ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ
Ορισμοί
Στο επίπεδο της πολιτικής πρακτικής, λαϊκισμός είναι η επιβολή του «χαρισματικού ηγέτη» στις μάζες, στο όνομα ενός προγράμματος που θα ικανοποιούσε «εθνικές, πολιτικές και κοινωνικές» διεκδικήσεις.
Είναι δηλαδή η τυπική αναγνώριση της εξουσίας του λαού, ενώ στην πραγματικότητα είτε δε συμμετέχει είτε συμμετέχει περιορισμένα στην άσκηση της εξουσίας. Η διάσταση ανάμεσα στις λέξεις που εκφράζουν τους όρους της κοινωνικής πραγματικότητας και στην ίδια την πραγματικότητα.
Στο πολιτισμικό επίπεδο:
Η ρήξη με ένα παρελθόν και παρόν με στόχο την «αναβάθμιση» του «λαού», αλλά, τελικά, επικεντρώνεται σε εκδηλώσεις οι οποίες πλασματικά αναπαριστούν ή επινοούν πολιτισμικά πρότυπα του παρελθόντος, συχνά νεκρά, συνήθως σχηματοποιημένα ή εκχυδαϊσμένα.
Στο επίπεδο των αξιών:
Η αναφορά σε νεκρές αξίες.
Λαϊκότητα, αντιθέτως είναι η συμμετοχή, η παρουσία του λαού στην έκφραση της πολιτικής εξουσίας.
Λαϊκός: Αυτός που ανήκει στο λαό ή προέρχεται από αυτόν
Αίτια του λαϊκισμού
ψυχολογικά:
- Η εκμετάλλευση από δημαγωγούς της ευπιστίας του λαού και της ανάγκης που αυτός έχει για κάποιον ηγέτη
- Η ίδια η ψυχολογία της μάζας που χαρακτηρίζεται από αδυναμίες και που πολλές φορές επιδιώκει την κολακεία
- Η εμπορευματοποίηση της συλλογικής ψυχής από ιδιωτικά (προσωπικά) συμφέροντα.
Η ελλιπής λαϊκή συμμετοχή στη δημόσια ζωή.
Η υπέρμετρη φιλοδοξία ορισμένων πολιτικών.
πνευματικά:
- Η υποκουλτούρα και η γενικότερη έλλειψη παιδείας, το χαμηλό πνευματικό επίπεδο του λαού που εσκεμμένα καλλιεργούν και εκμεταλλεύονται οι λαϊκιστές.
- Η επιτηδευμένη χρήση της γλώσσας από τους δημαγωγούς, που αποσκοπεί στην παραπλάνηση του λαού.
- Η έλλειψη κριτικής ικανότητας ώστε να διακρίνει ο λαός το δημαγωγό από το σωστό ηγέτη.
πολιτικά:
- Η επιδίωξη της χειραγώγησης του λαού, λόγω της πολιτικής δύναμης που διαθέτει.
- Οι διάφορες πολιτικές και κομματικές σκοπιμότητες.
- Η παραπλανητική παρουσία του λαϊκισμού ως δημοκρατικής κατάστασης, ενώ στην ουσία είναι αντιδημοκρατική.
- Η προβολή του πατερναλιστικού προτύπου από όσους εκμεταλλεύονται την ελλιπή συμμετοχή του λαού στα κοινά.
- Η μη ορθή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, επιτρέπει στους κάθε είδους δημαγωγούς, με την υποσχεσιολογία, να δημιουργούν συγκινησιακή πρόσδεση των πολιτών με το πρόσωπό τους, ώστε να αναστέλλεται η κριτική σκέψη και να αποπροσανατολίζονται από τα πραγματικά προβλήματα.
κοινωνικά:
- Ο αστικός τρόπος ζωής επιτρέπει τη μαζοποίηση.
- Τα αυξημένα κοινωνικά προβλήματα (ανεργία, βία, ανασφάλεια).
- Η καταλυτική επίδραση των ΜΜΕ, τα οποία επιβάλλουν πρότυπα ζωής και πολιτικούς ηγέτες.
- Τα διάφορα κέντρα που προβάλλουν τη μόδα σε πολλούς τομείς της καθημερινής ζωής (ομιλία, ένδυση, συμπεριφορά).
εθνολογικά:
- Η γοητεία που ασκεί ο λόγος των δημαγωγών οι οποίοι καπηλεύονται το ιστορικό παρελθόν ενός έθνους.
Συνέπειες του λαϊκισμού
- Παραπλανάται ο λαός με το πρόσχημα της συνεχούς επίκλησης για τη νομιμοποίηση οποιασδήποτε πολιτικής και κοινωνικής εξουσίας.
Επιβάλλονται είδωλα και πρότυπα ζωής από τον καλλιτεχνικό και αθλητικό χώρο ως υποκατάστατα της προδομένης λαϊκής συνείδησης.
Παραμερίζεται κάθε φωνή αφύπνισης της λαϊκής συνείδησης.
Καλλιεργείται ισοπεδωτική νοοτροπία, ενώ κατηγορείται ως αντιλαϊκή και ελιτίστικη κάθε διαφοροποιημένη φωνή.
Η υποκουλτούρα εμφανίζεται ως λαϊκή κουλτούρα: εμπορευματοποιείται κάθε λαϊκό στοιχείο.
Ο λαός υποκαθίσταται και ετεροπροσδιορίζεται από τους δημαγωγούς.
Ισοπεδώνει την έκφραση και το πολιτικό επίπεδο, παραμερίζει κάθε μορφή αντίστασης, υποβιβάζει το λαό, γιατί δεν του δίνει ερεθίσματα ανύψωσης.
Η λαϊκίστικη πολιτική δεν αλλοτριώνει μόνο το λαό αλλά και τον πολιτικό, αφού χρησιμοποιεί τρόπους που τον ευτελίζουν ή τον γελοιοποιούν
Τρόποι αντιμετώπισης του λαϊκισμού
Ολοκληρωμένη παιδεία και κυρίως ανθρωπιστική, που θα ευαισθητοποιεί ποικιλότροπα τους ανθρώπους, θα οξύνει την κρίση και θα τους επιτρέπει να διαμορφώνουν προσωπική άποψη, ώστε να αποκαλύπτουν τους λαϊκιστές.
Καλλιέργεια της πραγματικής λαϊκής συνείδησης μέσα από παραδοσιακά, και όχι μόνον, πρότυπα και σχήματα.
Δραστηριοποίηση των πνευματικών ανθρώπων, ώστε να ενημερώνουν το λαό, να εκλαϊκεύουν πραγματικά τη γνώση, να αποκαλύπτουν τις παραπλανητικές μεθοδεύσεις των ηγεσιών.
Σωστή λειτουργία της δημοκρατίας, ώστε να μην προωθούνται όσοι δεν έχουν πραγματική αξία και ενδιαφέρον για το λαό, αλλά εκμεταλλεύονται το πολιτικό έλλειμμα.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΑΖΟΠΟΙΗΣΗ
Ορισμός
Μαζοποίηση ονομάζεται η αφομοίωση από μέρους του ατόμου τρόπων σκέψης και συμπεριφοράς, που δεν είναι αποτέλεσμα κριτικής επεξεργασίας, και η εξομοίωσή του ατόμου με το σύνολο που παίρνει τη μορφή της μάζας, αφού δεν υπάρχει το στοιχείο της ιδιαιτερότητας στα μέλη του.
Παράγοντες – αίτια της μαζοποίησης
η οικογένεια
Τα προβαλλόμενα πρότυπα, οι γενικότερες αντιλήψεις (πολιτικές, θρησκευτικές), οι αξίες υιοθετούνται συχνά άκριτα από το νέο στο οικογενειακό περιβάλλον, γιατί:
βρίσκεται σε μία ηλικιακή φάση στην οποία δεν έχει διαμορφώσει σταθερές αξίες
δείχνει περισσή εμπιστοσύνη, ευπιστία σε προσφιλή πρόσωπα.
το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο καθιστά τα άτομα ευάλωτα και εύκολα χειραγωγούμενα από οποιεσδήποτε εξουσίες, έρμαια των σκοπιμοτήτων τους
η αρνητική λειτουργία των ΜΜΕ
Η δύναμη του μέσου (η μαγεία του ήχου και της εικόνας, ο εξωραϊσμός της πραγματικότητας) επιδρά αλλοτριωτικά στη συνείδηση του ανθρώπου και επιβάλλει κοινές αποδοχές σε θέματα: α) πολιτικο-ιδεολογικά β) αισθητικής κ.λπ.
η αρνητική λειτουργία της πολιτικής
πολιτικοί ηγέτες, χρησιμοποιώντας τη δημαγωγία, το λαϊκισμό, την προπαγάνδα, προβάλλοντας μία μεσσιανική αντίληψη, οπαδοποιούν τους πολίτες, για να εξυπηρετήσουν τους ιδιοτελείς στόχους τους
αυταρχικά καθεστώτα επιβάλλουν την ομοιόμορφη σκέψη, καταδικάζοντας κάθε κριτική και αμφισβητητική διάθεση των πολιτών.
η μόδα
Με τα αισθητικά πρότυπα επιβάλλει την ομοιομορφία στην εμφάνιση (ένδυση, κόμμωση, υπόδηση), στην ψυχαγωγία, στη γενικότερη συμπεριφορά και εξομοιώνει τις προτιμήσεις των ατόμων.
η εισβολή και κυριαρχία της μηχανής/τεχvολογίας στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου
η εξειδίκευση περιορίζει τους ορίζοντες δράσης, οδηγεί, συχνά, στη μονομέρεια και διαμορφώνει μονοδιάστατες προσωπικότητες.
οι δυσμεvείς συνθήκες διαβίωσης στα αστικά κέντρα
ευνοούν την ανωνυμία, την απομόνωση
οδηγούν στην απροσωποίηση.
ο χαρακτήρας της παγκοσμιοποίησης
η παγκόσμια πολιτιστική βιομηχανία καταργεί την πολιτιστική ιδιαιτερότητα
στους τομείς της επικοινωνίας, οικονομίας, πολιτικής επιφέρει την ομοιομορφία και την ισοπέδωση του διαφορετικού.
Επιπτώσεις της μαζοποίησης
Πνευματικός τομέας
α. αποδυνάμωση πνευματικών λειτουργιών
β. άμβλυνση κριτικής προσέγγισης και προσωπικής θέασης των πραγμάτων
γ. συρρίκνωση φαντασίας.
Κοινωνικός τομέας
εμποδίζει την επικοινωνία και τη διαμόρφωση υγιών διαπροσωπικών σχέσεων. Οι σχέσεις γίνονται επιφανειακές, επιδερμικές, τυπικές και ανούσιες
τα μαζοποιημένα άτομα, ετεροκαθαριζόμενα εύκολα παρασύρονται σε παθογενή κοινωνική συμπεριφορά (φανατισμό, βία, εγκληματικότητα).
Ψυχολογικός τομέας
το άτομο οδηγείται στην απώλεια της ψυχολογικής ελευθερίας, στην εξάρτηση
διακατέχεται από ανασφάλειες, αβεβαιότητες, αφού δε διαθέτει ένα σύστημα αξιών.
Αισθητικός
αδυναμία διαμόρφωσης προσωπικού αισθητικού κριτηρίου
ανάπτυξη μιμητικής διάθεσης χωρίς τη δυνατότητα αυτοέκφρασης και την επιθυμία προσωπικών καινοτομιών.
Πολιτικός / ιδεολογικός
η μαζοποίηση δυσχεραίνει την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, καταργώντας την ατομικότητα, την αίσθηση της προσωπικής ευθύνης, την κριτική στάση στα πολιτικά δρώμενα.
ευνοεί την ποδηγέτηση του πολίτη από κέντρα εξουσίας, καθιστώντας τον ενεργούμενο επιτήδειων πολιτικών.
Εθνικός / πολιτιστικός
κίνδυνοι απώλειας της πολιτιστικής ταυτότητας
άμβλυνση εθνικής συνείδησης.
Ο ρόλος της παιδείας στην αντιμετώπιση της μαζοποίησης
Η παιδεία, με την απαλλαγή της από το στενά εξειδικευτικό και τεχνοκρατικό της χαρακτήρα και την ενίσχυση του ανθρωπιστικού της περιεχομένου διαμορφώνει ολοκληρωμένες ηθικοπνευματικά προσωπικότητες που θα διακρίνονται για:
- την ανάπτυξη των πνευματικών δυνάμεων, όπως είναι η κρίση και η αντιληπτική ικανότητα
- την αισθητική καλλιέργεια, ώστε να αποφεύγουν τη μαζοποιητική επίδραση των καλλιτεχνικών προτύπων (μόδα, κινηματογράφος κ.λπ.)
- τη διαμόρφωση δημοκρατικής συνείδησης, για να μην οπαδοποιούνται από την πολιτική δημαγωγία ούτε να υιοθετούν αντιλήψεις ολοκληρωτικών ιδεολογιών
- την ορθή ιεράρχηση αξιών, ώστε να μην οδηγούνται στη μαζική κατανάλωση εξαιτίας μιας χυδαίας ευδαιμονιστικής αντίληψης
- τη συνειδητοποίηση της πολιτιστικής ιδιοπροσωπίας της χώρας τους.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ (Μ.Μ.Ε.)
Ορισμός
Μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι τα μέσα για την ταυτόχρονη μετάδοση μηνυμάτων, γνωμών, ειδήσεων και ερεθισμάτων, που απευθύνονται σε απεριόριστο αριθμό προσώπων.
Τα είδη των μέσων μαζικής ενημέρωσης
ο τύπος (ή αλλιώς έντυπα ΜΜΕ)
Ημερήσιος - Περιοδικός (εφημερίδες, περιοδικά)
Ηλεκτρονικός τύπος
Ραδιόφωνο
Τηλεόραση
Διαδίκτυο
Θετικές επιδράσεις
ο ρόλος των ΜΜΕ είναι:
ενημερωτικός σε:
θέματα εσωτερικής και εξωτερικής ειδησεογραφίας
ποικίλους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας
θέματα γνωριμίας και επικοινωνίας των λαών.
πολιτικός
ενημερώνουν τους πολίτες για τις δραστηριότητες της κυβέρνησης και για την πολιτική ζωή γενικότερα
στηρίζουν τη δημοκρατία με την ανάπτυξη διαλόγου και τον έλεγχο της εξουσίας
διευκολύνουν τη διακίνηση πολιτικών ιδεών
διαμορφώνουν την πολιτική συνείδηση.
πνευματικός
προβληματίζουν, ευαισθητοποιούν, διαφωτίζουν την κοινή γνώμη και προτείνουν τρόπους επίλυσης των ατομικών και κοινωνικών προβλημάτων
μέσα από άρθρα, συνεντεύξεις πνευματικών ανθρώπων, διευρύνουν τις γνώσεις και προάγουν το πνευματικό επίπεδο του κοινού
με τη διακίνηση των ιδεών και τον πλουραλισμό επιτυγχάνεται η ολοκλήρωση της προσωπικότητας και η απαλλαγή από το δογματισμό και την ακρισία
προβάλλουν τα γράμματα και τις τέχνες και διαμορφώνουν την αισθητική αντίληψη.
Κοινωνικός
εντοπίζουν, μελετούν και προτείνουν λύσεις για τα κοινωνικά προβλήματα
κοινωνικοποιούν τα άτομα, καθιστώντας τα κοινωνούς των κοινωνικών προβλημάτων και προβάλλοντας πρότυπα συμπεριφοράς
Ηθικός
προβάλλουν ηθικά πρότυπα και αξίες, όπως δικαιοσύνη, ανθρωπιά, φιλία των λαών
Ψυχαγωγικός:
τα ΜΜΕ –κυρίως η τηλεόραση– είναι οικονομικός τρόπος ψυχαγωγίας λαϊκών μαζών
προβάλλουν κινηματογραφικές ταινίες, θέατρο, μουσική, λογοτεχνία
γίνονται καταφυγή σ’ ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τη μοναξιά κ΄ την εγκατάλειψη
Αρνητικές επιδράσεις των ΜΜΕ
Ο "κιτρινισμός" του τύπου: Τα ΜΜΕ αντί να ενημερώνουν, προβάλλουν σκάνδαλα, βία, διογκώνουν τις ειδήσεις, παραπληροφορούν
Επηρεάζουν αρνητικά την πολιτική ζωή:
Εξυπηρετούν κομματικές σκοπιμότητες και διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα.
Με την προπαγάνδα παθητικοποιούν και μαζοποιούν τα άτομα.
Προκαλούν «πλύση εγκεφάλου» με τις πολιτικές διαφημίσεις και προβάλλουν πρότυπα ζωής.
Αποσταθεροποιούν τη δημοκρατία, προβάλλοντας κ΄ επιβάλλοντας πολιτικούς ηγέτες.
Ο δικομματισμός ή ολιγο-κομματισμός, η συγκέντρωση του κεφαλαίου, τα ολιγοπώλια των γιγάντων των ΜΜΕ δε θα μπορούσαν να λειτoυργoύν με τόση αυτοπεποίθηση, χωρίς τα ιεραρχημένα και οργανωμένα πληροφοριακά παρασκήνια.
Απομονώνουν τα άτομα, αφού με τα προγράμματά τους δεν τους αφήνουν χρόνο για διάλογο, ακόμα και στα μέλη της οικογένειας.
Χρησιμοποιούν τη μεγάλη τους δύναμη για εξυπηρέτηση οικονομικών συμφερόντων.
Με την παγκοσμιότητα που τα διακρίνει, καλλιεργούν την αποστροφή από τις παραδοσιακές αξίες και προωθούν την ξενομανία, αλλοτριωτικό στοιχείο για κάθε έθνος.
Συρρικνώνουν και εκβαρβαρίζουν τη γλώσσα με τους σολοικισμούς και την υπαινικτική γλώσσα της διαφήμισης, ιδίως στον ηλεκτρονικό τύπο.
Προϋποθέσεις για τη σωστή λειτουργία του τύπου
Ύπαρξη δημοκρατικού πολιτεύματος για τη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης.
Ανεξαρτησία από ισχυρούς οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες, ώστε να μην αποπροσανατολίζει το λαό με προπαγάνδα και δημαγωγία, να μη φανατίζει προκαλώντας κοινωνικές αναταραχές και δυναμιτίζοντας το ήπιο πολιτικό κλίμα.
Απαραίτητο είναι το δημοσιογραφικό ήθος για αντικειμενική ενημέρωση.
Η ενημέρωση να είναι έγκυρη και έγκαιρη, χωρίς να είναι α-πολιτική (θα πρέπει δηλαδή να θίγει ζητήματα που αφορούν σε αδικίες και σφάλματα των αρχών και να αποκαλύπτει τις αυθαιρεσίες τους). Με τον τρόπο αυτό προστατεύονται οι δημοκρατικοί θεσμοί και οι πολίτες αποκτούν υγιή πολιτική συνείδηση αντί να μένουν αδιάφοροι για τα σοβαρά και επείγοντα προβλήματα.
Η οικονομική ενίσχυση από το κράτος θα επιτρέψει τα ΜΜΕ να ασκούν απρόσκοπτα και αδέσμευτα το έργο τους.
Η πολιτεία θα πρέπει να φροντίζει, ώστε να ελέγχει με τους αναγκαίους θεσμούς τις κάθε είδους υπερβολές των ΜΜΕ αλλά και η ίδια να αποφεύγει την υπερβολή, ώστε ο έλεγχος να μην παραβιάζει την ελευθεροτυπία.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΕΣΣΙΑΝΙΣΜΟΣ
Ορισμός
Μεσσιανισμός είναι πίστη στο μελλοντικό ερχομό ενός μεσσία και γενικότερα ενός σωτήρα στο πολιτικό ή εθνικό επίπεδο, η πίστη δηλαδή σ’ ένα πρόσωπο με εξαιρετικές ικανότητες (ο “χαρισματικός ηγέτης”) το οποίο θα λυτρώσει το λαό ή το έθνος από τα προβλήματά του.
Παράγοντες που ευνοούν την επικράτηση του Μεσσιανισμού
Η αρνητική λειτουργία της πολιτικής ζωής στην οποία κυρίαρχα στοιχεία είναι:
η προσωπική ιδιοτέλεια
ο αρχηγισμός, η αρχομανία
η δημαγωγία, ο λαϊκισμός
η υπέρμετρη φιλοδοξία των ηγετών
Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο που καθιστά τα άτομα ευάλωτα σε:
ηγεσίες που επιδιώκουν την πολιτική αναρρίχηση μέσω της χειραγώγησης των πολιτών και της συνακόλουθης εξαπάτησης τους
θρησκευτικές αντιλήψεις που προωθούν ηγέτες από τον αντίστοιχο χώρο.
Τα ελεγχόμενα από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα ΜΜΕ προβάλλουν, με την τεχνική του εξωραϊσμού, ηγεσίες μεσσιανικού τύπου.
Η ανασφάλεια του ανώριμου και μη συνειδητοποιημένου πολιτικά ατόμου, που δε βασίζεται στις δυνατότητες του και κυρίως στη δύναμη της συλλογικής προσπάθειας, για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του.
Η αίσθηση του αδιεξόδου που προκαλούν τα σοβαρά κοινωνικόοικονομικά προβλήματα.
Συνέπειες του Μεσσιανισμού
Στο πολιτικό επίπεδο:
δημιουργεί άβουλα, πειθήνεια άτομα, υπηκόους όχι πολίτες
περιστέλλει (= περιορίζει) τη διάθεση συμμετοχής στα κοινά
το άτομο αποδέχεται την αντιδημοκρατική λειτουργία της πολιτικής, εκχωρώντας στην πολιτική ηγεσία το δικαίωμα να αποφασίζει «για το λαό», «εν ονόματι του λαού» και όχι «με το λαό» όπως θα ήταν το σωστό
μαζοποιεί τους πολίτες που γίνονται ευπειθείς στη συνθηματολογία, στον κενό λόγο, ευάλωτοι στην παραπλανητική ρητορεία
ευνοεί την επικράτηση αυταρχικών-ολοκληρωτικών καθεστώτων ή αρχηγικών, προσωποπαγών κομμάτων
Στον κοινωνικό χώρο:
διαμορφώνει/παγιώνει μία κοινωνική ιεραρχία στην οποία κάποιοι εμφανίζονται ως ηγέτες-μεσσίες και το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα αποτελεί τα εκτελεστικά όργανα.
Στον ψυχολογικό τομέα:
δημιουργεί άτομα ανασφαλή, ψυχολογικά εξαρτημένα χωρίς εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους
εντείνει την εσωτερική ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και το άγχος για το μέλλον
Στον πνευματικό τομέα:
αδρανοποιεί την κριτική στάση του ατόμου απέναντι στα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα.
Στην προσωπικότητα:
υποβιβάζει την αξία και αυτονομία του ατόμου ως ελεύθερου και αυτεξούσιου όντος, ως ανεξάρτητης προσωπικότητας, που καθορίζει τη ζωή και τις επιλογές του.
Προτάσεις αποφυγής του μεσσιανισμού
Συνειδητοποίηση από τον πολίτη του πραγματικού περιεχομένου του μεσσιανισμού και των αρνητικών συνεπειών του.
Δημοκρατική οργάνωση της πολιτείας που θα ευνοεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο των πολιτών, ώστε να αποτρέπεται η λαϊκιστική, δημαγωγική και μεσσιανικού τύπου άσκηση της πολιτικής.
Ανθρωπιστική παιδεία, που θα διαμορφώνει ελεύθερες και δημοκρατικές συνειδήσεις, αυτόνομες προσωπικότητες.
Συμμετοχή του πολίτη σε συλλογικές δραστηριότητες, ώστε να αντιληφθεί:
τη δύναμή του, όταν ενεργοποιείται από κοινού με τους άλλους
ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται με συλλογικές προσπάθειες και όχι με τη μεσσιανική παρέμβαση ηγεσιών
Η πνευματική ηγεσία οφείλει να:
αποκαλύπτει τον πραγματικό ρόλο των ηγετών που εμφανίζονται ως μεσσίες, καθώς και τα μέσα που χρησιμοποιούν
καλλιεργεί τη δημοκρατική συνείδηση των πολιτών.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ορισμοί
Στο επίπεδο της πολιτικής πρακτικής, λαϊκισμός είναι η επιβολή του «χαρισματικού ηγέτη» στις μάζες, στο όνομα ενός προγράμματος που θα ικανοποιούσε «εθνικές, πολιτικές και κοινωνικές» διεκδικήσεις.
Είναι δηλαδή η τυπική αναγνώριση της εξουσίας του λαού, ενώ στην πραγματικότητα είτε δε συμμετέχει είτε συμμετέχει περιορισμένα στην άσκηση της εξουσίας. Η διάσταση ανάμεσα στις λέξεις που εκφράζουν τους όρους της κοινωνικής πραγματικότητας και στην ίδια την πραγματικότητα.
Στο πολιτισμικό επίπεδο:
Η ρήξη με ένα παρελθόν και παρόν με στόχο την «αναβάθμιση» του «λαού», αλλά, τελικά, επικεντρώνεται σε εκδηλώσεις οι οποίες πλασματικά αναπαριστούν ή επινοούν πολιτισμικά πρότυπα του παρελθόντος, συχνά νεκρά, συνήθως σχηματοποιημένα ή εκχυδαϊσμένα.
Στο επίπεδο των αξιών:
Η αναφορά σε νεκρές αξίες.
Λαϊκότητα, αντιθέτως είναι η συμμετοχή, η παρουσία του λαού στην έκφραση της πολιτικής εξουσίας.
Λαϊκός: Αυτός που ανήκει στο λαό ή προέρχεται από αυτόν
Αίτια του λαϊκισμού
ψυχολογικά:
- Η εκμετάλλευση από δημαγωγούς της ευπιστίας του λαού και της ανάγκης που αυτός έχει για κάποιον ηγέτη
- Η ίδια η ψυχολογία της μάζας που χαρακτηρίζεται από αδυναμίες και που πολλές φορές επιδιώκει την κολακεία
- Η εμπορευματοποίηση της συλλογικής ψυχής από ιδιωτικά (προσωπικά) συμφέροντα.
Η ελλιπής λαϊκή συμμετοχή στη δημόσια ζωή.
Η υπέρμετρη φιλοδοξία ορισμένων πολιτικών.
πνευματικά:
- Η υποκουλτούρα και η γενικότερη έλλειψη παιδείας, το χαμηλό πνευματικό επίπεδο του λαού που εσκεμμένα καλλιεργούν και εκμεταλλεύονται οι λαϊκιστές.
- Η επιτηδευμένη χρήση της γλώσσας από τους δημαγωγούς, που αποσκοπεί στην παραπλάνηση του λαού.
- Η έλλειψη κριτικής ικανότητας ώστε να διακρίνει ο λαός το δημαγωγό από το σωστό ηγέτη.
πολιτικά:
- Η επιδίωξη της χειραγώγησης του λαού, λόγω της πολιτικής δύναμης που διαθέτει.
- Οι διάφορες πολιτικές και κομματικές σκοπιμότητες.
- Η παραπλανητική παρουσία του λαϊκισμού ως δημοκρατικής κατάστασης, ενώ στην ουσία είναι αντιδημοκρατική.
- Η προβολή του πατερναλιστικού προτύπου από όσους εκμεταλλεύονται την ελλιπή συμμετοχή του λαού στα κοινά.
- Η μη ορθή λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, επιτρέπει στους κάθε είδους δημαγωγούς, με την υποσχεσιολογία, να δημιουργούν συγκινησιακή πρόσδεση των πολιτών με το πρόσωπό τους, ώστε να αναστέλλεται η κριτική σκέψη και να αποπροσανατολίζονται από τα πραγματικά προβλήματα.
κοινωνικά:
- Ο αστικός τρόπος ζωής επιτρέπει τη μαζοποίηση.
- Τα αυξημένα κοινωνικά προβλήματα (ανεργία, βία, ανασφάλεια).
- Η καταλυτική επίδραση των ΜΜΕ, τα οποία επιβάλλουν πρότυπα ζωής και πολιτικούς ηγέτες.
- Τα διάφορα κέντρα που προβάλλουν τη μόδα σε πολλούς τομείς της καθημερινής ζωής (ομιλία, ένδυση, συμπεριφορά).
εθνολογικά:
- Η γοητεία που ασκεί ο λόγος των δημαγωγών οι οποίοι καπηλεύονται το ιστορικό παρελθόν ενός έθνους.
Συνέπειες του λαϊκισμού
- Παραπλανάται ο λαός με το πρόσχημα της συνεχούς επίκλησης για τη νομιμοποίηση οποιασδήποτε πολιτικής και κοινωνικής εξουσίας.
Επιβάλλονται είδωλα και πρότυπα ζωής από τον καλλιτεχνικό και αθλητικό χώρο ως υποκατάστατα της προδομένης λαϊκής συνείδησης.
Παραμερίζεται κάθε φωνή αφύπνισης της λαϊκής συνείδησης.
Καλλιεργείται ισοπεδωτική νοοτροπία, ενώ κατηγορείται ως αντιλαϊκή και ελιτίστικη κάθε διαφοροποιημένη φωνή.
Η υποκουλτούρα εμφανίζεται ως λαϊκή κουλτούρα: εμπορευματοποιείται κάθε λαϊκό στοιχείο.
Ο λαός υποκαθίσταται και ετεροπροσδιορίζεται από τους δημαγωγούς.
Ισοπεδώνει την έκφραση και το πολιτικό επίπεδο, παραμερίζει κάθε μορφή αντίστασης, υποβιβάζει το λαό, γιατί δεν του δίνει ερεθίσματα ανύψωσης.
Η λαϊκίστικη πολιτική δεν αλλοτριώνει μόνο το λαό αλλά και τον πολιτικό, αφού χρησιμοποιεί τρόπους που τον ευτελίζουν ή τον γελοιοποιούν
Τρόποι αντιμετώπισης του λαϊκισμού
Ολοκληρωμένη παιδεία και κυρίως ανθρωπιστική, που θα ευαισθητοποιεί ποικιλότροπα τους ανθρώπους, θα οξύνει την κρίση και θα τους επιτρέπει να διαμορφώνουν προσωπική άποψη, ώστε να αποκαλύπτουν τους λαϊκιστές.
Καλλιέργεια της πραγματικής λαϊκής συνείδησης μέσα από παραδοσιακά, και όχι μόνον, πρότυπα και σχήματα.
Δραστηριοποίηση των πνευματικών ανθρώπων, ώστε να ενημερώνουν το λαό, να εκλαϊκεύουν πραγματικά τη γνώση, να αποκαλύπτουν τις παραπλανητικές μεθοδεύσεις των ηγεσιών.
Σωστή λειτουργία της δημοκρατίας, ώστε να μην προωθούνται όσοι δεν έχουν πραγματική αξία και ενδιαφέρον για το λαό, αλλά εκμεταλλεύονται το πολιτικό έλλειμμα.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΑΖΟΠΟΙΗΣΗ
Ορισμός
Μαζοποίηση ονομάζεται η αφομοίωση από μέρους του ατόμου τρόπων σκέψης και συμπεριφοράς, που δεν είναι αποτέλεσμα κριτικής επεξεργασίας, και η εξομοίωσή του ατόμου με το σύνολο που παίρνει τη μορφή της μάζας, αφού δεν υπάρχει το στοιχείο της ιδιαιτερότητας στα μέλη του.
Παράγοντες – αίτια της μαζοποίησης
η οικογένεια
Τα προβαλλόμενα πρότυπα, οι γενικότερες αντιλήψεις (πολιτικές, θρησκευτικές), οι αξίες υιοθετούνται συχνά άκριτα από το νέο στο οικογενειακό περιβάλλον, γιατί:
βρίσκεται σε μία ηλικιακή φάση στην οποία δεν έχει διαμορφώσει σταθερές αξίες
δείχνει περισσή εμπιστοσύνη, ευπιστία σε προσφιλή πρόσωπα.
το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο καθιστά τα άτομα ευάλωτα και εύκολα χειραγωγούμενα από οποιεσδήποτε εξουσίες, έρμαια των σκοπιμοτήτων τους
η αρνητική λειτουργία των ΜΜΕ
Η δύναμη του μέσου (η μαγεία του ήχου και της εικόνας, ο εξωραϊσμός της πραγματικότητας) επιδρά αλλοτριωτικά στη συνείδηση του ανθρώπου και επιβάλλει κοινές αποδοχές σε θέματα: α) πολιτικο-ιδεολογικά β) αισθητικής κ.λπ.
η αρνητική λειτουργία της πολιτικής
πολιτικοί ηγέτες, χρησιμοποιώντας τη δημαγωγία, το λαϊκισμό, την προπαγάνδα, προβάλλοντας μία μεσσιανική αντίληψη, οπαδοποιούν τους πολίτες, για να εξυπηρετήσουν τους ιδιοτελείς στόχους τους
αυταρχικά καθεστώτα επιβάλλουν την ομοιόμορφη σκέψη, καταδικάζοντας κάθε κριτική και αμφισβητητική διάθεση των πολιτών.
η μόδα
Με τα αισθητικά πρότυπα επιβάλλει την ομοιομορφία στην εμφάνιση (ένδυση, κόμμωση, υπόδηση), στην ψυχαγωγία, στη γενικότερη συμπεριφορά και εξομοιώνει τις προτιμήσεις των ατόμων.
η εισβολή και κυριαρχία της μηχανής/τεχvολογίας στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου
η εξειδίκευση περιορίζει τους ορίζοντες δράσης, οδηγεί, συχνά, στη μονομέρεια και διαμορφώνει μονοδιάστατες προσωπικότητες.
οι δυσμεvείς συνθήκες διαβίωσης στα αστικά κέντρα
ευνοούν την ανωνυμία, την απομόνωση
οδηγούν στην απροσωποίηση.
ο χαρακτήρας της παγκοσμιοποίησης
η παγκόσμια πολιτιστική βιομηχανία καταργεί την πολιτιστική ιδιαιτερότητα
στους τομείς της επικοινωνίας, οικονομίας, πολιτικής επιφέρει την ομοιομορφία και την ισοπέδωση του διαφορετικού.
Επιπτώσεις της μαζοποίησης
Πνευματικός τομέας
α. αποδυνάμωση πνευματικών λειτουργιών
β. άμβλυνση κριτικής προσέγγισης και προσωπικής θέασης των πραγμάτων
γ. συρρίκνωση φαντασίας.
Κοινωνικός τομέας
εμποδίζει την επικοινωνία και τη διαμόρφωση υγιών διαπροσωπικών σχέσεων. Οι σχέσεις γίνονται επιφανειακές, επιδερμικές, τυπικές και ανούσιες
τα μαζοποιημένα άτομα, ετεροκαθαριζόμενα εύκολα παρασύρονται σε παθογενή κοινωνική συμπεριφορά (φανατισμό, βία, εγκληματικότητα).
Ψυχολογικός τομέας
το άτομο οδηγείται στην απώλεια της ψυχολογικής ελευθερίας, στην εξάρτηση
διακατέχεται από ανασφάλειες, αβεβαιότητες, αφού δε διαθέτει ένα σύστημα αξιών.
Αισθητικός
αδυναμία διαμόρφωσης προσωπικού αισθητικού κριτηρίου
ανάπτυξη μιμητικής διάθεσης χωρίς τη δυνατότητα αυτοέκφρασης και την επιθυμία προσωπικών καινοτομιών.
Πολιτικός / ιδεολογικός
η μαζοποίηση δυσχεραίνει την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, καταργώντας την ατομικότητα, την αίσθηση της προσωπικής ευθύνης, την κριτική στάση στα πολιτικά δρώμενα.
ευνοεί την ποδηγέτηση του πολίτη από κέντρα εξουσίας, καθιστώντας τον ενεργούμενο επιτήδειων πολιτικών.
Εθνικός / πολιτιστικός
κίνδυνοι απώλειας της πολιτιστικής ταυτότητας
άμβλυνση εθνικής συνείδησης.
Ο ρόλος της παιδείας στην αντιμετώπιση της μαζοποίησης
Η παιδεία, με την απαλλαγή της από το στενά εξειδικευτικό και τεχνοκρατικό της χαρακτήρα και την ενίσχυση του ανθρωπιστικού της περιεχομένου διαμορφώνει ολοκληρωμένες ηθικοπνευματικά προσωπικότητες που θα διακρίνονται για:
- την ανάπτυξη των πνευματικών δυνάμεων, όπως είναι η κρίση και η αντιληπτική ικανότητα
- την αισθητική καλλιέργεια, ώστε να αποφεύγουν τη μαζοποιητική επίδραση των καλλιτεχνικών προτύπων (μόδα, κινηματογράφος κ.λπ.)
- τη διαμόρφωση δημοκρατικής συνείδησης, για να μην οπαδοποιούνται από την πολιτική δημαγωγία ούτε να υιοθετούν αντιλήψεις ολοκληρωτικών ιδεολογιών
- την ορθή ιεράρχηση αξιών, ώστε να μην οδηγούνται στη μαζική κατανάλωση εξαιτίας μιας χυδαίας ευδαιμονιστικής αντίληψης
- τη συνειδητοποίηση της πολιτιστικής ιδιοπροσωπίας της χώρας τους.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ (Μ.Μ.Ε.)
Ορισμός
Μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι τα μέσα για την ταυτόχρονη μετάδοση μηνυμάτων, γνωμών, ειδήσεων και ερεθισμάτων, που απευθύνονται σε απεριόριστο αριθμό προσώπων.
Τα είδη των μέσων μαζικής ενημέρωσης
ο τύπος (ή αλλιώς έντυπα ΜΜΕ)
Ημερήσιος - Περιοδικός (εφημερίδες, περιοδικά)
Ηλεκτρονικός τύπος
Ραδιόφωνο
Τηλεόραση
Διαδίκτυο
Θετικές επιδράσεις
ο ρόλος των ΜΜΕ είναι:
ενημερωτικός σε:
θέματα εσωτερικής και εξωτερικής ειδησεογραφίας
ποικίλους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας
θέματα γνωριμίας και επικοινωνίας των λαών.
πολιτικός
ενημερώνουν τους πολίτες για τις δραστηριότητες της κυβέρνησης και για την πολιτική ζωή γενικότερα
στηρίζουν τη δημοκρατία με την ανάπτυξη διαλόγου και τον έλεγχο της εξουσίας
διευκολύνουν τη διακίνηση πολιτικών ιδεών
διαμορφώνουν την πολιτική συνείδηση.
πνευματικός
προβληματίζουν, ευαισθητοποιούν, διαφωτίζουν την κοινή γνώμη και προτείνουν τρόπους επίλυσης των ατομικών και κοινωνικών προβλημάτων
μέσα από άρθρα, συνεντεύξεις πνευματικών ανθρώπων, διευρύνουν τις γνώσεις και προάγουν το πνευματικό επίπεδο του κοινού
με τη διακίνηση των ιδεών και τον πλουραλισμό επιτυγχάνεται η ολοκλήρωση της προσωπικότητας και η απαλλαγή από το δογματισμό και την ακρισία
προβάλλουν τα γράμματα και τις τέχνες και διαμορφώνουν την αισθητική αντίληψη.
Κοινωνικός
εντοπίζουν, μελετούν και προτείνουν λύσεις για τα κοινωνικά προβλήματα
κοινωνικοποιούν τα άτομα, καθιστώντας τα κοινωνούς των κοινωνικών προβλημάτων και προβάλλοντας πρότυπα συμπεριφοράς
Ηθικός
προβάλλουν ηθικά πρότυπα και αξίες, όπως δικαιοσύνη, ανθρωπιά, φιλία των λαών
Ψυχαγωγικός:
τα ΜΜΕ –κυρίως η τηλεόραση– είναι οικονομικός τρόπος ψυχαγωγίας λαϊκών μαζών
προβάλλουν κινηματογραφικές ταινίες, θέατρο, μουσική, λογοτεχνία
γίνονται καταφυγή σ’ ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τη μοναξιά κ΄ την εγκατάλειψη
Αρνητικές επιδράσεις των ΜΜΕ
Ο "κιτρινισμός" του τύπου: Τα ΜΜΕ αντί να ενημερώνουν, προβάλλουν σκάνδαλα, βία, διογκώνουν τις ειδήσεις, παραπληροφορούν
Επηρεάζουν αρνητικά την πολιτική ζωή:
Εξυπηρετούν κομματικές σκοπιμότητες και διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα.
Με την προπαγάνδα παθητικοποιούν και μαζοποιούν τα άτομα.
Προκαλούν «πλύση εγκεφάλου» με τις πολιτικές διαφημίσεις και προβάλλουν πρότυπα ζωής.
Αποσταθεροποιούν τη δημοκρατία, προβάλλοντας κ΄ επιβάλλοντας πολιτικούς ηγέτες.
Ο δικομματισμός ή ολιγο-κομματισμός, η συγκέντρωση του κεφαλαίου, τα ολιγοπώλια των γιγάντων των ΜΜΕ δε θα μπορούσαν να λειτoυργoύν με τόση αυτοπεποίθηση, χωρίς τα ιεραρχημένα και οργανωμένα πληροφοριακά παρασκήνια.
Απομονώνουν τα άτομα, αφού με τα προγράμματά τους δεν τους αφήνουν χρόνο για διάλογο, ακόμα και στα μέλη της οικογένειας.
Χρησιμοποιούν τη μεγάλη τους δύναμη για εξυπηρέτηση οικονομικών συμφερόντων.
Με την παγκοσμιότητα που τα διακρίνει, καλλιεργούν την αποστροφή από τις παραδοσιακές αξίες και προωθούν την ξενομανία, αλλοτριωτικό στοιχείο για κάθε έθνος.
Συρρικνώνουν και εκβαρβαρίζουν τη γλώσσα με τους σολοικισμούς και την υπαινικτική γλώσσα της διαφήμισης, ιδίως στον ηλεκτρονικό τύπο.
Προϋποθέσεις για τη σωστή λειτουργία του τύπου
Ύπαρξη δημοκρατικού πολιτεύματος για τη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης.
Ανεξαρτησία από ισχυρούς οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες, ώστε να μην αποπροσανατολίζει το λαό με προπαγάνδα και δημαγωγία, να μη φανατίζει προκαλώντας κοινωνικές αναταραχές και δυναμιτίζοντας το ήπιο πολιτικό κλίμα.
Απαραίτητο είναι το δημοσιογραφικό ήθος για αντικειμενική ενημέρωση.
Η ενημέρωση να είναι έγκυρη και έγκαιρη, χωρίς να είναι α-πολιτική (θα πρέπει δηλαδή να θίγει ζητήματα που αφορούν σε αδικίες και σφάλματα των αρχών και να αποκαλύπτει τις αυθαιρεσίες τους). Με τον τρόπο αυτό προστατεύονται οι δημοκρατικοί θεσμοί και οι πολίτες αποκτούν υγιή πολιτική συνείδηση αντί να μένουν αδιάφοροι για τα σοβαρά και επείγοντα προβλήματα.
Η οικονομική ενίσχυση από το κράτος θα επιτρέψει τα ΜΜΕ να ασκούν απρόσκοπτα και αδέσμευτα το έργο τους.
Η πολιτεία θα πρέπει να φροντίζει, ώστε να ελέγχει με τους αναγκαίους θεσμούς τις κάθε είδους υπερβολές των ΜΜΕ αλλά και η ίδια να αποφεύγει την υπερβολή, ώστε ο έλεγχος να μην παραβιάζει την ελευθεροτυπία.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΜΕΣΣΙΑΝΙΣΜΟΣ
Ορισμός
Μεσσιανισμός είναι πίστη στο μελλοντικό ερχομό ενός μεσσία και γενικότερα ενός σωτήρα στο πολιτικό ή εθνικό επίπεδο, η πίστη δηλαδή σ’ ένα πρόσωπο με εξαιρετικές ικανότητες (ο “χαρισματικός ηγέτης”) το οποίο θα λυτρώσει το λαό ή το έθνος από τα προβλήματά του.
Παράγοντες που ευνοούν την επικράτηση του Μεσσιανισμού
Η αρνητική λειτουργία της πολιτικής ζωής στην οποία κυρίαρχα στοιχεία είναι:
η προσωπική ιδιοτέλεια
ο αρχηγισμός, η αρχομανία
η δημαγωγία, ο λαϊκισμός
η υπέρμετρη φιλοδοξία των ηγετών
Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο που καθιστά τα άτομα ευάλωτα σε:
ηγεσίες που επιδιώκουν την πολιτική αναρρίχηση μέσω της χειραγώγησης των πολιτών και της συνακόλουθης εξαπάτησης τους
θρησκευτικές αντιλήψεις που προωθούν ηγέτες από τον αντίστοιχο χώρο.
Τα ελεγχόμενα από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα ΜΜΕ προβάλλουν, με την τεχνική του εξωραϊσμού, ηγεσίες μεσσιανικού τύπου.
Η ανασφάλεια του ανώριμου και μη συνειδητοποιημένου πολιτικά ατόμου, που δε βασίζεται στις δυνατότητες του και κυρίως στη δύναμη της συλλογικής προσπάθειας, για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του.
Η αίσθηση του αδιεξόδου που προκαλούν τα σοβαρά κοινωνικόοικονομικά προβλήματα.
Συνέπειες του Μεσσιανισμού
Στο πολιτικό επίπεδο:
δημιουργεί άβουλα, πειθήνεια άτομα, υπηκόους όχι πολίτες
περιστέλλει (= περιορίζει) τη διάθεση συμμετοχής στα κοινά
το άτομο αποδέχεται την αντιδημοκρατική λειτουργία της πολιτικής, εκχωρώντας στην πολιτική ηγεσία το δικαίωμα να αποφασίζει «για το λαό», «εν ονόματι του λαού» και όχι «με το λαό» όπως θα ήταν το σωστό
μαζοποιεί τους πολίτες που γίνονται ευπειθείς στη συνθηματολογία, στον κενό λόγο, ευάλωτοι στην παραπλανητική ρητορεία
ευνοεί την επικράτηση αυταρχικών-ολοκληρωτικών καθεστώτων ή αρχηγικών, προσωποπαγών κομμάτων
Στον κοινωνικό χώρο:
διαμορφώνει/παγιώνει μία κοινωνική ιεραρχία στην οποία κάποιοι εμφανίζονται ως ηγέτες-μεσσίες και το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα αποτελεί τα εκτελεστικά όργανα.
Στον ψυχολογικό τομέα:
δημιουργεί άτομα ανασφαλή, ψυχολογικά εξαρτημένα χωρίς εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους
εντείνει την εσωτερική ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και το άγχος για το μέλλον
Στον πνευματικό τομέα:
αδρανοποιεί την κριτική στάση του ατόμου απέναντι στα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα.
Στην προσωπικότητα:
υποβιβάζει την αξία και αυτονομία του ατόμου ως ελεύθερου και αυτεξούσιου όντος, ως ανεξάρτητης προσωπικότητας, που καθορίζει τη ζωή και τις επιλογές του.
Προτάσεις αποφυγής του μεσσιανισμού
Συνειδητοποίηση από τον πολίτη του πραγματικού περιεχομένου του μεσσιανισμού και των αρνητικών συνεπειών του.
Δημοκρατική οργάνωση της πολιτείας που θα ευνοεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο των πολιτών, ώστε να αποτρέπεται η λαϊκιστική, δημαγωγική και μεσσιανικού τύπου άσκηση της πολιτικής.
Ανθρωπιστική παιδεία, που θα διαμορφώνει ελεύθερες και δημοκρατικές συνειδήσεις, αυτόνομες προσωπικότητες.
Συμμετοχή του πολίτη σε συλλογικές δραστηριότητες, ώστε να αντιληφθεί:
τη δύναμή του, όταν ενεργοποιείται από κοινού με τους άλλους
ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται με συλλογικές προσπάθειες και όχι με τη μεσσιανική παρέμβαση ηγεσιών
Η πνευματική ηγεσία οφείλει να:
αποκαλύπτει τον πραγματικό ρόλο των ηγετών που εμφανίζονται ως μεσσίες, καθώς και τα μέσα που χρησιμοποιούν
καλλιεργεί τη δημοκρατική συνείδηση των πολιτών.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.