους φίλους του βιβλίου και της ανάγνωσης.
Επαναπροσέγγιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας: Το σχολείο οφείλει να λειτουργεί ως χώρος όπου οι νέοι θα δημιουργούν μια σταθερή σχέση αγάπης με το βιβλίο και όχι ως χώρος όπου το βιβλίο θα αντιμετωπίζεται ως μέσο καταπίεσης. Είναι σημαντικό, επομένως, να ληφθεί μέριμνα ώστε η εκπαιδευτική διαδικασία να αποδεσμευτεί από την αυστηρή και ανούσια αποστήθιση και να στραφεί σε μια πιο δημιουργική και πιο γόνιμη επαφή με τη γνώση.
Τα λεγόμενα εξωσχολικά βιβλία μπορούν, αν αξιοποιηθούν σωστά, να αποτελέσουν μια χρήσιμη βάση για την ανάπτυξη της επιδιωκόμενης ορθής σχέσης των νέων με την ανάγνωση. Ζητούμενο για τους εκπαιδευτικούς είναι να γίνει αντιληπτό από τους μαθητές πως η επαφή με το βιβλίο μπορεί να τους ωφελήσει κατά τρόπο καίριο και διηνεκώς επωφελή.
Η φιλαναγνωσία θα πρέπει να καλλιεργείται ήδη από τις μικρότερες τάξεις του δημοτικού σχολείου. Ο εκπαιδευτικός, λοιπόν, που καλείται να προωθήσει τη φιλαναγνωσία:
1. Λειτουργεί ως πρότυπο και μεταδίδει σε καθημερινή βάση τον ενθουσιασμό του για το διάβασμα.
2. Είναι ενημερωμένος και έχει διαβάσει μεγάλο όγκο ποιοτικής λογοτεχνίας για παιδιά και νέους.
3. Οργανώνει βιβλιοθήκη τάξης με πλούσιο και προσβάσιμο αναγνωστικό υλικό (έντυπο και ηλεκτρονικό) ενώ αξιοποιεί στον μέγιστο βαθμό μεγαλύτερες βιβλιοθήκες, ειδικά την κεντρική βιβλιοθήκη του σχολείου.
4. Βοηθά τα παιδιά να εξοικειωθούν με τα ποικίλα είδη αναγνωσμάτων που έχουν στη διάθεσή τους.
5. Ενθαρρύνει τα παιδιά να επιλέξουν αναγνώσματα που τα ενδιαφέρουν.
6. Προωθεί το διάβασμα για ευχαρίστηση, καθώς και προς αναζήτηση γνώσεων και πληροφοριών.
7. Παρέχει ικανοποιητικό χρόνο για σιωπηρό ελεύθερο διάβασμα στο σχολείο.
8. Σχεδιάζει κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και συνεργασίες για το βιβλίο και το διάβασμα.
9. Στηρίζει τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάγνωση.
10. Διαβάζει μεγαλόφωνα στα παιδιά για ευχαρίστηση και ψυχαγωγία.
11. Αποφεύγει τη μετάδοση αρνητικών μηνυμάτων για την ανάγνωση.
12. Παρέχει κίνητρα τα οποία αντανακλούν την αξία της ανάγνωσης.
13. Προωθεί και τα λεγόμενα «ελαφρά αναγνώσματα» / “light reading” (π.χ. κόμικς και περιοδικά).
14. Επιδιώκει και ενισχύει τη συνεργασία σχολείου, οικογένειας και ευρύτερης κοινότητας για την προώθηση της φιλαναγνωσίας.
15. Έχει μεγάλες προσδοκίες από τους μαθητές και τους ενθαρρύνει να κάνουν το ίδιο.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΛΩΣΣΑ
Ορισμός
Γλώσσα είναι ένας συμβατός κώδικας επικοινωνίας, αποτελούμενος από σύνολο σημείων στηριγμένων πάνω σε αρχές και κανόνες, τον οποίο χρησιμοποιούν τα μέλη μιας γλωσσικής κοινότητας, προκειμένου να επικοινωνήσουν μεταξύ τους.
Μορφές επικοινωνιακής διαδικασίας
Μονόδρομη: Απαιτείται ο πομπός (εκπέμπει το μήνυμα) και ο δέκτης (το λαμβάνει)
Αμφίδρομη (διάλογος): Απαιτούνται επίσης πομπός–μήνυμα–δέκτης, αλλά στη συνέχεια, εναλλάσσονται οι ρόλοι πομπού-δέκτη.
Η σημασία της γλώσσας
Συμβάλλει στην πνευματική συγκρότηση του ανθρώπου: - είναι φορέας ιδεών και πεποιθήσεων- παρέχει τη δυνατότητα ικανοποίησης της φιλομάθειάς του- η μελέτη του γλωσσικού φαινομένου διευρύνει τους γνωστικούς ορίζοντές του- η γνώση και ο χειρισμός της βοηθά το άτομο να αντιλαμβάνεται, αλλά και να εκφράζει τις λεπτές και δυσδιάκριτες σημασιολογικές αποχρώσεις μιας έννοιας.
Στο πλαίσιο της κοινωνικής ζωής:– η διαδικασία κοινωνικοποίησης των ατόμων στηρίζεται στη γλώσσα. Όσο πιο πλούσια σε περιεχόμενο, έκφραση σκέψεων, συναισθημάτων είναι μια γλώσσα, ανάλογη είναι και η ποιότητα της κοινωνικοποίησης– αποτελεί μέσο επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών και απόψεων
– με το διάλογο τα άτομα προσεγγίζουν το ένα το άλλο συνεννοούνται και επιλύουν τις διαφορές τους.
Η γλώσσα συνιστά σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής κ΄ εθνικής ταυτότητας του λαού:
– μέσω αυτής (γραπτός και προφορικός λόγος) διασώζεται η πολιτιστική κληρονομιά– τα γράμματα, τα ήθη, έθιμα, η λαϊκή δημιουργία στο σύνολό της αναζητά στη γλώσσα το μέσο μετάδοσής της από γενιά σε γενιά. Βοηθά, έτσι, ένα λαό να συνειδητοποιήσει την ιδιοπροσωπία του και αποτελεί, επομένως, μέσο και πνευματικό θεσμό συνοχής ενός εθνικού συνόλου.
Ως μέσο έκφρασης συναισθημάτων ευνοεί την ψυχική επαφή και τη βαθύτερη επικοινωνία των ανθρώπων.
Σημαντική η συμβολή της στη διεθνή ζωή. Με τη γλωσσομάθεια:– διευκολύνεται η επικοινωνία των λαών– υλοποιείται κάθε μορφή συνεργασίας.
Η γλώσσα ως όργανο επικοινωνίας καθορίζει τη ζωή του ανθρώπου σε όλους τους παρακάτω τομείς:
Κοινωνικό
Συντελεί στην κοινωνικοποίηση του ανθρώπου με την:
• ανάπτυξη διαλόγου και την ανταλλαγή απόψεων για την ειρηνική επίλυση των διαφορών
• διευκόλυνση της συνεργασίας, της συνεννόησης και του καλύτερου συντονισμού στον εργασιακό χώρο, για ποιοτική βελτίωση του παραγόμενου έργου
• διεύρυνση της ατομικότητας και την απόδοση κοινωνικού περιεχομένου στα ατομικά επιτεύγματα και τις εμπειρίες
• σύναψη διαπροσωπικών σχέσεων και την ανάπτυξη δεσμών φιλίας και αγάπης των ανθρώπων.
Πολιτικό
Αποτελεί το βασικότερο παράγοντα για την ανάπτυξη πολιτικής συνείδησης, αφού:
• ο διάλογος αποτελεί την πεμπτουσία της δημοκρατίας
• με την εξασφάλιση της παρρησίας, διατυπώνονται ελεύθερα οι απόψεις και οι ιδέες των ατόμων και των οργανωμένων φορέων (συνδικαλιστικές οργανώσεις, κόμματα κλπ)
• οι πολίτες καθίστανται υποκείμενα στις πολιτικές εξελίξεις κι όχι παθητικοί δέκτες
• περιορίζεται η αυθαιρεσία και τα φαινόμενα πολιτικού αμοραλισμού. Ο Ελ. Βενιζέλος είπε: « Το δημοκρατικόν πολίτευμα είναι το ολιγότερον ανήθικον πολίτευμα».
Πνευματικό
Η γλώσσα συμβάλλει στην πνευματική ανάπτυξη, γιατί:
• διαφυλάσσει την αποκτημένη γνώση και τη μεταλαμπαδεύει στους μεταγενεστέρους, συντελώντας στη γρήγορη εξέλιξη κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας
• η ανάπτυξη των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών βασίστηκε στις λέξεις, γιατί η αισθητοποίηση των οραμάτων, των ιδεών και των αξιών εκφράζεται με το λόγο. Η γλώσσα, δηλαδή, δεν είναι μόνο κώδικας ομιλίας αλλά και κώδικας σκέψης
• στη διαδικασία της επικοινωνίας εντάσσεται η διάδοση πληροφοριών και γνώσεων
• είναι το μέσο για την αυτογνωσία και, γενικότερα, την ανθρωπογνωσία
• αποτελεί όργανο τεράστιας παιδαγωγικής δύναμης, αφού μπορεί να διδάσκει, να συμβουλεύει, να επαινεί και να ψέγει.
Ψυχολογικό
• αποτελεί μέσο έκφρασης των συναισθημάτων και του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου
• με την έκφραση των σκέψεων και των προβλημάτων του καταπολεμά την εσωστρέφεια κ΄ τη μοναξιά
• με το διάλογο μετριάζονται τα συναισθήματα και αποφεύγονται ακραίες εκδηλώσεις
• ευαισθητοποιεί τους ανθρώπους και συντελεί στον ψυχικό πλησίασμά τους.
Ηθικό
• με το λόγο προσεγγίζονται, αναλύονται και διαμορφώνονται ηθικές αξίες, ιδανικά και πρότυπα
• η ηθική διαπαιδαγώγηση είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση ηθικού χαρακτήρα.
Εθνικό
• είναι ο φορέας μετάδοσης και διατήρησης της εθνικής κληρονομιάς και συνείδησης
• η ίδια η γλώσσα αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο προσδιορισμού της ταυτότητας ενός λαού
Διεθνικό
• συμβάλλει στη δημιουργία μιας παγκόσμιας κοινωνίας, στην οποία εδραιώνονται η ειρήνη, η φιλία και η συνεργασία των λαών.
Αίτια κρίσης της γλώσσας
Η γενικότερη κρίση και δυσλειτουργία της παιδείας:
- Ο εξειδικευτικός χαρακτήρας δε συμβάλλει στην ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια
- Η κακή οργάνωση της γλωσσικής διδασκαλίας.
Τα ΜΜΕ και κυρίως η τηλεόραση, στα οποία κυριαρχούν:
- η υποχώρηση του λόγου έναντι του ήχου και της εικόνας
- τα χαμηλής ποιότητας προγράμματα
- η διαφήμιση με συνθηματολογική χρήση της γλώσσας κ΄ πλήθος ξενικών στοιχείων
- η «υπερκατανάλωση» θεάματος που περιορίζει την ανθρώπινη επικοινωνία και την ανάγνωση βιβλίων
Η ιεράρχηση αξιών του σύγχρονου ανθρώπου, η ταύτιση του «έχειν» με το «είναι». Η επιδίωξη του υλικού ευδαιμονισμού συνεπάγεται την έλλειψη του ελεύθερου χρόνου και της διάθεσης για γνήσια ψυχαγωγία (π.χ. βιβλίο).
Η ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων: σχέσεις τυπικές, συμβατικές, απρόσωπη επικοινωνία που εξυπηρετεί μόνο τις αναγκαίες συναλλαγές.
Η πολιτική ζωή έχει κατακλυστεί από λαϊκίστικες, συνθηματολογικές εκφράσεις, «ξύλινη» γλώσσα που αντιστοιχεί πλήρως στις κομματικές πεποιθήσεις.
Η τεχνολογική εξέλιξη και η επίδραση των αναπτυγμένων χωρών έχουν ως συνέπεια τη χρήση ξενικής ορολογίας, την ξενομανία και το μιμητισμό.
Προτάσεις για την καλλιέργεια άρτιας γλωσσικής έκφρασης
Η οικογένεια είναι ανάγκη:
• να παρέχει πνευματικά ερεθίσματα στα νεαρά μέλη της
• να ασκεί ορθή γλωσσική αγωγή
• να καλλιεργεί την αγάπη για το βιβλίο.
Η εκπαίδευση οφείλει:
• να καταστήσει γνωστή τη γλώσσα σ' όλη την ιστορική της διαδρομή
• να επιδιώξει την ορθή διδασκαλία της και να αναβαθμίσει τα γλωσσικά μαθήματα
• να δημιουργήσει ένα πνευματικό περιβάλλον που θα ευνοεί την πνευματική αναζήτηση και το διάλογο.
Η πολιτεία πρέπει:
• να εμπλουτίσει τις βιβλιοθήκες με νέα βιβλία που θα καλλιεργήσουν τη φιλαναγνωστική διάθεση
• να μεριμνήσει για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού.
Τα ΜΜΕ επιβάλλεται:
• να χρησιμοποιούν ορθά τη γλώσσα (σύνταξη κειμένων, μετάδοση ειδήσεων)
• να συμπεριλάβουν στο πρόγραμμα τους ειδικές εκπομπές, σχετικές με τη γλώσσα
• να περιορίσουν τις ξενόγλωσσες τηλεοπτικές σειρές
• να αναβαθμίσουν, γενικότερα, τα προγράμματα τους, ώστε να συμβάλουν στην πνευματική καλλιέργεια του δέκτη.
Οι πνευματικοί άνθρωποι, ως φορείς πνευματικής ακτινοβολίας, οφείλουν:
• να παρέχουν πνευματικά ερεθίσματα μέσω του έργου τους
• να αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
Το άτομο πρέπει:
• να συνειδητοποιήσει την αξία της γλώσσας για την ορθή έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων και τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας
• να προβεί σε νέα ιεράρχηση αξιών σύμφωνα με την οποία η πνευματική καλλιέργεια θα αποτελεί μείζονα προτεραιότητα του.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΕΝΙΑ
Η αδυναμία του ανθρώπου να επιλέξει τις κατάλληλες λέξεις για την ακριβή απόδοση των σκέψεων του, ή ο δανεισμός λέξεων από άλλες γλώσσες, με κίνδυνο συρρίκνωσης της μητρικής γλώσσας.
Αίτια του φαινομένου
Α. Οι φορείς της εκπαίδευσης:
- (όταν) οι γονείς δεν ενδιαφέρονται για τη γλωσσική αγωγή των παιδιών τους από τη μικρή ηλικία
- (όταν) το σχολείο δεν αφιερώνει το χρόνο που απαιτείται ούτε εφαρμόζει τις κατάλληλες μεθόδους για τη διδασκαλία της γλώσσας, περιορίζοντας τη κριτική σκέψη και την πρωτοβουλία του μαθητή και προωθώντας τη μηχανιστική μάθηση, ενώ η έλλειψη σταθερής εκπαιδευτικής πολιτικής, προκαλεί προβλήματα στη διδασκαλία της γλώσσας
Β. Πνευματικοί άνθρωποι ή πολιτικοί ηγέτες, προκειμένου να ξεχωρίσουν και να εντυπωσιάσουν, χρησιμοποιούν ιδιότυπες εκφραστικές νόρμες.
Γ. Τα ΜΜΕ (τηλεόραση, τύπος, ραδιόφωνο κτλ.):
- ακρωτηριάζουν τη γλώσσα με τη συνθηματολογία και την τάση υπεραπλούστευσης
- το ανταγωνιστικό πνεύμα οδηγεί στη θήρευση της εντυπωσιακής έκφρασης
- ο λόγος λειτουργεί απλώς συμπληρωματικά στον ήχο και στην εικόνα, ενώ χρησιμοποιούνται συχνά ξένες λέξεις
- η γλωσσική απαιδευσία και ένδεια πολλών δημοσιογράφων περιορίζουν το διάλογο και το χρόνο για διάβασμα και η πλήρωση του γίνεται με ευτελή ακούσματα και θεάματα
- ο λόγος της διαφήμισης είναι ελλιπής και υπαινικτικός.
Δ. Η γενικότερη κρίση της εποχής μας, χαρακτηριστικά της οποίας είναι:
- η έλλειψη διαπροσωπικών σχέσεων και η αναγωγή της επικοινωνίας σε τυπική διαδικασί
- η μαζική παραγωγή υποκουλτούρας και η γενικότερη πολιτιστική παρακμή
- η μετατροπή της γλώσσας σε απλό όργανο εξυπηρέτησης καθημερινών αναγκών
- ο παραγκωνισμός πνευματικών αξιών και παράδοσης και η προσήλωση στην ύλη
- η πολιτιστική αλλοτρίωση
Ε. Η διαφοροποίηση του τρόπου ψυχαγωγίας, που δεν ευνοεί το διάλογο και την ουσιαστική επικοινωνία.
Ζ. Η ξενομανία και ο μιμητισμός που χαρακτηρίζουν τους νεοέλληνες, επιτρέπουν την αντικατάσταση ελληνικών λέξεων με ξένες.
Η. Η πολιτική γλώσσα:
- είναι ξύλινη και συνθηματική
- λειτουργεί περισσότερο συναισθηματικά και συνήθως δεν απευθύνεται στη λογική
- μετατρέπει το διάλογο σε παράλληλους μονολόγους, που δε βοηθούν τη σκέψη
- όταν δεν έχει επιχειρήματα, αναπτύσσει το δημαγωγικό λόγο με έντονα λαϊκίστικα στοιχεία
Θ. Η επίδραση του γρήγορου ρυθμού της τεχνολογίας στη γλώσσα:
- οδηγεί σε χρήση αρκτικόλεξων (ΟΤΕ, ΑΕΙ, ΤΕΕ, ΣΕΛΕΤΕ, ΠΑΣΕΓΕΣ κλπ.)
- δίνει προβάδισμα στη γλώσσα της τεχνικής, κυρίως ορολογία
- δεν αφήνει χρονικά περιθώρια για την ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ των ανθρώπων
Ι. Χρήση της λεγόμενης γλώσσας του περιθωρίου, η οποία χρησιμοποιείται από μια μερίδα της νεολαίας ως ένδειξη αντίδρασης προς το κατεστημένο.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ
Ορισμός
Γλωσσομάθεια ονομάζεται η επαρκής γνώση μιας ή περισσότερων ξένων γλωσσών. Ο άνθρωπος κατέχει μια γλώσσα, όταν είναι σε θέση να τη μιλά και να τη γράφει σωστά, γνωρίζοντας τη προφορά, το λεξιλόγιο, τη σύνταξη και τους ιδιωματισμούς της.
Επίπεδα Γλωσσομάθειας
Η γλωσσομάθεια διαβαθμίζεται ανάλογα με το κίνητρο και το σκοπό για τον οποίο μαθαίνει κανείς μια γλώσσα:
- Ως πρώτο στάδιο εξοικείωσης με μια γλώσσα θεωρείται η δυνατότητα συνεννόησης σε πρακτικά θέματα, όπως είναι η επιφανειακή γνωριμία με κάποιον, η αγορά προϊόντων και η κατανόηση οδηγιών προσανατολισμού· η γνώση δηλαδή του καθημερινού λεξιλογίου.
- Δεύτερο στάδιο θεωρείται η κατάκτηση του δοκιμιακού λόγου και της επιστημονικής ορολογίας.
- Τρίτο καθίσταται το στάδιο της χρήσης της ξένης γλώσσας σαν μητρικής (άρτια γνώση της δομής της, των διάφορων εννοιολογικών αποχρώσεων των λέξεων και των γραμματικοσυντακτικών φαινομένων).
Λόγοι που καθιστούν τη γλωσσομάθεια απαραίτητη
Στο πολιτικό επίπεδο:
- Η επικράτηση του διεθνισμού και της παγκοσμιοποίησης.
- Η διεύρυνση της δημοκρατίας και η ίδρυση παγκόσμιων πολιτικών οργανισμών και κινημάτων.
- Η ανάγκη υπεράσπισης και προβολής των εθνικών θεμάτων σε διεθνείς οργανισμούς και συνέδρια από τους πολιτικούς ηγέτες ή διπλωμάτες.
Στο κοινωνικό επίπεδο:
- Η ανάγκη επικοινωνίας σε μια πολυπολιτισμική και πολυεθνική κοινωνία.
- Η ανάγκη συνεννόησης με τους αλλοδαπούς τουρίστες, καθώς η χώρα μας καθίσταται τουριστικός πόλος έλξης.
- Η ανάγκη επικοινωνίας και ανάπτυξης σχέσεων με άλλους λαούς, καθώς και η κατανόηση του τρόπου ζωής και σκέψης τους.
- Η ουσιαστική κατάλυση των κρατικών συνόρων και η άμεση αλληλεπίδραση των ποικίλων κοινωνιών.
Στο πνευματικό επίπεδο:
- Η ανάγκη παρακολούθησης της ανάπτυξης των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών, και η δυνατότητα επιμόρφωσης σε ξένα πανεπιστήμια.
- Η απαίτηση για πνευματική τελείωση. Με τη γλωσσομάθεια καλλιεργείται η κριτική σκέψη και προσεγγίζεται πολύπλευρα η πραγματικότητα.
- Ο σύγχρονος τρόπος επικοινωνίας και ενημέρωσης μέσω του διαδικτύου και της δορυφορικής τηλεόρασης.
- Η ανάγκη επαφής με την ιστορία και τον πολιτισμό των άλλων λαών.
- Η γνώση μιας επιπρόσθετης γλώσσας σημαίνει νέο τρόπο σύλληψης, οργάνωσης και έκφρασης του κόσμου της πραγματικότητας.
- Η καλύτερη κατανόηση της μητρικής γλώσσας και η αίσθηση της εθνικής ιδιαιτερότητας.
- Η ψυχαγωγία διευρύνεται και γίνεται ποιοτικότερη (δυνατότητα ανάγνωσης ξένων λογοτεχνικών κειμένων, κατανόηση των ξενόγλωσσων ποιητικών και μουσικών στίχων).
Στο ηθικό επίπεδο:
- Η ηθικοποίηση του σύγχρονου ανθρώπου με τον εμπλουτισμό από διεθνείς αξίες και ιδανικά.
- Η ποιότητα και η ειλικρίνεια της συνάντησης των ανθρώπων μέσα από τη μητρική ή την ξένη γλώσσα («ηθική της γλώσσας» την χαρακτηρίζει ο Γ. Μπαμπινιώτης).
Στο οικονομικό επίπεδο:
- Η παγκοσμιοποίηση της αγοράς, η διεκπεραίωση των οικονομικών συναλλαγών, η διαφήμιση, η παρακολούθηση των δεικτών της παγκόσμιας οικονομίας και η απαραίτητη γνώση του διεθνούς δικαίου.
- Η δημιουργία περισσότερων προϋποθέσεων για επαγγελματική αποκατάσταση.
- Η άμεση ενημέρωση για τις εξελίξεις στους διάφορους επαγγελματικούς τομείς.
Στο εθνικό επίπεδο:
Η αποφυγή της εθνικής απομόνωσης και η προώθηση του ελληνικού πνεύματος, αφού η ελληνική γλώσσα ομιλείται από περιορισμένο αριθμητικά πλήθος.
Πιθανοί κίνδυνοι από τη γλωσσομάθεια
- Η νόθευση του γλωσσικού μας πλούτου με ξενόγλωσσους νεολογισμούς.
- Η γλωσσική εκμάθηση μπορεί να οδηγήσει σε μιμητισμό στον ευρύτερο τρόπο ζωής με αποτέλεσμα την εθνική αλλοτρίωση και την πολιτισμική υποδούλωση.
Σημασία της γλωσσομάθειας για εμάς τους Έλληνες
- Οι Έλληνες υστερούν αριθμητικά από τους άλλους Ευρωπαίους.
- Ελάχιστοι Ευρωπαίοι γνωρίζουν ελληνικά. Επομένως, η επικοινωνία μαζί τους καθιστά απαραίτητη τη γλωσσομάθεια.
- Η παρακολούθηση της εξέλιξης των επιστημών είναι αδύνατη στις μέρες μας χωρίς τη γνώση ξένων γλωσσών.
- Η ανάγκη για συγγραφή και δημόσια παρουσίαση επιστημονικών εργασιών.
- Η χρήση του διαδικτύου, του οποίου η χρησιμότητα διευρύνεται καθημερινά, απαιτεί τη γνώση τουλάχιστον της αγγλικής γλώσσας.
Το οικονομικό κόστος της γλωσσομάθειας
Η εκμάθηση της ξένης γλώσσας επιβαρύνει οικονομικά την ελληνική οικογένεια, γιατί το σύνολο των παιδιών καταφεύγει στη φροντιστηριακή υποστήριξη, ακόμη και για γλώσσες που διδάσκονται στο σχολείο.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑ - ΘΕΣΗ ΓΥΝΑΙΚΑΣ - ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ
Ορισμός
Φεμινισμός (από τη λατινική λέξη femina που σημαίνει γυναίκα) είναι το κοινωνικό κίνημα που αποβλέπει στην πλήρη χειραφέτηση της γυναίκας και στην κοινωνικοπολιτική της εξίσωση με τον άνδρα.
Αιτίες υποτίμησης της γυναίκας
- Η αντίληψη των πατριαρχικών κοινωνιών βασιζόταν στη γυναικεία αδυναμία προσφοράς στην παραγωγική δραστηριότητα και στη διαφύλαξη των αγαθών
- Ο αποκλεισμός της γυναίκας από τη μόρφωση και την επαγγελματική κατάρτιση
- Τα μεταδιδόμενα στις επόμενες γενιές, κι από τις ίδιες τις γυναίκες, στερεότυπα και προκαταλήψεις, σχετικά με τη φυσική και νοητική κατωτερότητα της γυναίκας
- Οι σκοπιμότητες αυτών των αντιλήψεων, όπως η εκλογίκευση της κυριαρχίας του αρσενικού, η εκμετάλλευση των γυναικών και η αδράνεια ορισμένων γυναικών και αποποίηση των ευθυνών τους.
- Τα ΜΜΕ προβάλλουν πρότυπα υπεροχής του άνδρα έναντι της γυναίκας, εκμεταλλεύονται τη γυναίκα στη διαφήμιση, την εμφανίζουν αδύναμη και καταξιωμένη μόνο στο πλευρό του άνδρα και ως πλάσμα ανόητο, με μοναδικό στόχο να γοητεύσει τον άνδρα.
- Η επιβάρυνση της γυναίκας με τους παραδοσιακούς ρόλους (νοικοκυρά, σύζυγος, μητέρα κλπ) και τους σύγχρονους (εργαζόμενη, κοινωνικά και πολιτικά δραστηριοποιημένη) έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία της να ανταποκριθεί επάξια σε όλους.
- Η εκπαίδευση με τα πρότυπα που προβάλλει και την αποσιώπηση ή υποβάθμιση του πραγματικού της ρόλου, σε καίριες ιστορικές στιγμές.
Αποτελέσματα της υποτίμησης της γυναίκας
Στη ζωή των γυναικών:
- κοινωνική περιθωριοποίηση / χαμηλή αυτοεκτίμηση / έλλειψη αυτοπεποίθησης / παθητικότητα / συμπλέγματα κατωτερότητας
- αποκλειστική διατήρηση των ρόλων στην οικογένεια ® νοικοκυριό, ανατροφή παιδιών
- περιορισμός του ελεύθερου χρόνου, με την ένταξη της στην παραγωγική δραστηριότητα, αποχή από τις κοινωνικές δραστηριότητες
- διλήμματα και συνειδησιακά προβλήματα, από την έλλειψη χρόνου για ανταπόκριση σε όλες τις υποχρεώσεις
- στον εργασιακό χώρο αντιμετωπίζει εντονότερα το πρόβλημα της ανεργίας, της εκμετάλλευσης, της άνισης και άδικης αμοιβής, των αυθαίρετων απολύσεων
- εκμετάλλευση του γυναικείου φύλου από τα ΜΜΕ στη διαφήμιση
- περιορισμένη συμμετοχή σε συνδικαλισμό, πολιτική κ΄ υψηλόβαθμες διοικητικές θέσεις
Στη ζωή των ανδρών:
- ανάληψη δυσβάστακτων υποχρεώσεων
- άγχος από τις αγωνιώδεις προσπάθειες για ανταπόκριση στο ρόλο του ισχυρού
- εγωισμός και ρατσιστικές αντιλήψεις για το γυναικείο φύλο
Στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον:
- δυσαρμονία στις σχέσεις των δυο φύλων (ανταγωνισμός, καχυποψία, υποκρισία κ.ά.)
- κρίση στο θεσμό της οικογένειας, με επιπτώσεις στην ψυχολογία και των παιδιών
- διατήρηση των εξουσιαστικών δομών στην κοινωνία, αυταρχισμός κ΄ κοινωνικές αδικίες
- στέρηση της κοινωνίας από άξια παραγωγικά άτομα, με τον παραγκωνισμό της γυναίκας
Επιτεύγματα του γυναικείου κινήματος
- Ισότιμη εκπαίδευση της γυναίκας με τον άνδρα σε όλες τις βαθμίδες
- Κατάργηση των διαχωριστικών γραμμών σε επαγγέλματα ανδρικά και γυναικεία
- Καθιέρωση, στο δημόσιο τουλάχιστον, ίσης αμοιβής άνδρα και γυναίκας για ίση εργασία
- Κατάκτηση του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι
- Αναθεώρηση οικογενειακού δικαίου κ΄ κατάργηση αναχρονιστικού θεσμού προίκας
- Η γυναίκα παύει να ζει περιορισμένη στο σπίτι. Ξεπεράστηκαν οι προκαταλήψεις
- Με τη συμμετοχή της στην κοινωνική και δημόσια δράση, απέδειξε την ισοτιμία της με τον άνδρα, ενώ πολλές φορές τον υπερέβη.
Προϋποθέσεις για πραγματική ισότητα
Πνεύμα ισοτιμίας των δύο φύλων στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις, αλληλοβοήθεια στους ρόλους που ο καθένας έχει αναλάβει, μέσα σε πνεύμα συνεργασίας και αμοιβαιότητας. Αλληλοκατανόηση και συναίνεση, που υλοποιείται με τον ειλικρινή διάλογο. Αλληλοσεβασμός, που προϋποθέτει τον αυτοσεβασμό.
Παιδεία ανθρωπιστική για την καλλιέργεια του σεβασμού προς την ανθρώπινη οντότητα, ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία και κοινωνική τάξη. Σωστή αγωγή που θα υπερβαίνει τις προκαταλήψεις και τις δεισιδαιμονίες και θα καλλιεργεί πνεύμα κριτικό και καινοτόμο. Η οικογένεια να γαλουχεί τα παιδιά της με πνεύμα ισότητας και σεβασμού, χωρίς διακρίσεις.
Η Πολιτεία να μεριμνά, ώστε η νομοθετική και ουσιαστική κατοχύρωση των δικαιωμάτων της γυναίκας που έχει θεσπίσει, να γίνονται πράξη κι όχι να παραμένουν «γράμμα κενό».
Τα επιτεύγματα του φεμινιστικού κινήματος να μη γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης για πολιτικούς, ωφελιμιστικούς ή άλλους σκοπούς.
Πολιτιστική καλλιέργεια της κοινωνίας, που θα αποδέχεται τα θετικά στοιχεία της παράδοσης, αλλά θα απορρίπτει καθετί αναχρονιστικό και ρατσιστικό.
Η ίδια η γυναίκα (ατομικό επίπεδο ευθύνης) με τις ενέργειες της, να καταξιώνει την προσωπικότητα της. Με την υπευθυνότητα και την πολύπλευρη δραστηριότητα της, θα αποσπάσει αυτοδικαίως, χωρίς να χρειαστεί να απαιτήσει το σεβασμό από τους άλλους.
Η εργασία, ως μέσο απελευθέρωσης κι ανεξαρτησίας της γυναίκας
Η Σιμόν ντε Μπωβουάρ (γαλλίδα φιλόσοφος, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος, σύντροφος του επίσης φιλοσόφου, λογοτέχνη και δοκιμιογράφου Ζαν Πωλ Σαρτρ) υποστηρίζει ότι «η γυναίκα θα χειραφετηθεί μονάχα με τη συμμετοχή της στην παραγωγή. Και η συμμετοχή της είναι δυνατή στη νεότερη μεγάλη βιομηχανία που όχι μονάχα δέχεται σε μεγάλη κλίμακα γυναικεία εργατικά χέρια αλλά και τα αξιώνει».
Με την εργασία η γυναίκα αισθάνεται τη χαρά της δημιουργίας, στοιχείο που δε συνοδεύει το δούλο, όποιας μορφής εργασία κι αν ασκεί. Η εργασία την εξασφαλίζει οικονομικά, και στην εποχή μας, η «αυτάρκεια» είναι προϋπόθεση των επιλογών και της δυνατότητας για την υλοποίηση τους. Συνεισφέρει οικονομικά στην οικογένεια αλλά και στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, καθίσταται ισότιμο μέλος της κοινωνίας.
Διευρύνεται ο ορίζοντας των ενδιαφερόντων της, καθώς οι επαφές δε σταματούν πλέον στο στενό οικογενειακό κύκλο και συμμετέχει σε συνδικαλιστικές, πολιτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.
Προβλήματα της σύγχρονης γυναίκας
Στις χώρες της Ανατολής (Κίνα, Αφρική):
Η θέση της είναι ανάλογη του Μεσαίωνα: η πείνα και η φτώχεια στερούν γενικά από τον άνθρωπο κάθε έννοια αξιοπρέπειας, αντιμετωπίζεται ως «res» (= πράγμα), ενώ οι πολιτείες δε λαμβάνουν μέτρα για τη βελτίωση της θέσης της. Δε συμμετέχει στην πολιτική ζωή, δε μορφώνεται, δεν προστατεύεται νομικά.
Στις χώρες της πολιτισμένης Δύσης:
Η θέση της έχει βελτιωθεί σε σχέση με το παρελθόν: η ισότητα έχει κατοχυρωθεί, όμως, μένουν να γίνουν πολλά για να φτάσει στην πλήρη εξίσωση με τον άνδρα. (άλλωστε, το περίφημο κίνημα #metoo εκδηλώθηκε στις ΗΠΑ και στη συνέχεια απλώθηκε στον υπόλοιπο "δυτικό κόσμο").
Συγκεκριμένα:
– η εργασία της στο σπίτι δε θεωρείται ακόμη εργασία και δεν αμείβεται
– η βελτίωση της θέσης της στην αγορά εργασίας δεν είναι ανάλογη με τη συμμετοχής της
– περιορίζεται σε «γυναικεία» επαγγέλματα, με μισθούς πολύ κατώτερους των ανδρών, ενώ η ανεργία πλήττει, κυρίως, το γυναικείο πληθυσμό
– αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό των συναδέλφων της με άνισους όρους, που της περιορίζουν τις δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης
– η προκατάληψη για την κατωτερότητα της δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί πλήρως – ακόμη και από μέρους των ίδιων των γυναικών
– η μητρότητα εμποδίζει, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, την επαγγελματική εξέλιξη της
– τα ΜΜΕ την εκμεταλλεύονται: την αντιμετωπίζουν ως πνευματικά ανώριμη, ενώ προβάλλουν μόνο τη σωματική της ομορφιά, της προκαλούν ενοχές για την αδυναμία της να ανταποκριθεί στους ποικίλους ρόλους ως εργαζόμενη, νοικοκυρά, σύζυγος, μητέρα
Οφείλει η Πολιτεία να αμείβει την οικιακή εργασία;
Η οικιακή εργασία δεν αναγνωρίζεται απ’ όλους ως σημαντική προσφορά της γυναίκας. Οι παραδοσιακές αντιλήψεις για το θέμα αυτό έφθασαν να ταυτίζονται με τη γυναικεία φύση: η υποτίμηση της γυναίκας συνεπάγεται υποτίμηση και του έργου της και αφού η οικιακή εργασία δεν έχει εμφανή κοινωνική προσφορά, αμφισβητείται και υποτιμάται ευκολότερα.
Η άποψη για αμοιβή της γυναίκας από την πολιτεία, για την οικιακή της εργασία, φαίνεται αρχικά θετική: αποδεικνύει την αναγνώριση της οικιακής εργασίας της, την τονώνει ψυχολογικά και την ενισχύει οικονομικά, στοιχείο απαραίτητο για την κοινωνική αποδοχή.
Επειδή, όμως, η προσφορά της γυναίκας στο σπίτι απευθύνεται σε οικεία πρόσωπα, η προσφορά μισθού ίσως επιτείνει την ήδη προβληματική λειτουργία της οικογένειας. Τέτοιου είδους προσφορά δεν αξιολογείται με οικονομικά κριτήρια, χρειάζεται η παιδεία και η ηθικότητα του ανθρώπου για τη σωστή αποτίμηση της γυναικείας «θυσίας».
Η αξία της γυναικείας προσφοράς θα γίνει περισσότερο αντιληπτή, αν το κάθε μέλος της οικογένειας αναλάβει υπεύθυνα μέρος της οικιακής εργασίας. Τότε, η κούραση, ο χρόνος και η σημασία της γυναικείας προσφοράς θα αξιολογηθούν ορθά και θα δοθεί η δυνατότητα στη γυναίκα να αναπτύξει επαγγελματική δραστηριότητα εκτός σπιτιού με προοπτικές εξέλιξης.
Η θέση της γυναίκας στη σύγχρονη κοινωνία
α. κατακτήσεις
1. Κατάργηση του αναχρονιστικού θεσμού της προίκας.
2. Ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση.
3. Ισότητα στoν επαγγελματικό τομέα: ίση αμοιβή για συγκεκριμένη εργασία.
4. Με την αναθεώρηση του οικογενειακού δικαίου, η ευθύνη για την ανατροφή των παιδιών είναι κοινή.
* οι παραπάνω κατακτήσεις είναι συνταγματικά κατοχυρωμένες
5. Διακρίνεται στον πολιτικό στίβο ακόμη και στις πιο υψηλές θέσεις.
6. Ασκεί, χωρίς περιορισμό λόγω μυϊκής δύναμης, πολλά –θεωρούμενα άλλοτε ανδρικά– επαγγέλματα (συμβολή τεχνολογίας, μηχανοποίηση της εργασίας).
7. Σε πολλές αναπτυγμένες, πολιτιστικά προηγμένες κοινωνίες η ανδροκρατική νοοτροπία έχει αμβλυνθεί σε σημαντικό βαθμό.
β. προβλήματα που αντιμετωπίζει ακόμη και σήμερα
1. Οι παραδοσιακοί ρόλοι άντρα και γυναίκας στo πλαίσιο της οικογένειας, αναφορικά με την κατανομή ευθυνών και εργασιών, ελάχιστα έχουν διαφοροποιηθεί.
2. Επειδή η γυναίκα έχει ενταχθεί στις παραγωγικές και οικονομικές δραστηριότητες όμοια με τον άντρα, οι υποχρεώσεις της πολλαπλασιάζονται σε βάρος του ελεύθερου χρόνου και των κοινωνικών δραστηριοτήτων της. Ασκεί, λοιπόν, πολύμορφους ρόλους (σύζυγος, μητέρα, νοικοκυρά, εργαζόμενη) συχνά αλληλοσυγκρουόμενους που την καταπονούν σωματικά και πνευματικά.
3. Στον εργασιακό-επαγγελματικό χώρο εξακολουθούν να υφίστανται διάφορες προκαταλήψεις που δυσχεραίνουν την επαγγελματική της ανέλιξη, υπάρχουν αρκετά εμπόδια στην ανάληψη υψηλών διοικητικών θέσεων και είναι πιο υψηλά τα ποσοστά ανεργίας στο φύλο της.
4. Εξαιτίας παρωχημένων, ανδροκρατικών αντιλήψεων και κυρίως των πολλαπλών υποχρεώσεων της αδυνατεί μερικές φορές να παρακολουθήσει πιο προχωρημένες σπουδές κ΄ είναι ελάχιστη η συμμετοχή της στο κοινοβούλιο, στα κοινωνικά κινήματα κ.α.
5. Τα ΜΜΕ και κυρίως η διαφήμιση υποβαθμίζουν το ρόλο της και εξευτελίζουν την προσωπικότητά της, αφού την παρουσιάζουν ως το κατεξοχήν καταναλωτικό ον, ματαιόδοξη, φιλάρεσκη, άβουλη
γ. προτάσεις για υλοποίηση της ισοτιμίας στην καθημερινή ζωή
- Συνειδητοποίηση της αξίας της ουσιαστικής ισοτιμίας για την αρμονική συνύπαρξη των δύο φύλων στο πλαίσιο της οικογένειας.
- Ενεργητική, διεκδικητική στάση των γυναικών σ’ όλα τα επίπεδα.
- Συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες, σε κινήματα κοινωνικής απελευθέρωσής της γυναίκας, στην πολιτική ζωή, σε επιχειρήσεις, στα κέντρα λήψης των αποφάσεων
- Οικογένεια: ορθή διαπαιδαγώγηση των νέων χωρίς αναπαραγωγή ανδροκρατικών αντιλήψεων
- Παιδεία: παροχή αγωγής που θα απαλλάσσει τις συνειδήσεις από προκαταλήψεις και στερεότυπα όσον αφορά τα δύο φύλα.
- Πολιτεία: ευρύτερος εκσυγχρονισμός οικογενειακού και εργατικού δικαίου, προστασία μητρότητας, αναγνώριση οικιακής απασχόλησης.
- Διάλογος: με αμοιβαίο σεβασμό στην προσωπικότητα του άλλου, με αναγνώριση της διαφορετικότητας, της ιδιαιτερότητας του κάθε φύλου.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.