ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ Π, Ρ

 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

Ενδεικτικοί ορισμοί

ορισμός υποστηρικτών:

παγκοσμιοποίηση είναι η διαδικασία δημιουργίας ενός οικουμενικού πλαισίου οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής συνεργασίας των λαών με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής σε συλλογικό, διακρατικό επίπεδο

ορισμός πολεμίων:

παγκοσμιοποίηση είναι η διαδικασία επιβολής μιας οικονομικής και πολιτικής ελίτ σε παγκόσμιο επίπεδο, με πρόφαση τη συνεργασία των λαών, αλλά με απώτερο στόχο τη διασφάλιση και επέκταση των συμφερόντων των ισχυρών του πλανήτη μέσω της ομοιογενοποίησης των λαών και της παράκαμψης των θεσμών

 

Επιχειρήματα των υποστηρικτών της παγκοσμιοποίησης

 

Οικονομία:

οικονομικός ανταγωνισμός που συμβάλλει στη μείωση των τιμών και στη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων

ανταλλαγή οικονομικών μεθόδων και εμπειριών

παροχή τεχνογνωσίας σε υπανάπτυκτες χώρες

εκσυγχρονισμός βιοτεχνίας-βιομηχανίας

διεύρυνση εμπορικών δραστηριοτήτων

 

Κοινωνικός τομέας:

επικοινωνία πολιτών

απαλλαγή από στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους άλλους λαούς

συνεργασία σε διακρατικό επίπεδο για καταπολέμηση φαινομένων, όπως τα ναρκωτικά, το έγκλημα κ.ά.

 

Πολιτικός:

ενίσχυση δημοκρατικών πολιτευμάτων σ’ όλες τις χώρες

έλεγχος σε ανελεύθερα καθεστώτα μέσω διεθνών οργανισμών και παγκόσμιου χαρακτήρα οργανώσεων

 

Πνευματικός:

ανάπτυξη παιδείας και επιστήμης μέσω της συνεργασίας και των ανταλλαγών

 

Πολιτιστικός:

πολιτιστικές ανταλλαγές (συμβολή στη διεύρυνση του αισθητικού κριτηρίου)

συνειδητοποίηση της πολιτιστικής και εθνικής ιδιοπροσωπίας μίας χώρας

 

Διεθνιστικός:

ευχερέστερη η αντιμετώπιση παγκόσμιων προβλημάτων (οικολογικό, πυρηνικό κ.ά.)

απαλλαγή από ρατσισμό, προκαταλήψεις, εθνικισμό

ανάπτυξη πνεύματος οικουμενικής συνείδησης.

 

Επιχειρήματα των επικριτών της παγκοσμιοποίησης 

 

Οικονομία:

αδυναμία μικρών επιχειρήσεων και χωρών να αντεπεξέλθουν στο διεθνή ανταγωνισμό

η παγκόσμια επιχείρηση επιδιώκει τη μεγιστοποίηση των κερδών της με την επιβολή ισχνών αμοιβών και την ελάχιστη κοινωνική ασφάλιση

εξάρτηση μικρών χωρών από ισχυρές μέσω των πολυεθνικών εταιριών 

φτηνό εργατικό δυναμικό, περιορισμός εργασιακών δικαιωμάτων

κυριαρχία οικονομίστικου μοντέλου ανάπτυξης σε βάρος ανθρώπινων δικαιωμάτων

 

Πολιτική: 

εξάρτηση από ισχυρές χώρες, δορυφοροποίηση μικρών χωρών

αδυναμία άσκησης αυτόνομης πολιτικής

 

Πολιτιστικός τομέας:

κίνδυνοι πολιτιστικής αλλοτρίωσης

ξενομανία, μιμητισμός

 

Κοινωνικός τομέας:

υιοθέτηση αρνητικών κοινωνικών προτύπων κ΄ αξιών (ατομικισμός, ανταγωνισμός)

 

Εθνικός:

κίνδυνος έξαρσης εθνικιστικών αντιλήψεων λόγω της απειλής αφομοίωσης από άλλους πολιτισμούς

 

Αισθητικός:

αισθητική ομοιομορφία, ομοιογενοποίηση, (επίδραση της παγκόσμιας πολιτιστικής βιομηχανίας: κινηματογράφος, τέχνη, μορφές διασκέδασης), κατάργηση ιδιαιτερότητας

 

Διεθνιστικός:

αποδυνάμωση διεθνών οργανισμών εξαιτίας της κυριαρχίας ισχυρών οικονομικών συμφερόντων που δρουν ανεξέλεγκτα.

 

 

Προϋποθέσεις για θετική λειτουργία της παγκοσμιοποίησης

 

ο σεβασμός στην πολιτιστική ταυτότητα κάθε χώρας ώστε η ως «οδοστρωτήρας της παγκοσμιοποίησης» να μην οδηγεί τους λαούς στην ομοιογενοποίηση

οι σχέσεις των κρατών να διέπονται από πνεύμα ισοτιμίας, αμοιβαιό­τητας, αλληλοσεβασμού, ώστε να μην επιβάλλονται οι ισχυρές χώρες με το «δίκαιο της πυγμής»

ο σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο 

η διασφάλιση των δικαιωμάτων λαών και ατόμων 

να μην κυριαρχείται από τη λογική της παγκόσμιας αγοράς, μια στενά οικονομιστική αντίληψη που δεν αρκεί για να λύσει τα ακανθώδη προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας

να μη σχεδιάζεται (στο όνομα μίας διεθνοποίησης των θεσμών, της οι­κονομίας, της επικοινωνίας, της πολιτικής κ.λπ.) ούτε να επιδιώκεται η προώθηση των συμφερόντων των πολυεθνικών εταιριών προκειμένου να δημιουργηθεί μια «παγκόσμια κοινωνικοοικονομική ελίτ»

να προκύψει από τη βάση και όχι από την κορυφή της πυραμίδας, δηλαδή ως ανάγκη και επιθυμία συνάμα των λαών για συνεργασία σε ποικίλα επίπεδα δράσης και όχι ως εξέλιξη επιβαλλόμενη από τους εξουσιαστικούς μηχανισμούς

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΑΙΔΕΙA

 

Ορισμοί

 

Παιδεία είναι το σύνολο των διαδικασιών με τις οποίες επιτυγχάνεται η πνευματική, κοινωνική και ηθική ολοκλήρωση του ατόμου.

 

Φορείς της παιδείας: Οικογένεια, εκπαίδευση, συναναστροφές, ΜΜΕ, αντικείμενο εργασίας, παράδοση, μορφές γνήσιας ψυχαγωγίας (βιβλίο, θέατρο, κινηματογράφος, πολιτιστικές δραστηριότητες κλπ.).

 

Εκπαίδευση είναι θεσμός της πολιτείας που με συγκεκριμένη δομή, μέσα, κατευθύνσεις στοχεύει στην παροχή γνώσεων και εφοδίων και στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων 

 

Αρνητικά της εκπαίδευσης στη χώρα μας

 

Έλλειψη ή ανεπάρκεια υλικοτεχνικής υποδομής

Αναντιστοιχία εκπαίδευσης και κοινωνικο-οικονομικών αναγκών της χώρας μας

Ελλιπής, μη ουσιαστικός επαγγελματικός προσανατολισμός των νέων με συνέπεια:

μη παραγωγική αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού

υπερπληθώρα επιστημόνων (άνεργων πτυχιούχων)

 

Παρεχόμενη γνώση:

ως προς το περιεχόμενο: 

αναχρονιστική, παρωχημένη

μη εναρμονισμένη με σύγχρονες εξελίξεις-απαιτήσεις

 

ως προς τον τρόπο μετάδοσης: 

ευνοείται η μηχανιστική μάθηση

δεν καλλιεργείται η κριτική σκέψη

συχνά ο μαθητής απλός δέκτης γνώσεων, χωρίς ανάληψη πρωτοβουλιών (δασκαλοκεντρισμός, απουσία ουσιαστικού διαλόγου)

 

Ελλιπής κατάρτιση-επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αναφορικά με την παιδαγωγική γνώση αλλά και την εξειδίκευση στο αντικείμενο της διδασκαλίας

 

Η αξιολόγηση του μαθητή περιορίζεται στο βαθμό επίδοσης σε ένα μάθημα και δεν περιλαμβάνει ευρύτερα στοιχεία της προσωπικότητάς του. Έτσι όμως, εκτός των άλλων, δεν αναδεικνύονται οι ιδιαίτερες κλίσεις, οι πιθανές ειδικές ικανότητές του

 

Ο τρόπος αξιολόγησης, εξάλλου και το εξεταστικό σύστημα:

αναπτύσσουν τη βαθμοθηρική διάθεση

μετατρέπουν τις αναγκαίες σχέσης άμιλλας σε ανταγωνιστικές

προκαλούν άγχος

 

Έλλειψη ίσων ευκαιριών (λόγω των κοινωνικών, γεωγραφικών, οικονομικών κ.α. ανισοτήτων και της απουσίας αντισταθμιστικής αγωγής για παιδιά υποβαθμισμένων περιοχών)

 

Γενικά, το εκπαιδευτικό σύστημα είναι μονόπλευρα προσανατολισμένο σε εξωτερικούς στόχους (επιτυχία στις εξετάσεις, εξειδίκευση, υλοποίηση απλά επαγγελματικών στόχων) και όχι στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων με αξίες, ιδανικά, κοινωνικές αρετές

 

Είναι εμφανής, εξάλλου, η έλλειψη συλλογικών δραστηριοτήτων και πρωτοβουλιών σύνδεσης του σχολείου με την κοινωνική ή παγκόσμια πραγματικότητα

 

Προτάσεις βελτίωσης του εκπαιδευτικού μας συστήματος

 

Εκσυγχρονισμός του εκπαιδευτικού θεσμού, ώστε να ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες. Αντιστοιχία του περιεχομένου των σπουδών με τις τεχνολογικές, πολιτισμικές κ.α. απαιτήσεις του παρόντος και του μέλλοντος

Απαλλαγή από το στενά τεχνοκρατικό, απλώς εξειδικευτικό της χαρακτήρα. Ανθρωποκεντρικός προσανατολισμός

Επίτευξη ορθού επαγγελματικού προσανατολισμού των νέων

Παροχή ίσων ευκαιριών με την αναγκαία αντισταθμιστική αγωγή, που θα αμβλύνει τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές κ.α. ανισότητες

Βελτίωση υλικοτεχνικής υποδομής για την καλύτερη εμπέδωση και συστηματοποίηση της γνώσης

Στόχος, η διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων με:

κοινωνική συνείδηση

υγιή πολιτική-δημοκρατική συνείδηση

πίστη σε υψηλές αξίες, ιδανικά

πνεύμα οικουμενικής συνείδησης χωρίς ακραίες εθνικιστικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις

αισθητική αγωγή

ανάδειξη και αξιοποίηση των ιδιαίτερων κλίσεων και ικανοτήτων των νέων

 

Σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης (της οικονομίας, της επικοινωνίας, της πολιτικής, του πολιτισμού) καθίσταται αναγκαία η σύνδεση της εκπαίδευσης με τη διεθνή πραγματικότητα

 

Στόχοι της ανώτατης εκπαίδευσης

 

Ανταπόκριση στις σύγχρονες εξελίξεις (οικονομικές, κοινωνικές, αναπτυξιακές, κ.ά.) με προσαρμογή των προγραμμάτων στη διαρκώς μεταβαλλόμενη   πραγματικότητα (οικονομική, τεχνολογική κλπ.) 

Το περιεχόμενο και οι προσανατολισμοί της να λαμβάνουν υπόψη τη διεθνή θέση της χώρας, ώστε να αντεπεξέλθει στο ιδιαίτερα ανταγωνιστικό περιβάλλον που διαμορφώνει η παγκοσμιοποίηση.

Προώθηση της γνώσης (συστηματοποίηση, ανανέωση, έρευνα)

Κατάρτιση-εξειδίκευση νέων επιστημόνων (δίχως όμως μονομέρεια).

Καταπολέμηση αντι-ανθρώπινων αντιλήψεων όπως η «επιστήμη για την επιστήμη»

Ανάδειξη της ηθικής δύναμης της επιστήμης κ΄ της αντίστοιχης ευθύνης του επιστήμονα

Συμβολή στην πνευματική ανάπτυξη του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου (με πρωτοβουλίες για εξάλειψη αναλφαβητισμού, επιμόρφωση πολιτών, π.χ. “ανοιχτό πανεπιστήμιο”).

Μελέτη κοινωνικών θεσμών, διερεύνηση κοινωνικών φαινομένων και αξιοποίηση των πορισμάτων στην καθημερινή ζωή.

Σ’ ένα κλίμα δημοκρατικής λειτουργίας να διαμορφώνει ολοκληρωμένες προσωπικότητες, με υγιή κοινωνική και πολιτική συνείδηση και όχι στυγνή τεχνοκρατική αντίληψη

ΠΑΙΔΕΙΑ (από ΠΣΔ)

Ορισμός:  Πρόκειται για το σύνολο των διεργασιών και διαδικασιών με τις οποίες πραγματοποιείται η πνευματική, κοινωνική και ηθική ολοκλήρωση του ατόμου. Είναι ένα σύστημα αγωγής με σκοπό τη διαμόρφωση αυθύπαρκτων, ελεύθερων και ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων, που δύνανται να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της κοινωνικής πραγματικότητας. Πρόκειται για τη μεταλαμπάδευση από γενιά σε γενιά του πολιτισμού και της πνευματικής κληρονομιάς σε συνδυασμό με την καλλιέργεια των δυνατοτήτων της νέας γενιάς προκειμένου η ίδια να συνεχίσει και να βελτιώσει το έργο των προγόνων της.

Ευ. Παπανούτσος: Παιδεία είναι το κληροδοτούμενο από γενιά σε γενιά κεφάλαιο των πνευματικών αγαθών, που σχηματίζεται μέσα στην Ιστορία με τον ατομικό και συλλογικό μόχθο του ανθρώπου.

Φορείς της Παιδείας: Οικογένεια, εκπαίδευση, συναναστροφές, ΜΜΕ, αντικείμενο εργασίας, παράδοση, μορφές γνήσιας ψυχαγωγίας ( βιβλίο, θέατρο, κινηματογράφος, πολιτιστικές δραστηριότητες κλπ.)

Συνώνυμα: παίδευση, μάθηση, καλλιέργεια.

Αντώνυμα: Αγραμματοσύνη, αμάθεια, απαιδευσιά, αμορφωσιά, ακαλλιεργησία.

Εκπαίδευση: Θεσμός της πολιτείας με συγκεκριμένη δομή, μέσα, κατευθύνσεις, που αποσκοπεί στην παροχή γνώσεων και εφοδίων. Συνιστά τη σκόπιμη, συνειδητή και προγραμματισμένη αγωγή στο σχολείο. Πρόκειται για φορέα παιδείας.

Οι διαφορές των όρων «εκπαίδευση» και «παιδεία».

1)      Η εκπαίδευση παρέχεται μόνο μέσα στο σχολείο, ενώ η παιδεία αφορά όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας.

2)      Η εκπαίδευση συντελείται σε περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ η παιδεία ως επίδραση από το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, αφορά όλη τη ζωή του ανθρώπου.

3)      Η εκπαίδευση αφορά συγκεκριμένους ανθρώπους σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο της ζωής τους αλλά η παιδεία αφορά όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από την ηλικία τους και είναι δια βίου.

4)      Η εκπαίδευση είναι σκόπιμη, συστηματική και προγραμματισμένη. Η παιδεία περισσότερο ευκαιριακή, έμμεση και επιλεκτική.

Η σημασία της παιδείας

–          Αναπτύσσει τις βασικές για την ανθρώπινη λειτουργία δεξιότητες (π.χ τη χρήση του λόγου) και προσφέρει τις απαραίτητες για την ανθρώπινη ζωή γνώσεις.

–          Ο άνθρωπος με τη παιδεία εγκαταλείπει την άγνοια και τις προλήψεις, απαλλάσεται έτσι από φανατισμό, προκαταλήψεις, μαζοποίηση και δημαγωγία. Γίνεται φιλομαθής και διευρύνει τους πνευματικούς του ορίζοντες.

–          Μεταδίδει αξίες και πρότυπα συμπεριφοράς και συμβάλλει στην ομαλή κοινωνικοποίηση του ατόμου

–          Κατευθύνει τους νέους  στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία και αναδεικνύει τις κλίσεις και τα ταλέντα τους. Τους εντάσσει στις οικονομικές διαδικασίες παρέχοντάς τους τις αντίστοιχες γνώσεις και σωστό επαγγελματικό προσανατολισμό. Κατά αυτόν τον τρόπο το άτομο εντάσσεται στην παραγωγική διαδικασία.

–          Αποτελεί το βασικό συντελεστή ανόδου του πνευματικού και πολιτιστικού επιπέδου. Παρέχοντας αισθητική αγωγή και συνακόλουθα πνευματική και ψυχική καλλιέργεια, ο μαθητής εξοικειώνεται με τον κόσμο της τέχνης και δύναται να παρακολουθεί τις πολιτιστικές διαδικασίες της χώρας του αλλά και παγκοσμίως.

–          Οι στόχοι της παιδείας είναι: διανοητική ανάπτυξη, συναισθηματική καλλιέργεια, ηθική καλλιέργεια ( με υγιή πρότυπα αξίες διαχρονικές και υψηλά ιδανικά), ανάπτυξη λογικής-κριτικής ικανότητας, πολιτική συνείδηση, επαγγελματική κατάρτιση, πολιτιστική συνείδηση, κοινωνικοποίηση και διαρκής επιμόρφωση.

Η παιδεία διαμορφώνει πεποιθήσεις, αξίες, τάσεις, ιδεολογίες, με σκοπό να είναι αρμονικά δεμένες και να συμβάλλουν στην ομαλή κοινωνική προσαρμογή του ατόμου, στη δημιουργικότητά του, στη διαμόρφωση και ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του. Το άτομο ολοκληρώνεται ως κοινωνικό και πολιτικό ον. Το σχολείο είναι φορέας κοινωνικοποίησης καθώς λειτουργεί ως μικρογραφία της κοινωνίας με νόμους, κανόνες και συνεργατική διάθεση. Με το ομαδικό παιχνίδι, τις παρέες, τις συλλογικές εργασίες, την προάσπιση των δικαιωμάτων και την τήρηση των υποχρεώσεων, συντελείται με επιτυχία η διαδικασία της κοινωνικοποίησης. Λειτουργεί επίσης ως φορέας πολιτικής παιδείας καθώς γνωστοποιεί τις πολιτικές διαδικασίες και δομές της κοινωνίας, καλλιεργεί τον διάλογο-προϋπόθεση της δημοκρατίας, ενώ οι μαθητικές κοινότητες καλλιεργούν τη δημοκρατική συνείδηση. Γενικότερα, στόχος τόσο της παιδείας όσο και της εκπαίδευσης είναι η πλατιά και σφαιρική γνώση, ο εξωραϊσμός και εξευγενισμός του εσωτερικού κόσμου ( που φέρνει η ενασχόληση με την τέχνη). Καλλιεργούνται με αυτόν τον τρόπο οι πνευματικές δυνατότητες του ανθρώπου, τα αισθητικά κριτήρια και επέρχεται η ψυχική ωριμότητα και η εκλέπτυνση συναισθημάτων.

Ανθρωπιστική και τεχνοκρατική εκπαίδευση

Η πρώτη τοποθετεί στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ηθικοπνευματικές ανάγκες του, ενώ αποσκοπεί στη σφαιρική και ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Παράλληλοι στόχοι της είναι η υιοθέτηση ανθρωπιστικών ιδανικών που δεν αφορούν μόνο το άτομο και την ηθικοποίησή του αλλά έχουν και κοινωνικές προεκτάσεις όπως την κοινωνική ευημερία, τη συνεργασία, την αλληλεγγύη, τη κοινωνική συνείδηση καθώς και τη γενικότερη ανάπτυξη του πνευματικού πολιτισμού.

Η τεχνοκρατική εκπαίδευση αποβλέπει στην επαγγελματική κατάρτιση και εξειδίκευση του ατόμου προκειμένου να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις του επαγγέλματος που έχει επιλέξει να ασκήσει αλλά και να συμβαδίζει με τις τεχνοοικονομικές ανάγκες της εποχής.

Βέβαια αυτά τα είδη εκπαίδευσης παρέχουν και τα δύο απαραίτητα εφόδια για το σύγχρονο άνθρωπο καθώς το πρώτο διαμορφώνει τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου και το δεύτερο εξασφαλίζει στο άτομο την επαγγελματική σταδιοδρομία του. Άρα απαιτείται ο συνδυασμός και των δύο μορφών εκπαίδευσης.

Αποστολή του σχολείου είναι:  

–          Να εμπλουτίζει τις γνώσεις των μαθητών να προωθεί και να ικανοποιεί τη φιλομάθειά τους.

–          Να μεταδίδει πρότυπα προς μίμηση, ιδανικά και αξίες στους μαθητές έτσι ώστε να διαμορφώσουν ένα εύρωστο σύστημα ηθικών αξιών.

–          Να καλλιεργεί τις κλίσεις των παιδιών και να προάγει τη δημιουργικότητά τους.

–          Να βοηθά τους μαθητές στον επαγγελματικό προσανατολισμό τους και να τους προετοιμάζει για το μελλοντικό τους επάγγελμα. Μέσω των σχετικών μαθημάτων, επισημαίνονται οι δεξιότητες των μαθητών και καλλιεργούνται οι κλίσεις τους. Παρουσιάζονται διάφορα επαγγέλματα και ο τρόπος που συνδέονται με την αγορά εργασίας και οι προοπτικές τους. Δυστυχώς η έλλειψη καταρτισμένου προσωπικού, η υποτίμηση του μαθήματος και η ταχύτατες αλλαγές στην αγορά εργασίας περιορίζουν την αποτελεσματικότητα του επαγγελματικού προσανατολισμού. Το σχολείο αδυνατεί να παρακολουθήσει αυτές τις αλλαγές και να πληροφορήσει ολοκληρωμένα τους μαθητές γύρω από τις επαγγελματικές εξελίξεις.

–          Να διαμορφώνει τους αυριανούς ενεργούς πολίτες που θα διαθέτουν πολιτική και κοινωνική συνείδηση στηριγμένη στις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του ανθρωπισμού και της δικαιοσύνης. Η πολιτική-δημοκρατική αγωγή των μαθητών επιτυγχάνεται μέσα σε κλίμα ισοτιμίας, σε συνθήκες γόνιμου διαλόγου από τις οποίες απουσιάζει ο αυταρχισμός.

–          Το σύγχρονο σχολείο γνωστοποιεί στους μαθητές, μέσω του μαθήματος της πληροφορικής κυρίως, τα νέα επιτεύγματα της τεχνολογίας. Έτσι το σχολείο δεν προωθεί μόνο τη θεωρητική γνώση αλλά συμβάλλει και στην τεχνολογική παιδεία και στην πρακτική της εφαρμογή στην καθημερινή  ζωή. Οι μαθητές εξοικειώνονται με την ορθή χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή και αφομοιώνουν ευχάριστα τις γνώσεις μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, διαδικτυακής σύνδεσης με άλλα σχολεία και τηλεδιαλέξεων. Ταυτόχρονα οι μαθητές κατανοούν τους κινδύνους της λαθεμένης χρήσης του διαδικτύου ( αποξένωση, αδρανοποίηση κλπ.).

–          Ακολουθώντας την αρχαία ρήση «νους υγιής εν σώματι υγιεί», το σχολείο προσφέρει εκγύμναση μέσω του αθλητισμού που οδηγεί στη σωματική ευεξία. Ο αθλητισμός όμως εκτός από την άριστη φυσική κατάσταση, έχει και ηθικο-πνευματικά αποτελέσματα (ευγενής άμιλλα, συνεργασία, προγραμματισμός, πειθαρχία κλπ.)

–          Τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα, με την περιβαλλοντική εκπαίδευση, παρέχεται και οικολογική αγωγή στο μαθητή.

–          Το νέο πολυπολιτισμικό σχολείο διαφυλάσσει καλλιεργεί και μεταδίδει τις εθνικές παραδόσεις. Διαμορφώνει την εθνική συνείδηση ενώ ταυτόχρονα μέσω της δημιουργικής συνύπαρξης πολιτισμικών στοιχείων διάφορων ομάδων, αναπτύσσεται και εξελίσσεται ο πολιτισμός μας. Καλλιεργείται η κοινωνική αλληλεγγύη και η ανεκτικότητα ενώ αποβάλλονται προκαταλήψεις και ρατσιστικές διαθέσεις. Γίνεται λοιπόν εφικτή η ομαλή ενσωμάτωση των ξένων στους οποίους παρέχονται πλέον ίσες ευκαιρίες για μόρφωση και για συμμετοχή στα κοινά.

Τα προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος

–          Ελλείψεις σε: υποδομές, εποπτικά μέσα, εξειδικευμένο προσωπικό.

–          Ύπαρξη μορφωτικών ανισοτήτων και ανυπαρξία αξιοκρατίας.

–          Βαθμοθηρική, χρησιμοθηρική και εξετασιοκεντρική μάθηση καιεκπαίδευση.

–          Οι θεωρητικές γνώσεις γενικής παιδείας, δεν συνάδουν με την επαγγελματική κατάρτιση και εξειδίκευση.

Τρόποι επίλυσης των προβλημάτων

–          Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να αποκτήσει ανθρωπιστικό χαρακτήρα.

–          Να εκσυγχρονιστούν οι υλικοτεχνικές υποδομές και τα εποπτικά μέσα προκειμένου να εξυπηρετούν τους σύγχρονους τρόπους εκμάθησης.

–          Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση να απολέσει τον βαθμοθηρικό χαρακτήρα της.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

–          Μεταδίδει γνώσεις, διευρύνει τους πνευματικούς ορίζοντες και καλλιεργεί την  αγάπη για τη μόρφωση. Έχει καθοδηγητικό ρόλο προκειμένου να διαμορφώσει ο μαθητής ένα εύρωστο ηθικό σύστημα και να μετεξελιχθεί σε υπεύθυνο, δραστήριο και αυτενεργό πολίτη. Προκειμένου να ανταποκριθεί σ’αυτό το ρόλο, πρέπει να διαθέτει γνωστική επάρκεια, μεταδοτικότητα, ακέραιο ήθος, υπομονή και επιμονή, διαλλακτικότητα και νηφαλιότητα.

Η διά βίου παιδεία Στη σύγχρονη εποχή η ανάγκη για σφαιρική γνώση και εκπαίδευση αποτελεί στόχο και προορισμό ζωής. Για να ικανοποιηθεί λοιπόν καθιερώθηκε ο όρος ,και στην παιδαγωγική πράξη, «δια βίου παιδεία». Πρόκειται για την μακρόχρονη, ισόβια επαφή με τα πνευματικά και τα πολιτιστικά αγαθά, η απόκτηση νέων γνώσεων ή η βελτίωση των προηγούμενων. Αποτελεί μία διαρκή προσπάθεια εκμετάλλευσης εκπαιδευτικών ευκαιριών. Είναι αναγκαία γιατί ζούμε σε μία μεταβατική και ταχύρυθμη εποχή στις απαιτήσεις της οποίας για να ανταποκριθεί κανείς, πρέπει να «παιδεύεται» συνεχώς. Η δια βίου παιδεία λοιπόν παρέχει ολόπλευρη καλλιέργεια του ανθρώπου, προσαρμογή στο προαναφερθέν μεταβαλλόμενο κοινωνικό περιβάλλον, παρακολούθηση των επαγγελματικών εξελίξεων και αξιοποίηση των νέων δεδομένων.

Προϋποθέσεις υλοποίησης των στόχων της δια βίου παιδείας

–          Η καλλιέργεια της φιλομάθειας των νέων απ’την οικογένεια, το σχολείο και όλους γενικά τους φορείς παιδείας. Η ενθάρρυνση της επαφής με το βιβλίο. Αυτές οι προϋποθέσεις πρέπει να συνδυαστούν με την προσωπική θέληση, τη δίψα για μάθηση και αυτοβελτίωση.

–          Η γόνιμη εκμετάλλευση του ελεύθερου χρόνου και η διάθεσή του σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες ( θέατρο, τέχνη κλπ.).

–          Η πολιτεία από τη μεριά της οφείλει να δρομολογεί τη συστηματική αναθεώρηση των προγραμμάτων της εκπαίδευσης και την αναδόμηση του μετασχολικού προγράμματος σ’όλα τα επίπεδα. Συγκεκριμένα, απαιτούνται: η παροχή γνώσεων σε ευρύτερες ομάδες (ανοιχτά πανεπιστήμια), βραδινά προγράμματα επιμόρφωσης ακόμα και μέσω ειδικών τηλεοπτικών εκπομπών , οικονομικές παροχές που αφορούν την εκπαίδευση ασθενών οικονομικών τάξεων και οικονομικές διευκολύνσεις προκειμένου ακόμη και αυτές οι τάξεις να έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν τα πολιτιστικά δρώμενα (μείωση τιμών στα βιβλία, στα εισιτήρια του θεάτρου κλπ.)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΑΡΑΔΟΣΗ - ΠΡΟΓΟΝΟΠΛΗΞΙΑ - ΠΡΟΟΔΟΠΛΗΞΙΑ

 

Ορισμοί

 

α) Παράδοση ονομάζουμε το σύνολο των υλικών, πνευματικών, ηθικών, και γενικότερα πολιτιστικών στοιχείων του παρελθόντος που συνθέτουν την ταυτότητα ενός λαού, μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά με τον προφορικό ή το γραπτό λόγο και συμβάλλουν στην πολιτιστική εξέλιξη, με προϋπόθεση την προσαρμογή τους στην εκάστοτε κοινωνική πραγματικότητα και τη δημιουργική αξιοποίησή τους.

 

β) Παράδοση είναι ο πνευματικός και ιστορικός βίος του έθνους, που κληροδοτείται από τις προηγούμενες γενιές στις επόμενες.

 

Μορφές της παράδοσης

 

πνευματική πολιτιστική πολιτική

κοινωνική λαϊκή επιστημονική

οικογενειακή  εθνική αισθητική

θρησκευτική ιστορική

 

Σημασία της παράδοσης

 

στον πνευματικό τομέα:

Μεταβιβάζει κάθε είδους γνώσεις, την πείρα των αιώνων.

Συμβάλλει στην αποφυγή των σφαλμάτων. 

Αποτελεί πηγή έμπνευσης και δημιουργίας.

Διευρύνει τα πνευματικά ενδιαφέροντα.

 

στον εθνικό τομέα:

Αποτελεί συνδετικό κρίκο των γενεών

Διασφαλίζει την εθνική συνείδηση και συντελεί στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας

Οδηγεί στην εθνική αυτογνωσία 

Αποτρέπει την εθνική αλλοτρίωση

 

στον κοινωνικό τομέα:

Κοινωνικοποιεί το άτομο

Μεταλαμπαδεύει αξίες που δοκιμάστηκαν στο παρελθόν (φιλία, άμιλλα, φιλοξενία, προώθηση κοινωνικού συμφέροντος)

Προσφέρει πρότυπα για μίμηση

Ενισχύει το πνεύμα της συλλογικότητας, της συνεργασίας

 

στον ηθικό τομέα:

Εμπνέει σεβασμό στα μεγάλα ιδανικά.

Κληροδοτεί ηθικές αξίες (σεβασμός στον άνθρωπο, ανιδιοτέλεια, τήρηση μέτρου).

 

στον πολιτικό τομέα:

Ενισχύει τη δημοκρατία με αρχές και αξίες του παρελθόντος (Αθηναϊκή Δημοκρατία).

 

στον πολιτιστικό τομέα:

Η παράδοση επηρεάζει την Τέχνη.

Συντελεί στην πολιτισμική επικοινωνία ανθρώπων και λαών.

 

Αιτίες κρίσης της παράδοσης

 

Το χάσμα των γενεών και ο γενικότερος αρνητισμός των νέων

Ο λανθασμένος τρόπος γνωστοποίησής της στους νέους μέσω οικογένειας και παιδείας

Η προγονοπληξία και η προοδοπληξία

Η στροφή προς την ύλη, λόγω του υλικού ευδαιμονισμού

Το τεχνοκρατικό πνεύμα της κοινωνίας

Η γενικότερη κρίση των αξιών, των θεσμών και των αρχών

Η ξενομανία, ο μιμητισμός ξένων προτύπων

Η διαφήμιση ξενόφερτων στοιχείων που οδηγεί στην αλλοτρίωση

Ο τουρισμός αλλοιώνει τις συνειδήσεις με την εισαγωγή ξενικών ηθών

 

Επιπλέον ορισμoί

 

Προγονοπληξία είναι η προσκόλληση στο παρελθόν, σε κάθε παραδοσιακό στοιχείο, η αναγωγή του σε ιδανικό: η δογματική προσήλωση στην παράδοση, η στείρα προγονολατρία, η άκριτη απόρριψη κάθε νέου ή ξένου στοιχείου

 

Προοδοπληξία είναι η άκριτη αποδοχή κάθε νέου ή ξένου στοιχείου, η πλήρης απόρριψη κάθε παραδοσιακού με την ιδέα πως παρεμποδίζει την πρόοδο

 

Συνέπειες της προγονοπληξίας

 

Διατήρηση προκαταλήψεων, δεισιδαιμονιών

Ανάπτυξη δογματισμού

Άρνηση της τεχνολογικής προόδου και της ανάπτυξης.

Στασιμότητα στις Τέχνες και στις Επιστήμες.

Δουλική μίμηση παλιότερων προτύπων

Εθνικός απομονωτισμός, σοβινισμός

Ρατσισμός

 

Συνέπειες της προοδοπληξίας

 

Άμβλυνση της εθνικής συνείδησης, απώλεια εθνικής ταυτότητας, πολιτιστική αλλοίωση, υποδούλωση.

Αδυναμία κατανόησης και ερμηνείας του παρόντος

Κίνδυνος ετεροκαθορισμού.

 

Η σωστή στάση απέναντι στην παράδοση

 

Ουσιαστική γνώση της παράδοσης

Διατήρηση των ζωντανών δυναμογόνων στοιχείων

Απόρριψη όλων των νεκρών στοιχείων

Συγκερασμός των στοιχείων της προόδου με την παράδοση

Προστασία της παράδοσης από τη διαστρέβλωση ή την εμπορευματοποίηση

 

Προτάσεις για τη διαφύλαξη της παράδοσης

 

σε ατομικό επίπεδο:

Συνειδητοποίηση και αφομοίωση των αξιών της παράδοσης για την αποφυγή της αλλοτρίωσης.

Καλλιέργεια εμπιστοσύνης και πίστης στις πολιτιστικές αξίες.

Καλλιέργεια του διαλόγου και ανάπτυξη της ελεύθερης σκέψης για τη σωστότερη αποτίμηση της παράδοσης

Δημιουργική αφομοίωση και κριτική επιλογή των στοιχείων της κι όχι δουλική μίμηση τους.

 

σε κρατικό επίπεδο:

Προβολή της παράδοσης με την ανάπτυξη της επιστήμης της Λαογραφίας, την ίδρυση μουσείων κ.λπ.

Παιδεία με ανθρωπιστικό περιεχόμενο, κύριο χαρακτηριστικό της παράδοσης την οποία έχει ιδιαίτερη ανάγκη η εποχή μας

 

από φορείς κοινωνικοποίησης:

Η οικογένεια, το σχολείο και τα Μ.Μ.Ε. να τη μεταλαμπαδεύσουν στους νέους

 

Οι πνευματικοί άνθρωποι οφείλουν να αναδείξουν το περιεχόμενο της μέσα από το έργο τους

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ

 

Ορισμοί

 

Πατριωτισμός: Η έμπρακτη αφοσίωση και, αγάπη κάποιου για την πατρίδα του και ό,τι συνδέεται μ’ αυτήν, ό,τι αυτή αντανακλά.

 

Εθνισμός (ουσιαστικά είναι συνώνυμο του πατριωτισμού): Η συνείδηση ότι ανήκει κανείς σ’ ένα συγκεκριμένο έθνος και το πατριωτικό αίσθημα που προκύπτει από αυτήν. Είναι συνώνυμο των όρων «εθνική συνείδηση» και «φιλοπατρία».

 

Τρόποι-προϋποθέσεις καλλιέργειας του πατριωτισμού

 

α. Οικογένεια

Επαφή των μελών με την παράδοση, τήρηση ηθών και εθίμων μέσα στο ίδιο το σπίτι.

Κλίμα ουσιαστικού διαλόγου και γνήσιας επικοινωνίας, ώστε να μεταλα­μπαδεύουν κατάλληλα οι γονείς στα παιδιά τους υψηλές αξίες και αρετές σαν τη φιλοπατρία.

Προσπάθειες τόσο από μεγάλους όσο και από νέους για περιορισμό του χάσματος των γενεών, ώστε οι νεότεροι να μην αμφισβητούν στέρεες διαχρονικές αξίες όπως η πατρίδα.

 

β. Σχολείο

Ουσιαστική διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας, ώστε ν’ αναπτυχθεί το υγιές εθνικό φρόνημα, καθώς οι νέοι θα εκτιμήσουν τους πολλούς, ποικίλους και αιματηρούς αγώνες του παρελθόντος.

Πραγματοποίηση πολιτιστικών εκδηλώσεων στα σχολεία με θέματα σχετικά με την παράδοση και τις αξίες του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.

Προσπάθεια οργανωμένη για καταπολέμηση της λεξιπενίας και ουσιαστική διδασκαλία της πλούσιας και μοναδικής γλώσσας μας που θα μας κάνει εθνικά υπερήφανους, ανθρώπους με εθνική αυτογνωσία και γνήσιο πατριωτισμό.

Αναβάθμιση του νοήματος του εορτασμού των ιστορικών επετείων και των εθνικών εορτών, διείσδυση στη βαθύτερη σημασία τους και όχι επιφανειακή προσέγγιση τους.

Οι ίδιοι οι δάσκαλοι ν’ αποτελέσουν πρότυπα έμπνευσης για τους νέους, ασκώντας με συνέπεια το λειτούργημα τους, γιατί έτσι δηλώνουν το σεβασμό τους στο κοινωνικό σύνολο και την πατρίδα. Να προσπαθούν, γενικότερα, να μεταδώσουν στα παιδιά το βαθύτερο νόημα της φιλοπατρίας που επεκτείνεται πολύ πέρα από το να υπερασπιστούμε την πατρίδα σε καιρό πολέμου.

 

γ. Κράτος- Hγεσία

Για να είναι ο πολίτης ευσυνείδητος και να πορεύεται σύμφωνα με το καλό της πατρίδας, η πολιτεία πρέπει πρώτη να θεσπίσει καλύτερους νόμους, να προβεί σε έργα κοινωνικής πρόνοιας για τον πολίτη, να καταπολεμήσει ζωτικά του προβλήματα όπως η ανεργία, η κακή παιδεία, η γραφειοκρατία και οι ηγέτες ν’ αποτελούν γνήσια πρότυπα κοινωνικής προσφοράς, δηλαδή φιλοπατρίας.

 

δ. Πνευματικοί άνθρωποι

Με την πολύπλευρη παιδεία και το ξεχωριστό τους κύρος, μπορούν να προσανατολίσουν πολλούς στην εκδήλωση γνήσιου πατριωτικού πνεύματος, φτάνει να μην αυτοπεριθωριοποιούνται θεωρώντας την προσπάθεια τους μάταιη ή μικρής σημασίας και με την προϋπόθεση, βέβαια, ότι προβάλλονται από αρμόδιους φορείς όπως είναι τα ΜΜΕ.

 

ε. Μ.Μ.Ε.

Προβολή γνήσιων πατριωτικών κοινωνικοπολιτικών προτύπων και όχι υπερτονισμός της υλιστικής και υπερκαταναλωτικής αντίληψης για τη ζωή μέσα από διαφημίσεις, σειρές, κείμενα κ.λπ.

 

ζ. Το ίδιο το άτομο

Ο πολίτης από την πλευρά του πρέπει να επιδείξει την κατάλληλη ωριμότητα, καθώς όλα ξεκινούν από το ενδιαφέρον σε προσωπική βάση. Ο περιορισμός της ασύδοτης μανίας για το κέρδος, η νομιμοφροσύνη, η αίσθηση κοινωνικοπολιτικής ευθύνης και γενικότερα η απόκτηση παιδείας και πνεύματος ανθρωπισμού, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις που αποτελούν ασφαλιστικές δικλείδες για την προστασία της πατρίδας και την προώθηση του κοινωνικού συμφέροντος.

 

 

Ιδιαίτερη ανάγκη καλλιέργειας του πατριωτισμού σήμερα

 

Για να τεκμηριώσουμε την αναγκαιότητα εκδήλωσης πατριωτισμού, θα ήταν εύστοχο, καταρχήν, ν’ αναφερθούμε στις κοινές εκείνες τάσεις και τα κοινά χαρακτηριστικά και φαινόμενα που συνδέουν μεταξύ τους σήμερα τους διάφορους λαούς, ώστε είναι απαραίτητο να διατηρήσει ο καθένας άσβεστη την αγάπη για την πατρίδα του, προκειμένου να μην ισοπεδωθεί και αφομοιωθεί από τους άλλους

 

Δημιουργούνται διακρατικοί συνασπισμοί διαμέσου των οποίων προέρχονται πολλά οφέλη για τα κράτη-μέλη (π.χ. Ε.Ε.) αλλά υπάρχει και ο κίνδυνος αλλοίωσης της πολιτιστικής-εθνικής φυσιογνωμίας, ειδικά για τους αναπτυσσόμενους λαούς. Έχει χρέος, λοιπόν, κάθε λαός να αγαπά την πατρίδα του για να αμύνεται απέναντι σε τέτοιες καταστάσεις.

Η υλοποίηση πολιτιστικών ανταλλαγών (μέσω των Μ.Μ.Ε. και γενικότερα), η ανάπτυξη του τουρισμού, η εξέλιξη της επιστήμης, η εξειδίκευση και η απαραίτητη συνεργασία των επιστημόνων από διάφορα κράτη, οι κοινές ανάγκες και δυσκολίες γενικά, οδηγούν στη διεθνοποίηση φαινομένων και προβλημάτων, στη μεγάλη προσέγγιση των λαών, γεγονός θετικότατο κατά τα άλλα, το οποίο όμως επισείει και τον κίνδυνο αλλοίωσης της πολιτιστικής·ταυτότητας, οπότε και πάλι η ανάπτυξη γνήσιου πατριωτισμού αποτελεί για κάθε λαό προστατευτική ασπίδα, ώστε κάθε λαός να διατηρεί τις ιδιαιτερότητες του. 

 

Από την άλλη πλευρά οι τεράστιες οικονομικές και πολιτικές σκοπιμότητες που προωθούνται από μέρους των υπεραναπτυγμένων λαών σε βάρος των υπολοίπων, σε συνδυασμό με τον πολιτιστικό επεκτατισμό που επιχειρούν οι πρώτοι σε βάρος των δεύτερων, αλλά και ο μεγάλος ανταγωνισμός που ισχύει γενικότερα ανάμεσα στους λαούς, οι διασπαστικές τάσεις, δηλαδή, που εξακολουθούν να υφίστανται και σε μεγάλο βαθμό, είναι φαινόμενα που μας υπενθυμίζουν την αναγκαιότητα του πατριωτικού πνεύματος σήμερα, για ν’ αποφύγουμε την υποτέλεια και την υποδούλωση σε σχέση με άλλες χώρες, εκτιμώντας και προστατεύοντας την ιστορία μας, τις δυνατότητες μας και τον εθνικό μας πολιτισμό.

 

Τέλος, στις μέρες μας επικρατεί ένα στείρο τεχνοκρατικό πνεύμα, η αντίληψη δηλαδή ότι μόνο η επιτυχία μπορεί να μας κάνει ευτυχείς, η θεοποίηση του κέρδους είναι δεδομένη, η γενικότερη κρίση των αξιών και η έλλειψη ανθρωπιστικού πνεύματος, που, άλλωστε, συνδέονται και με τα παραπάνω, είναι χαρακτηριστικές, επομένως απαιτείται ευαισθητοποίηση, για να στραφούμε σε υψηλές ηθικο-πνευματικές αξίες όπως είναι η πατρίδα, χωρίς ν’ αλλοτριωθούμε από τα υλιστικά πρότυπα.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ - ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ - ΨΗΦΙΑΚΗ ΖΩΗ

 

Θετικά

στην εκπαίδευση

Η ηλεκτρονική τεχνολογία χρησιμοποιείται με τρεις, κυρίως, τρόπους:

για την επεξεργασία κειμένου, που επιτρέπει στους μαθητές να πειραματίζονται με γράμματα και λέξεις, να γράφουν ελεύθερα και να αναπτύσσουν τις ιδέες τους. Έτσι, βελτιώνουν τις ορθογραφικές και εκφραστικές αδυναμίες τους, κατακτούν τη σημασία των λέξεων σ’ ένα ευρύτερο κείμενο με μία διαδικασία ευχάριστη και ενδιαφέρουσα.

για την κατασκευή πρoγραμμάτων με τον Η/Υ, που δίνει στο μαθητή τη δυνατότητα να προσεγγίσει και να επεξεργαστεί σύνθετες πληροφορίες με ποικίλους συνδυασμούς, να αναπτύξει την αφαιρετική του ικανότητά με νέους ελκυστικούς τρόπους.

για τη διδασκαλία σχολικών μαθημάτων που παρέχει στο νέο τη δυνατότητα να αποκτήσει νέες γνώσεις ή να ασκήσει τις ήδη υπάρχουσες και να εμπεδώσει δυσνόητες επιστημονικές θεωρίες. Παράλληλα, ο δάσκαλος μπορεί να παρακολουθεί διεξοδικά την πορεία και την πρόοδο του μαθητή.

 

Οι Η/Υ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ουσιαστική διαχείριση της σχολικής ζωής και της επικοινωνίας του σχολείου με άλλα σχολικά περιβάλλοντα αλλά και τον κόσμο εκτός σχολείου.

 

Μέσω του Η/Υ ο μαθητής μπορεί να εισχωρήσει σε μεγάλες βιβλιοθήκες, να αντλήσει πληροφορίες, να μελετήσει άρθρα, να έχει πρόσβαση στη διεθνή βιβλιογραφία

 

Οι Η/Υ, λειτουργώντας ως εποπτικό μέσο, περιορίζουν τη μηχανιστική μάθηση, την αποστήθιση.

 

στον επαγγελματικό / εργασιακό χώρο

Εμφάνιση νέων επαγγελμάτων (χειριστές Η/Υ, προγραμματιστές, αναλυτές κ.ά.).

Δημιουργία νέας αγοράς εργασίας και προσφοράς υπηρεσιών με ποιοτική απόδοση.

Οι μικροϋπολογιστές έδωσαν το δικαίωμα για εργασία σε άτομα με ειδικές ανάγκες (τηλεργασία).

 

στην οικονομία

Καλύτερη οργάνωση των συναλλαγών. Ελάττωση χρόνου, κατάργηση του εμποδίου των γεωγραφικών αποστάσεων.

Βελτίωση παραγωγικότητας (ποσοτική, ποιοτική).

Γενικότερα, αναβάθμιση παρεχόμενων υπηρεσιών στη δημόσια διοίκηση και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.

 

στην επιστήμη

Οι ερευνητές-επιστήμονες χρησιμοποιούν τους Η/Υ, για να θεμελιώνουν και τεκμηριώνουν τα επιστημονικά τους συμπεράσματα.

Η πρόσβαση σε τηλεοπτικά δίκτυα ευνοεί επικοινωνία κ΄ ανταλλαγή πληροφοριών

Διεύρυνση των ορίων της επιστημονικής έρευνας.

Η πρόγνωση του καιρού, η εξερεύνηση του διαστήματος, η ενδοσκόπηση του μικρόκοσμου του κυττάρου και η προσομοίωση πολύπλοκων γεγονότων αύξησε τα όρια των ανθρώπινων δυνατοτήτων

Αξιοποίηση τους στη διαγνωστική και προληπτική ιατρική (τηλεϊατρική)

στην αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου / στην επικοινωνία

 

Μέσω του διαδικτύου (internet, παγκόσμιος ιστός) διευκολύνεται η επικοινωνία του ατόμου με άλλους λαούς και πολιτισμούς.

Ενημέρωση για την τέχνη (κινηματογράφος, μουσική κ.ά.).

Ανάγνωση εφημερίδων και λοιπών ενημερωτικών ιστοσελίδων (διαδίκτυο).

Ηλεκτρονικά παιχνίδια, μία ελκυστική μορφή ψυχαγωγίας κ΄ άσκησης του πνεύματος.

Κοινωνικά δίκτυα (social media) αποτελούν τα μέσα της σύγχρονης επικοινωνίας, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό, πολιτικό, κοινωνικό επίπεδο

 

Κίνδυνοι από τη χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών, τάμπλετ, κινητών

 

Η χρήση των υπολογιστών σε ευρεία κλίμακα στους χώρους της βιομηχανίας, του εμπορίου, της δημόσιας διοίκησης είχε ως συνέπεια τη μαζική μείωση θέσεων εργασίας.

 

Η διείσδυση της πληροφορικής σ’ όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας έκανε εύκολη την πρόσβαση και διαχείριση πληροφοριών που αφορούν την ιδιωτική ζωή του ατόμου, τα προσωπικά του δεδομένα. Ακόμη και συστήματα υψηλής ασφάλειας είναι δυνατό να απασφαλιστούν και να διαρρεύσουν πληροφορίες προσωπικής φύσης.

 

Περιορίζεται η κοινωνικότητα του ατόμου από τη δυνατότητα που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και η τηλεματική για επικοινωνία, τηλεργασία, τηλεκπαίδευση, τηλεξυπηρέτηση. Εγκλωβισμός σε μία εικονική πραγματικότητα.

 

Αρνητική επίδραση στη γλώσσα:

καθιέρωση συνθηματικού λόγου, χρήση emoji, greeklish

συρρίκνωση λόγου εξαιτίας των γλωσσών προγραμματισμού (Basic, Python κ.λπ.).

 

Εθισμός του ατόμου στην ευκολία, στην άνεση, στη μείωση της ενεργητικότητας και της προσωπικής έρευνας (google κ.α. μηχανές αναζήτησης και ηλεκτρονικά εργαλεία)

 

Η χρησιμοποίηση του Η/Υ, του τάμπλετ, του κινητού ως μέσου ψυχαγωγίας, ενδέχεται να καλλιεργήσει την εσωστρέφεια και να διευρύνει την εξάρτησή του από το τεχνολογικό μέσο.

 

Πληροφορική και έθνος

 

πλεονεκτήματα: 

απομάκρυνση από εθνικισμό και ρατσισμό

απαλλαγή από μια διάθεση απομονωτισμού και εθνικής εσωστρέφειας

καλλιέργεια πνεύματος οικουμενικότητας

ανάπτυξη διάθεσης για πολυσχιδή επικοινωνία και συνεργασία με άλλους λαούς

γόνιμη αξιοποίηση δημιουργικών στοιχείων των άλλων πολιτισμών

 

κίνδυνοι:

άμβλυνση της εθνικής συνείδησης

πολιτιστική αλλοτρίωση (αλλοίωση γλώσσας, ηθών κ.λπ.)

άκριτη υιοθέτηση αρνητικών ξενικών προτύπων που προβάλλει κυρίως η παγκόσμια πολιτιστική βιομηχανία.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ  ΑΝΘΡΩΠΟΙ  (ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ)

 

Ορισμός

 

Πνευματικός άνθρωπος ή διανοούμενος είναι αυτός που ασχολείται με τα κοινωνικά, πολιτιστικά και ηθικά προβλήματα, με την έρευνα της αλήθειας, τη γνώση και το πνεύμα του ανθρώπου (τέτοιοι είναι: οι φιλόσοφοι, οι ποιητές, οι διακεκριμένοι συγγραφείς, οι καλλιτέχνες, οι επιστήμονες ή καθηγητές Πανεπιστημίων, οι θρησκευόμενοι που προβληματίζονται με κριτικό πνεύμα πάνω στα προβλήματα της ζωής, αυτοί που ενδιαφέρονται, πέρα από τα ατομικά τους, για τα γενικότερα προβλήματα του ανθρώπου)

 

Xαρακτηριστικά των πνευματικών ανθρώπων

 

Πνευματική καλλιέργεια:

Πλήρης επιστημονική κατάρτιση

Πολύπλευρη μόρφωση, πνευματική συγκρότηση, έλλειψη δογματισμού

Αυτογνωσία, απαλλαγή από προλήψεις και δεισιδαιμονίες

 

Κοινωνικές αρετές:

Κοινωνικά ενδιαφέροντα, αλτρουισμός, διαλλακτικότητα

Θάρρος, παρρησία, γενναιότητα, ισχυρή βούληση

Κοινωνική συνείδηση

 

Ηθικές αρχές:

Ευσυνειδησία, ανιδιοτέλεια 

Διαπνέονται από ανθρωπιστικά ιδανικά

 

Υγιής πολιτική συνείδηση:

Πολιτικά ενδιαφέροντα

Δημοκρατικές αντιλήψεις

Ενεργός συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα

 

Πολιτιστικά ενδιαφέροντα:

Σεβασμός αλλά συγχρόνως και κριτική στάση απέναντι στην παράδοση

Αισθητική αγωγή και καλλιέργεια.

 

Ρόλος των πνευματικών ανθρώπων

 

στην κοινωνική ζωή:

Αφυπνίζουν τις νωθρές συνειδήσεις.

Λειτουργούν με πνεύμα συλλογικότητας, αλλά ταυτόχρονα διατηρούν την προσωπική τους αυτονομία.

Με τη διορατικότητά τους εντοπίζουν τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα, αποκαλύπτουν τα αίτιά τους και αναζητούν λύσεις.

Κρατούν ισορροπία στις αντίρροπες κοινωνικές δυνάμεις ως γνώστες των ανθρώπινων πραγμάτων κ΄ με τη προσωπικότητά τους καθοδηγούν τους πολίτες προς την πρόοδο

Καθιστούν τους ανθρώπους ικανούς να παίρνουν αποφάσεις και την ευθύνη γι’ αυτές

Προβάλλουν πρότυπα, ιδανικά και αξίες.

Αγωνίζονται για τη διασφάλιση κοινωνικών δικαιωμάτων (ισότητα, δικαιοσύνη κ.λπ.)

 

στην πνευματική ζωή:

Ενδιαφέρονται για τη γενίκευση της ανθρωπιστικής παιδείας

Μετουσιώνουν τα στοιχεία της παράδοσης με τη δυναμική της εποχής τους, προβάλλοντας νέες ιδέες στην κοινωνία

Συμβάλλουν στην πνευματική καλλιέργεια του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου, καταπολεμώντας την άγνοια, την αμάθεια, τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες και το δογματισμό.

Εκλαϊκεύουν την επιστημονική γνώση και την καθιστούν προσιτή στo ευρύτερο κοινωνικό σύνολο

 

στην πολιτική:

Διαπνέονται από δημοκρατικά ιδεώδη και αγωνίζονται για την προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Στηλιτεύουν (= κατακρίνουν) και αποκαλύπτουν τα αρνητικά φαινόμενα της πολιτικής, όπως τη δημαγωγία και το λαϊκισμό.

Δεν πρέπει να ξεχωρίζουν από το κοινωνικό σύνολο και να εκπροσωπούν μια ταξική ιδεολογία, «στρατευμένοι» σε κομματικές σκοπιμότητες

 

στη διεθνή πραγματικότητα:

Αγωνίζονται για την εδραίωση της παγκόσμιας ειρήνης

Εναντιώνονται σε ρατσιστικές αντιλήψεις, εθνικιστικές προκαταλήψεις, συμβάλλοντας στη συνεργασία και τη φιλία των λαών.

Αποκαλύπτουν τους στόχους της επιχειρούμενης παγκοσμιοποίησης που προκαλεί ανισότητες και οδηγεί στην απώλεια της εθνικής ιδιαιτερότητας.

 

Προβλήματα της εποχής που απαιτούν παρέμβαση πνευματικών ανθρώπων

 

Eθνικιστικά πάθη      

Απειλή ή έκρηξη πολέμων

Γενοκτονίες  

Τρομοκρατία 

Pατσιστικές προκαταλήψεις

Εκμετάλλευση-κακοποίηση ανθρώπων

Ολοκληρωτικά καθεστώτα

Πυρηνική απειλή       

Κρίση Δημοκρατικών θεσμών

Κρίση της παράδοσης

Πολιτιστική αλλοτρίωση των μικρών χωρών

Καταστροφή φυσικού περιβάλλοντος

Κοινωνικές και περιφερειακές ανισότητες (τρίτος κόσμος, βορράς-νότος κλπ.)

 

Λόγοι που δεν εισακούγονται οι διανοούμενοι 

 

Περιορίστηκε ο αριθμός αυτών που αντιστέκονται στα παντοδύναμα κέντρα εξουσίας

Πολλοί πνευματικοί άνθρωποι έχουν οικονομικές και κομματικές εξαρτήσεις

Δεν έχουν αναπτύξει στον απαιτούμενο βαθμό την κοινωνική τους συνείδηση

Τα Πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα που υπηρετούν, τους δεσμεύουν σε μεθόδους και θέσεις δεδομένες, προκειμένου να εργαστούν σ’ αυτά

Η εξειδίκευση περιορίζει το εύρος των ενδιαφερόντων τους.

Ο εγωισμός και η φιλοπρωτία δεν επιτρέπουν την αλτρουιστική κοινωνική δραστηριοποίηση τους

Δεν είναι λίγες οι φορές που οι θέσεις τους κινούνται μακριά από τη σφαίρα του εφικτού ή διακατέχονται από πνεύμα ελιτισμού

Χρησιμοποιούν τα επιστημονικά επιτεύγματα για πολεμικούς σκοπούς ή για την κατάλυση της δημοκρατίας.

Οι περισσότερες γνώσεις αυτών των ανθρώπων δεν έχουν την αναγκαία πνευματικότητα, είναι άγονες, στείρες και δεν υπηρετούν τη ζωή ούτε συντελούν στην εξέλιξη, οπότε αναιρούν από τον κάτοχο τους τον τίτλο του πνευματικού ανθρώπου

Όσοι προσπαθούν να συνδυάσουν την υλική ευημερία με την ιδεολογία τους, τελικά δεν τα καταφέρνουν, γιατί η ύλη καθηλώνει το πνεύμα.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ – ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

 

Πολιτική (με την ευρύτερη έννοια) ονομάζουμε το σύνολο των γνώσεων, προσώπων, ιδεών, τρόπων συμπεριφοράς και γενικότερα όλων εκείνων των στοιχείων που συνδέονται με τη ζωή και τη δράση του ανθρώπου ως πολίτη στο πλαίσιο του δημόσιου βίου, τη σχέση του με τους άλλους πολίτες και τη σχέση μεταξύ των πολιτών και του κράτους. (πολιτικοί ηγέτες, πολιτεύματα, νόμοι, θεσμοί, πολιτικά κόμματα, πολιτικές ιδεολογίες κ.λπ. περιλαμβάνονται στον όρο «πολιτική».)

 

Πολίτευμα: Ο τρόπος οργάνωσης της διακυβέρνησης μιας χώρας, ο οποίος στηρίζεται στο Σύνταγμά της. Μέχρι τώρα το ιδεωδέστερο (εφαρμοσμένο) πολίτευμα είναι η δημοκρατία.

 

Δημοκρατία

Ως Φιλοσοφία: καθαρά ανθρωποκεντρική.

Πιστεύει στον άνθρωπο, την ιδιαίτερη αξία και τη μοναδικότητά του και επιχειρεί να προσδιορίσει το πλαίσιο εκείνο μέσα στο οποίο θα διαμορφώνονται με τον καλύτερο τρόπο οι σχέσεις του με τους συνανθρώπους του

 

Ως Πολίτευμα

Είναι ο τρόπος διακυβέρνησης που στηρίζεται στο τριπλό αξίωμα της λαϊκής κυριαρχίας «εξουσία εκ του λαού, δια του λαού και υπέρ του λαού».

 

Ως Τρόπος ζωής

Για να είναι υγιής η δημοκρατία και όχι να αποτελεί απλώς ψυχρό γράμμα του νόμου, πρέπει να μετατρέπεται σε καθημερινό βίωμα και τρόπο ζωής. Πρέπει, δηλαδή, κάθε πολίτης να διαθέτει παιδεία και κοινωνική συνείδηση τέτοιες, που θα του υπαγορεύουν να σέβεται την προσωπικότητα και την ελευθερία των άλλων και αυτό να ξεκινά από τις μικρότερες κοινωνικές ομάδες στις οποίες εντάσσεται το άτομο (οικογένεια – σχολείο), ώστε να επεκταθεί και σε ευρύτερη κοινωνική βάση.

 

Δημοκρατικές αρχές

 

Λαϊκή κυριαρχία

Ελευθερία σε όλες τις μορφές, αρκεί να είναι οριοθετημένη

Ισοτιμία – Ισονομία – Ισοπολιτεία

Δικαιοσύνη – Αξιοκρατία

Διάλογος – Πολυφωνία – Πολυκομματισμός

Εκλέγειν – Εκλέγεσθαι

Ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά

Διάκριση τριών εξουσιών: νομοθετική – εκτελεστική – δικαστική

Ευνομία

 

Οι κίνδυνοι για τη Δημοκρατία

 

Κατάχρηση ελευθεριών

Ολοκληρωτικά καθεστώτα

Αδικίες – αναξιοκρατία – πελατειακό σύστημα στις σχέσεις πολιτών-κράτους

Πόλωση

Αδιαφορία των πολιτών για τα κοινά

Σκάνδαλα – αυθαιρεσίες ηγετών

Λαϊκισμός – δημαγωγία

Παραπληροφόρηση, προπαγάνδα

Βία – εγκληματικότητα, παράνομη συμπεριφορά

Απουσία παιδείας από τους πολίτες

 

Αιτίες κρίσης της Δημοκρατίας σήμερα

 

Κρίση Φορέων Αγωγής (Οικογένεια – Σχολείο – ΜΜΕ), οπότε δεν προσφέρουν την απαραίτητη ανθρωπιστική παιδεία και κατάλληλη κοινωνικοπολιτική αγωγή στα άτομα.

Συμφέροντα – προσωπικές φιλοδοξίες – φανατισμός πολιτικών ηγετών και κομμάτων

Υλιστικό πνεύμα – ο καταναλωτισμός απορροφά το ενδιαφέρον του σημερινού ανθρώπου, άρα παύει να ενδιαφέρεται για το «εμείς» και τη δημοκρατία.

Στείρα τεχνοκρατική αντίληψη και εγκλωβισμός στο βιομηχανοποιημένο τρόπο ζωής, περιχαράκωση στην ειδίκευση. Άρα, πνευματική μονομέρεια και ηθικο-πνευματική απογύμνωση του σημερινού ανθρώπου και, επομένως, κρίση της Δημοκρατίας που είναι το κατεξοχήν πνευματικό πολίτευμα.

Αστικοποίηση – ανωνυμία στις μεγαλουπόλεις – αποξένωση πολιτών 

→ αδιαφορία για το «εμείς» και τα κοινά γενικότερα

 

Συνθετότητα – πολυπλοκότητα κοινωνιών – καταιγιστικά μηνύματα, πολλαπλοί και αλληλοσυγκρουόμενοι ρόλοι → έλλειψη χρόνου και διάθεσης από μέρους των πολιτών για συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα

Κρίση αξιών – ηθική χαλάρωση – απευαισθητοποίηση του ανθρώπου και ατομικισμός 

→ Κρίση της Δημοκρατίας, εφόσον αυτή προϋποθέτει υψηλό ήθος και ανθρωπιστικό πνεύμα

 

Ανεργία, αδικίες, αναξιοκρατία αποκαρδιώνουν τους πολίτες και δεν εκτιμούν την ίδια τη δημοκρατία ως πολίτευμα και τους θεσμούς της.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

 

Ορισμός

Πολιτισμός είναι το σύνολο των επιτευγμάτων του ανθρώπου στον υλικό, πνευματικό και ηθικό τομέα. Είναι ο συνεχής αγώνας του ανθρώπου να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσής του και να καλλιεργήσει το πνεύμα του

 

Μορφές πολιτισμού

ο τεχνικός πολιτισμός (τεχνολογική πρόοδος – οικονομία).

ο πνευματικός πολιτισμός (θρησκεία, ηθική, δίκαιο, επιστήμη, τέχνη)

 

Ο σύγχρονος πολιτισμός έχει να επιδείξει θαυμαστά επιτεύγματα

 

Πιο συγκεκριμένα:

Η επιστήμη και η πρακτική εφαρμογή της, η τεχνολογία, αναπτύχθηκαν σε τέτοιο βαθμό που επέλυσαν πολυποίκιλα προβλήματα. Ο άνθρωπος κατόρθωσε να ερμηνεύσει τα φυσικά φαινόμενα, να τα θέσει υπό τον έλεγχό του και να απελευθερώσει, μερικώς, από τη φυσική εξάρτηση.

Η εφεύρεση της μηχανής άνοιξε νέους ορίζοντες στις ανθρώπινες δυνατότητες, αφού πλέον ο άνθρωπος ελαχιστοποίησε το μόχθο του, ξέφυγε από την επίπονη εργασία, αύξησε τον ελεύθερο χρόνο του. 

 

Η βιομηχανία γνωρίζει εκπληκτική ανάπτυξη. Η παραγωγή έχει αυξηθεί με αποτέλεσμα τη δημιουργία προϊόντων με χαμηλό κόστος, έτσι που να μπορούν να τα αποκτήσουν όλοι.

Η πρόοδος της ιατρικής τόσο όσον αφορά τις γνώσεις αλλά και τις τεχνικές μεθόδους, περιόρισε τη θνησιμότητα, καταπολέμησε ασθένειες και αύξησε το μέσο όρο ζωής. 

 

Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι η άνοδος του βιοτικού επιπέδου, η κάλυψη σε ικανοποιητικό βαθμό των υλικών αναγκών.

 

Ταυτόχρονα ο άνθρωπος προήγαγε τη σκέψη του, όξυνε την κρίση του, και διεύρυνε τους πνευματικούς του ορίζοντες. Η γνώση έγινε πλέον δύναμη στα χέρια του ανθρώπου, έπαψε να είναι κτήμα μόνο μιας αριθμητικά περιορισμένης μερίδας.

 

Η κοινωνική συμβίωση επίσης εξελίχτηκε. Σημαντική κατάκτηση αποτελεί η κατοχύρωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η θεμελίωση της ισότητας.

 

Ο άνθρωπος, τέλος, ξέφυγε από τα όρια του πλανήτη του, εξερευνά το σύμπαν αναζητώντας διαφορετικές μορφές ζωής και επεκτείνοντας εκεί την κυριαρχία του.

 

Αίτια κρίσης του πολιτισμού

 

Παρά τις εκθαμβωτικές κατακτήσεις του, ο σύγχρονος πολιτισμός παρουσιάζει κρίση διότι:

Ο άνθρωπος στράφηκε μονομερώς προς την τεχνολογική ανάπτυξη παραγκωνίζοντας και αδιαφορώντας για το πνεύμα του. Ενδιαφέρθηκε για την άνοδο του βιοτικού του επιπέδου, αλλά δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει την ποιότητα ζωής.

Η υπέρβαση του μέτρου τον οδήγησε στον καταναλωτισμό, στον υλικό ευδαιμονισμό. Σκοπός της ζωής αποτελεί η προσπάθεια για το «έχειν» και όχι για το «είναι». 

 

Η αλόγιστη και κερδοσκοπική επέμβασή του στη φύση προκάλεσε οικολογική καταστροφή, γεγονός που πιστοποιείται από την εξάντληση των φυσικών πόρων, αλλά και από τη ρύπανση της φύσης.

 

Ο μονοδιάστατος χαρακτήρας της γνώσης, η εξειδίκευση, επέφερε την πνευματική μονομέρεια, περιόρισε τον ανθρώπινου νου, σύνθλιψε τη φαντασία.

 

Οι επιστήμονες (όχι όλοι), μη έχοντας στο ελάχιστο κοινωνική συνείδηση, εφαρμόζουν αρνητικά τις ανακαλύψεις και εφευρέσεις τους, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει η ανθρωπότητα από ολοσχερή καταστροφή (πυρηνικά όπλα).

 

Η μηχανοποίηση της εργασίας οδήγησε σε νέα μορφή δουλείας, καθώς αυξήθηκε η ανεργία και, το χειρότερο, ο άνθρωπος μετατράπηκε σε χειριστή μηχανών που δεν απολαμβάνει πλέον τη χαρά της δημιουργίας, αλλά ούτε και τον ελεύθερο χρόνο του.

 

Η παθητική συσσώρευση πληθυσμού στα αστικά κέντρα προκάλεσε αλλοτριωτικά φαινόμενα. Ο άνθρωπος απομακρύνθηκε από το φυσικό περιβάλλον, εγκλωβίστηκε σε ακατάλληλες κατοικίες, στερήθηκε την ανθρώπινη επικοινωνία.

 

Τα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας, η βία και η εγκληματικότητα, αντί να περιοριστούν διογκώνονται αλλάζοντας μορφές εκδήλωσης.

 

Ο άνθρωπος «απογυμνωμένος» από αξίες και ιδανικά, έχοντας ως μοναδικό στόχο την οικονομική επιτυχία, αναζητά συχνά διέξοδο μέσα από υποκατάστατα ευτυχίας: ναρκωτικά, αλκοόλ.

Τα ψυχολογικά προβλήματα, οι νευρώσεις, το άγχος, τα υπαρξιακά αδιέξοδα ήταν το τίμημα της προόδου. 

Ο σεβασμός στην ανθρώπινη οντότητα ολοένα εξασθενεί. Η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων από «πολιτισμένα» κράτη, οι καταστρεπτικοί πόλεμοι, η αδυναμία των κρατών να συνυπάρξουν ειρηνικά αμαυρώνουν το σύγχρονο πολιτισμό και καθιστούν το μέλλον ζοφερό. 

Τέλος, ο άνθρωπος, αποπροσανατολισμένος από τις πραγματικές του ανάγκες, ενταγμένος στο καταναλωτικό σύστημα μετατρέπεται σε απρόσωπη μονάδα, αδυνατεί νε συμμετέχει ενεργά στις αποφάσεις που τον αφορούν, ετεροκαθορίζεται και χειραγωγείται.

 

Συμπεράσματα (με βάση τα παραπάνω):

 

Ο σύγχρονος πολιτισμός σίγουρα έχει να παρουσιάσει εκπληκτικά επιτεύγματα. Οι εξελίξεις στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα σημειώνονται με ραγδαίο ρυθμό. Το βιοτικό επίπεδο διαρκώς βελτιώνεται, με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται μία άνετη ζωή. Αυτό όμως, δε σημαίνει ότι ο σύγχρονος άνθρωπος εξασφάλισε και την ποιότητα στη ζωή του.

Πλήθος προβλήματα κατατρύχουν την ανθρωπότητα, προβλήματα για τα οποία την αποκλειστική ευθύνη φέρει ο άνθρωπος, που έχασε την αίσθηση του μέτρου και της αρμονίας. Παρασύρθηκε στην ανάπτυξη του τεχνικού πολιτισμού παραμελώντας ταυτόχρονα τον πνευματικό. Αυτό είναι, άλλωστε το βασικό αίτιο που συνιστά την κρίση.

 

Τρόποι αντιμετώπισης της πολιτιστικής κρίσης

 

Σεβασμός στην ανθρώπινη οντότητα.

Προσπάθεια για εξασφάλιση ποιότητας στη ζωή μας.

Το παραπάνω είναι δυνατό να επιτευχθεί με την ανθρωπιστική παιδεία, την παροχή δυνατοτήτων για την ολοκλήρωση της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Προστασία της φύσης και των ισορροπιών της. 

Απόκτηση κοινωνικής συνείδησης, συλλογικότητα και συνεργασία.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ

 

Ορισμός

 

Προπαγάνδα είναι η προβολή αντιλήψεων, ιδεών ή ιδεολογικών θέσεων (πολιτικού, θρησκευτικού, ιδεολογικού κ.λπ. περιεχομένου) με τρόπο ελκυστικό –με την αξιοποίηση επιστημών όπως είναι η ψυχολογία, η επικοινωνιολογία, η διαφήμιση– που στοχεύει στην υιοθέτησή τους από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και, συνακόλουθα, την εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων, ιδιοτελών σκοπών και συμφερόντων.

 

Μέσα που χρησιμοποιεί η προπαγάνδα

 

Η παραπληροφόρηση-παραπλάνηση του δέκτη

Η λαϊκίστικη ρητορεία και πολιτική

Ο εξωραϊσμός, η ωραιοποίηση της πραγματικότητας

Η κινδυνολογία και ο εκφοβισμός για την υιοθέτηση των προβαλλόμενων θέσεων.

Η υποσχεσιολογία.

Η επιλεκτική προβολή ορισμένων πτυχών ενός γεγονότος και η συνειδητή αποσιώπηση άλλων.

Η μεγέθυνση της σημασίας μίας κατάστασης για να προκληθεί τεχνητή ένταση, ή η υποβάθμιση μίας άλλης για αποπροσανατολισμό του πολίτη και η διάδοση ψευδών φημών.

Η εκμετάλλευση του θρησκευτικού, πατριωτικού κ.λπ. συναισθήματος.

Χρήση εννοιών με φορτισμένο (ιδεολογικά, εθνικά, ηθικά, πολιτικά) περιεχόμενο, όπως πατρίδα, λαός, έθνος, πρόοδος, συντήρηση, αριστερά, δεξιά, προδότης κ.λπ. που με την αναφορά τους προσθέτουν αυτονόητη ιδεολογική στήριξη σε κάθε πολιτικό επιχείρημα, έστω κι αν είναι αβάσιμο, λαθεμένο ή παραπλανητικό.

Χρήση γλώσσας που τη χαρακτηρίζει:

συνθηματικός τόνος

συγκινησιακός λόγος

περίπλοκη σύνταξη

χρήση πολλών συνωνύμων

εξεζητημένες εκφράσεις

επαναλήψεις

διατύπωση: βεβαιωτική, δεοντολογική, θαυμαστική

 

Προπαγάνδα και δημιουργία παθητικών δεκτών

 

Παράγοντες που υποβοηθούν τη δημιουργία παθητικών δεκτών:

Η μαζοποιητική λειτουργία των ΜΜΕ (η μαγεία του ήχου και της εικόνας, η μεγάλη εμβέλεια τους) αδρανοποιεί τη σκέψη και αμβλύνει την κριτική διάθεση.

Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των ατόμων που:

- δεν επιτρέπει την κριτική προσέγγιση της πραγματικότητας και των προβαλλόμενων προτύπων 

- τα καθιστά ευάλωτα σε μηχανισμούς παθητικοποίησής τους.

Η αρνητική λειτουργία της πολιτικής ζωής στην οποία κυριαρχούν:

- η λαϊκιστική και δημαγωγική ρητορεία

- το μεσσιανικό πρότυπο

- ο κομματισμός

Οι επιστημονικά επεξεργασμένες τεχνικές της διαφήμισης που επιδρά αλλοτριωτικά στη συνείδηση του πολίτη και προκαθορίζει την αισθητική και τις ευρύτερες επιλογές του.

 

Τρόποι αντίστασης στους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς

 

Με την καλλιέργεια υγιούς πολιτικής συνείδησης.

Με την ευρύτερη πνευματική συγκρότηση και εγρήγορση του ατόμου. Με την επιδίωξη της πλουραλιστικής, σφαιρικής ενημέρωσης.

Με την απαλλαγή από: ιδεοληψίες, δογματισμό, φανατισμό

Με τον αυτοέλεγχο, την αυτοκριτική και την αυτογνωσία.

Με τη γνώση όλων των παραμέτρων του φαινομένου της προπαγάνδας και των μέσων, μεθόδων και τεχνικών που χρησιμοποιεί.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ – ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

 

Ορισμοί

 

Πρόσφυγας: το πρόσωπο που εξαναγκάζεται σε φυγή από τον μόνιμο τόπο εγκατάστασής του ή την πατρίδα του, κυρίως για να αποφύγει διωγμούς από την επίσημη εξουσία.

 

Μετανάστης: πρόσωπο που εγκαταλείπει με τη θέλησή του την πατρίδα του για να εγκατασταθεί επί μεγάλο χρονικό διάστημα σε άλλη χώρα.

 

Οικονομικός μετανάστης: πρόσωπο που ξενιτεύεται για οικονομικούς λόγους με την προοπτική να επιστρέψει στην πατρίδα του.

 

Αίτια μετανάστευσης

 

Το να εγκαταλείψει ένας άνθρωπος οικειοθελώς την πατρίδα του αναζητώντας ένα νέο τόπο διαβίωσης, που του προσφέρει κάτι διαφορετικό ή κάτι περισσότερο απ’ ό,τι η δική του χώρα αποτελεί μια συνήθη επιλογή, όχι μόνο της σύγχρονης εποχής αλλά και κάθε περιόδου της ανθρώπινης ιστορίας. Έχει, μάλιστα, αναγνωριστεί επίσημα ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα και γίνεται σεβαστό απ’ όλες τις χώρες, που φροντίζουν μάλιστα να έχουν οργανωμένη διαδικασία παροχής προσωρινών αδειών παραμονής, καθώς και μονιμότερων αδειών που ισοδυναμούν με την αναγνώριση του μετανάστη ως πολίτη της χώρας με πλήρη δικαιώματα.

 

Οι λόγοι για τους οποίους θα θελήσει κάποιος να αφήσει την πατρίδα του και να αναζητήσει έναν νέο τόπο για να ζήσει, ποικίλουν και διαφοροποιούνται επί της ουσίας από άτομο σε άτομο. Μπορούμε, ωστόσο, να καταγράψουμε ορισμένους λόγους που αποτελούν βασικό κίνητρο για αρκετούς από τους μετανάστες:

 

- Η δεινή οικονομική κατάσταση της πατρίδας τους. Το οικονομικό ζήτημα είναι παραδοσιακά ένας από τους σημαντικότερους λόγους που οδηγεί τους ανθρώπους στη μετανάστευση. Μια χώρα η οποία έχει υψηλά ποσοστά ανεργίας και μηδαμινές κοινωνικές παροχές, καταδικάζει τους πολίτες της στην εξαθλίωση, εφόσον όχι μόνο δεν μπορεί να τους διασφαλίσει προοπτικές για μια -έστω- μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση, αλλά αδυνατεί ακόμη και να τους διασφαλίσει τα αναγκαία για την επιβίωσή τους. Οι πολίτες, επομένως, μιας τέτοιας χώρας αντικρίζουν τη μετανάστευση ως αναγκαία επιλογή, προκειμένου να εξασφαλίσουν για τον εαυτό τους και τις οικογένειές τους την απαραίτητη οικονομική ασφάλεια.

 

- Απουσία επαγγελματικών προοπτικών. Ακόμη κι αν μια χώρα έχει ένα σχετικά ικανοποιητικό οικονομικό επίπεδο, υπάρχει πάντοτε το ενδεχόμενο να υπάρχουν πολίτες της οι οποίοι θεωρούν πως δεν τους παρέχει αρκετές ευκαιρίες επωφελούς επαγγελματικής αποκατάστασης στο ειδικότερο πεδίο των σπουδών τους. Έτσι, αρκετοί πολίτες μεταναστεύουν επιδιώκοντας υψηλότερες οικονομικές απολαβές και περισσότερες ευκαιρίες ανέλιξης στον επαγγελματικό τομέα από αυτές που θεωρούν ότι είναι σε θέση να τους προσφέρει η αγορά εργασίας στην πατρίδα τους.

 

- Αναζήτηση ποιοτικότερων σπουδών. Αίτιο μετανάστευσης για πολλούς νέους ανθρώπους αποτελεί η απογοήτευσή τους από το παρεχόμενο επίπεδο σπουδών στην πατρίδα τους ή η δυσκολία πρόσβασης στην πανεπιστημιακή σχολή που επιθυμούν ή, ακόμη, η απουσία προγραμμάτων εξειδίκευσης στον επιστημονικό κλάδο επιλογής τους. Πρόκειται, άρα, για μια μορφή μετανάστευσης που αποσκοπεί στην πρόσκτηση επαρκέστερων πνευματικών εφοδίων και έχει -συνήθως- συγκεκριμένη διάρκεια.

 

- Αναζήτηση ενός καλύτερου βιοτικού επιπέδου ή ενός διαφορετικού τρόπου ζωής. Οι πολιτισμικές και τεχνολογικές διαφοροποιήσεις που υπάρχουν ανάμεσα στα κράτη ενδέχεται να οδηγήσουν ορισμένους πολίτες στην αναζήτηση μιας χώρας που να είναι τεχνολογικά πιο εξελιγμένη ή να έχει κάποιες διαφορετικές πολιτισμικές ποιότητες. Ας ληφθεί, για παράδειγμα, υπόψη πως υπάρχουν στην Ελλάδα μετανάστες από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι εκτίμησαν τους πιο ήρεμους ρυθμούς της νησιώτικης ζωής, όπως και το θερμότερο ελληνικό κλίμα. Αντιστοίχως, λοιπόν, αν ένας πολίτης θεωρεί πως ο τρόπος σκέψης ή ο τρόπος ζωής στην πατρίδα του δεν ταιριάζει στη δική του ιδιοσυγκρασία ενδέχεται αυτό να τον ωθήσει στην αναζήτηση μιας διαφορετικής κουλτούρας, η οποία να προσεγγίζει περισσότερο τον τρόπο ζωής που έχει κατά νου.    

 

- Προβλήματα πολιτικής φύσεως. Οι πολίτες που έρχονται αντιμέτωποι μ’ ένα απολυταρχικό καθεστώς ή με μια κυβέρνηση αμφίβολης δημοκρατικότητας, στο πλαίσιο των οποίων καταπατώνται τα ανθρώπινα δικαιώματα και περιορίζεται η δυνατότητα δημοκρατικής έκφρασης, είναι πιθανό να οδηγηθούν στην αναζήτηση μιας νέας πατρίδας, στην οποία θα αισθάνονται ελεύθεροι και τα δικαιώματά τους θα γίνονται σεβαστά.

 

Αίτια δημιουργίας προσφυγικού ρεύματος

 

Σε αντίθεση με τη μετανάστευση που αποτελεί επιλογή του ατόμου -έστω κι αν η επιλογή αυτή προκύπτει υπό την πίεση διαφόρων παραγόντων-, η προσφυγιά προκύπτει ως αποτέλεσμα βίαιου εξαναγκασμού και αποτελεί μια απεγνωσμένη προσπάθεια των ατόμων να διαφυλάξουν τη ζωή τους. Έτσι, στα αίτια δημιουργίας προσφυγικού ρεύματος εντάσσονται ιδιαίτερα κρίσιμες περιστάσεις, όπως το ξέσπασμα κάποιου πολέμου (αμυντικού, εμφύλιου ή και επιθετικού) ή η επιβολή ενός δικτατορικού καθεστώτος που καταφεύγει σε ομαδικές διώξεις πολιτικών αντιπάλων, προκαλώντας κατ’ αυτό τον τρόπο αίσθημα κινδύνου σε πολλούς πολίτες.

Με αυτή την έννοια, οποιαδήποτε κατάσταση θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή μέρους των πολιτών μπορεί να αποτελέσει αιτία εξώθησής τους στην προσφυγιά. Οι δολοφονίες, για παράδειγμα, ομοφυλόφιλων ανδρών σε μουσουλμανικές χώρες ή σε κράτη όπου η ομοφυλοφιλία θεωρείται για οποιοδήποτε λόγο «παράνομη», συνιστούν αιτία για να αναζητήσουν καταφύγιο σε πολιτισμένα κράτη οι ομοφυλόφιλοι πολίτες.

 

Θετικές συνέπειες της μετανάστευσης

 

- Η εισροή μεταναστών σε μια χώρα προσφέρει νέο εργατικό δυναμικό, το οποίο συχνά φέρει μαζί του γνώσεις και εμπειρίες που λειτουργούν ανανεωτικά για τις ακολουθούμενες μεθόδους από τους εκεί κατοίκους. Οι αναπτυγμένες χώρες, μάλιστα, που προσελκύουν μετανάστες υψηλής επαγγελματικής και επιστημονικής κατάρτισης, επιτυγχάνουν σημαντικά οφέλη τόσο στους επιμέρους επαγγελματικούς κλάδους όσο και στο χώρο των επιστημών.

 

- Οι μετανάστες, που συχνά αναλαμβάνουν δύσκολες χειρωνακτικές εργασίες, αποτελούν ένα σημαντικό στήριγμα τόσο για την τοπική παραγωγή όσο και για τα ασφαλιστικά ταμεία, μέσω των αντίστοιχων ασφαλιστικών εισφορών.

 

- Αν οι μετανάστες εγκατασταθούν σε μη αστικές περιοχές, όπου ο ντόπιος πληθυσμός δεν είναι ιδιαίτερα αυξημένος, ενισχύουν τις περιοχές αυτές σε πληθυσμιακό επίπεδο.

 

- Οι μετανάστες εμπλουτίζουν σε πολιτισμικό επίπεδο την κουλτούρα των χωρών υποδοχής και δίνουν μια ευκαιρία στους ντόπιους πληθυσμούς να έρθουν σε επαφή μ’ έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης. Πρόκειται για μια διαδικασία συνύπαρξης που ευνοεί και τις δύο πλευρές, εφόσον αμφότεροι μέσα από τη γνωριμία τους βαθαίνουν τα αισθήματα σεβασμού τους για τον άλλο λαό και για το διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο.

 

- Οι μετανάστες έχουν συνάμα την ευκαιρία να παρουσιάσουν στους κατοίκους των χωρών υποδοχής την κατάσταση που επικρατεί στη δική τους χώρα, ευαισθητοποιώντας τους έτσι για τα κρίσιμα προβλήματα που τους εξώθησαν στη μετανάστευση, η επίλυση των οποίων πιθανώς απαιτεί μια πιο ενεργή στάση της διεθνούς κοινότητας.

 

Αρνητικές συνέπειες της μετανάστευσης

 

Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες χώρες είναι διατεθειμένες να δεχτούν μετανάστες και πρόσφυγες (θέληση που πηγάζει τόσο από συναισθήματα ανθρωπισμού, όσο και από τη ρεαλιστική επίγνωση πως το επιπλέον ανθρώπινο δυναμικό θα αποτελέσει ενισχυτικό παράγοντα στους διάφορους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας τους), η σημαντική αύξηση του αριθμού των μεταναστών και η ραγδαία αύξηση του αριθμού των προσφύγων, συνιστά μια μεγάλη δοκιμασία για τις χώρες υποδοχής, και ιδίως για εκείνες που αποτελούν αρχικό προορισμό, όπως είναι η Ελλάδα. 

Η αύξηση του αριθμού εισροής σημαίνει πως όχι μόνο δεν είναι εφικτή η σταδιακή απορρόφηση των νεοεισελθέντων, αλλά πως είναι αναγκαία και η δαπάνη σημαντικών χρηματικών ποσών για τη δημιουργία κέντρων υποδοχής και για τη συντήρηση όλων αυτών των ανθρώπων. Κατάσταση που επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο αν η χώρα υποδοχής αντιμετωπίζει σημαντικά οικονομικά προβλήματα, γνωρίζοντας κι η ίδια ρεύμα μετανάστευσης δικών της πολιτών, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Ελλάδας.

Πέρα, πάντως, από τις ειδικότερες συνθήκες που δημιουργούνται σε περιόδους αυξημένης προσέλευσης μεταναστών και προσφύγων, υπάρχουν ορισμένες αρνητικές συνέπειες που συνοδεύουν εν γένει το φαινόμενο αυτό.

 

- Σε ό,τι αφορά τους ίδιους τους μετανάστες συχνή είναι η απογοήτευση και η διάψευση των προσδοκιών τους, καθώς φτάνοντας στη χώρα υποδοχής συνειδητοποιούν πως δεν αποτελεί έναν ιδανικό τόπο και πως η αποκατάστασή τους δεν είναι τόσο εύκολη όσο πιθανώς ήλπιζαν. Αντιμέτωποι με την ανεργία ή θύματα εκμετάλλευσης από εργοδότες που τους καταδικάζουν σε ανασφάλιστη και κακοπληρωμένη εργασία, δεν συναντούν πάντοτε την επιζητούμενη θετική υποδοχή. Ο ρατσισμός, οι προκαταλήψεις και η περιφρόνηση από τους κατοίκους της χώρας υποδοχής συνθέτουν συχνά ένα τραυματικό περιβάλλον, που πικραίνει τους ανθρώπους αυτούς και τους γεννά αρνητικά συναισθήματα για την τοπική κοινωνία.

 

- Η χώρα από την οποία αποχωρούν οι μετανάστες στερείται συχνά σημαντικό μέρος των νέων ανθρώπων της, διότι δεν είχε τη δυνατότητα ή δεν μερίμνησε αρκετά ώστε να τους προσφέρει ικανοποιητικές συνθήκες για την επαγγελματική τους αποκατάσταση και εξέλιξη. Χώρες που μαστίζονται από μια παρατεταμένη οικονομική κρίση, όπως για παράδειγμα η Ελλάδα, καταλήγουν να χάνουν μεγάλο αριθμό νέων ανθρώπων υψηλού επιπέδου κατάρτισης, οι οποίοι επιλέγουν να μεταναστεύσουν σε κάποια άλλη χώρα που θα τους προσφέρει καλύτερες προοπτικές και εργασιακή ασφάλεια.

 

- Η προσέλευση μεγάλου αριθμού μεταναστών δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα στους κατοίκους της χώρας υποδοχής, διότι θεωρούν πως οι μετανάστες καταλαμβάνουν θέσεις εργασίας, τις οποίες τις στερούνται οι ίδιοι. Αν, μάλιστα, τα επίπεδα ανεργίας είναι ήδη κατά ατυχή συγκυρία υψηλά, τότε οι πολίτες των χωρών υποδοχής τείνουν να αντιμετωπίζουν με αρνητικό τρόπο τους μετανάστες και δυσχεραίνουν σε μεγάλο βαθμό την ενσωμάτωσή τους.

 

- Οι μετανάστες εξαναγκάζονται συχνά, λόγω της αρνητικής συμπεριφοράς των ντόπιων κατοίκων, να συσπειρώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές και να διατηρούν σταθερά αποστάσεις από τους άλλους πολίτες. Προκύπτει, έτσι, μια ιδιότυπη περιθωριοποίησή τους μέσα στην καρδιά των μεγάλων αστικών κέντρων, όπου σχηματίζουν τις δικές τους νησίδες∙ περιοχές που καταλήγουν να θεωρούνται υποβαθμισμένες και οι οποίες δεν κερδίζουν ικανό μερίδιο κρατικής μέριμνας.

 

- Η αρνητική συμπεριφορά των ντόπιων κατοίκων λειτουργεί κάποτε ως αυτο-εκπληρούμενη προφητεία, εφόσον οι μετανάστες που δεν κατορθώνουν να διασφαλίσουν μια θέση εργασίας κι οι οποίοι δεν βρίσκουν στήριξη από κανέναν, αναγκάζονται να καταφύγουν σε παράνομες δραστηριότητες προκειμένου να επιβιώσουν. Πρόκειται, όμως, για μια επιλογή απόγνωσης, στην οποία εξωθούνται μόνο στις περιπτώσεις που η χώρα υποδοχής τους καταδικάζει σε πλήρη ανεργία και δεν τους παρέχει καμία βοήθεια.

 

- Οι μετανάστες στους οποίους δεν διασφαλίζεται η προοπτική απόκτησης μιας μονιμότερης άδειας παραμονής∙ η προοπτική δηλαδή να αναγνωριστούν από τη χώρα υποδοχής ως πλήρη μέλη της τοπικής κοινωνίας, δεν κατορθώνουν τελικά να ενσωματωθούν ομαλά, εφόσον θεωρούν πως είναι μάταιο να γνωρίσουν και να υιοθετήσουν πλήρως τα πολιτισμικά στοιχεία της χώρας αυτής, όπως είναι για παράδειγμα η γλώσσα. Παραμένουν, έτσι, αποστασιοποιημένοι από περισσότερα ζητήματα και στοιχεία της χώρας υποδοχής και δεν αποκτούν ποτέ γι’ αυτή αληθινά συναισθήματα εκτίμησης και σεβασμού.

 

Προτάσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου

 

Είναι εύλογο πως το φαινόμενο της μετανάστευσης θα συνεχίσει, όχι μόνο να υφίσταται, αλλά και να ενισχύεται στα ακόλουθα χρόνια, εφόσον είναι πολλές οι χώρες εκείνες που δεν έχουν ικανοποιητικό επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης. Είναι, άλλωστε, στη φύση του ανθρώπου να αναζητά πάντοτε τις καλύτερες δυνατές συνθήκες διαβίωσης για τον εαυτό του και για την οικογένειά του. Επομένως, ο μόνος πιθανός τρόπος ανάσχεσης του φαινομένου θα ήταν η ισομερής οικονομική ανάπτυξη όλων των κρατών, ώστε όλοι οι πολίτες του κόσμου να απολάμβαναν παρόμοιες συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής ευμάρειας. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, είναι προφανώς ανέφικτο ή τουλάχιστον δυσεπίτευκτο, εφόσον τα ισχυρά κράτη του κόσμου έχουν από καιρό δείξει πως δεν επιδιώκουν μια τέτοια εξέλιξη.

Ό,τι, λοιπόν, μπορεί να γίνει αφορά τη βελτίωση των όρων μετανάστευσης και τη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών προκειμένου να είναι ομαλότερη η διαδικασία ενσωμάτωσής τους στις χώρες υποδοχής. Για την επίτευξη, όμως, αυτού του ζητουμένου είναι αναγκαίο να οριοθετείται, κατά κάποιο τρόπο, ο αριθμός μεταναστών, ώστε η κάθε χώρα να υποδέχεται αριθμό ανάλογο των δυνατοτήτων της. Είναι, άλλωστε, προφανές πως μια χώρα που αδυνατεί να διασφαλίσει τα αναγκαία για τους δικούς της πολίτες, δεν μπορεί να γίνεται αποδέκτης μεγάλου αριθμού μεταναστών ή προσφύγων.

Στις περιπτώσεις, ωστόσο, που παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση μεταναστών ή προσφύγων σε μια χώρα χαμηλών οικονομικών δυνατοτήτων, θα πρέπει να ενεργοποιείται η διεθνής κοινότητα για την παροχή οικονομικής βοήθειας, προκειμένου να καθίσταται εφικτή η μέριμνα για τους ανθρώπους αυτούς.

Βασικό ζητούμενο, πάντως, για τις χώρες υποδοχής αποτελεί η σταδιακή αφομοίωση των μεταναστών, η οποία μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη διασφάλιση θέσεων εργασίας, ώστε οι νεοεισελθέντες να αισθάνονται παραγωγικά μέλη της κοινωνίας, και να είναι παράλληλα σε θέση να καλύπτουν τις βιοτικές τους ανάγκες. Αν οι μετανάστες αποκτήσουν εργασία και επιλυθεί συνάμα το ζήτημα της στέγασής τους, θα μπορούν να ενσωματωθούν ομαλά στην τοπική κοινωνία.

 

Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης

 

Η Ευρώπη είναι υπερήφανη για την ανθρωπιστική παράδοσή της να υποδέχεται αλλοδαπούς και να προσφέρει άσυλο σε πρόσφυγες που τρέπονται σε φυγή από τον κίνδυνο και την καταδίωξη. Σήμερα, ωστόσο, οι κυβερνήσεις της ΕΕ αντιμετωπίζουν το πιεστικό ζήτημα πώς να χειριστούν την αύξηση του αριθμού των μεταναστών, νόμιμων και παράνομων, σε μια περιοχή χωρίς εσωτερικά σύνορα.

 

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ συμφώνησαν να εναρμονίσουν τις νομοθεσίες τους έτσι ώστε οι αιτήσεις παροχής ασύλου να είναι δυνατό να εξετάζονται σύμφωνα με ένα σύνολο βασικών αρχών που θα αναγνωρίζονται αμοιβαία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχουν θεσπιστεί ελάχιστα κοινά κριτήρια για την αποδοχή αιτούντων άσυλο και για τη χορήγηση του καθεστώτος του πρόσφυγα. Έχει επίσης δημιουργηθεί μια Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για Θέματα Ασύλου, με έδρα τη Μάλτα, η οποία θα ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των χωρών της ΕΕ στον τομέα αυτόν.

 

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται συρροή παράνομων μεταναστών στις ακτές της Ευρώπης, και μία από τις ύψιστες προτεραιότητες της ΕΕ είναι η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών συνεργάζονται για να χειριστούν το ζήτημα της παράνομης μετανάστευσης και για να υιοθετήσουν κοινές ρυθμίσεις για τον επαναπατρισμό των παράνομων μεταναστών. Ταυτόχρονα, βελτιώνεται ο συντονισμός της νόμιμης μετανάστευσης βάσει κανόνων της ΕΕ για την επανένωση οικογενειών, για το καθεστώς της μακρόχρονης διαμονής και για την αποδοχή υπηκόων που δεν έχουν την ιθαγένεια της ΕΕ οι οποίοι επιθυμούν να πραγματοποιήσουν σπουδές ή έρευνα στην Ευρώπη.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

 

Ορισμός

 

Ρατσισμός ονομάζεται η διάκριση σε βάρος ατόμων, κοινωνικών ομάδων ή κατηγοριών ατόμων, που προσδιορίζονται με βάση τα φυλετικά ή και πολιτισμικά τους χαρακτηριστικά, με συνέπεια την ανάπτυξη αισθήματος υπεροχής και ανωτερότητας προς αυτούς.

 

Μορφές:

φυλετικός ρατσισμός, βασισμένος στη διαφορετικότητα του χρώματος ή εναντίον φυλών του τρίτου κόσμου / εθνικός ρατσισμός, αίσθηση υπεροχής ενός έθνους έναντι των άλλων (εθνικισμός, σοβινισμός) / κοινωνικός ρατσισμός: διακρίσεις βασισμένες σε πολιτικές, ιδεολογικές, πνευματικές, οικονομικές, πολιτιστικές διαφορές, σεξουαλικό προσανατολισμό, διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, των μειονοτήτων, των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

 

Αίτια του ρατσισμού

 

Πνευματικά

Υιοθέτηση ρατσιστικών αντιλήψεων στα πλαίσια της κοινωνικοποίησης, μέσω των κοινωνικών ομάδων (π.χ. οικογένεια, σχολικό περιβάλλον).

Τα ΜΜΕ, έντυπα και ηλεκτρονικά, παρουσιάζουν τη συμπεριφορά μεμονομένων ατόμων ή ομάδων που επιβεβαιώνει τις ρατσιστικές αντιλήψεις (οι γυναίκες παρουσιάζονται ως αδύναμες και υποτακτικές, οι Αλβανοί και οι Τσιγγάνοι ως κακοποιοί)

Η απλουστευτική τάση των ανθρώπων για κατηγοριοποιήσεις, οι οποίες διευκολύνουν τον υπερτονισμό και μεγιστοποίηση των διαφορών των ομάδων.

Η περιορισμένη γνώση εμποδίζει τη σωστή αξιολογική κρίση για τους άλλους.

Η έλλειψη ουσιαστικής αλλά κυρίως ανθρωπιστικής Παιδείας επιτρέπει τον ετεροκαθορισμό ομάδων από επιτήδειους και την καλλιέργεια φανατισμού και ρατσισμού.

Η απομόνωση των πνευματικών ανθρώπων ευνοεί τον πνευματικό σκοταδισμό.

 

Ηθικά

Η έλλειψη αρχών και αξιών οδήγησε το σύγχρονο άνθρωπο στην εξαχρείωση.

Το δόγμα «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθεί συχνά μία απάνθρωπη πράξη.

 

Ψυχολογικά

Η τάση ανθρώπων ή ομάδων να διατηρούν σε υψηλό επίπεδο την αυτοεκτίμηοη, το γόητρο και το κύρος τους (εγωισμός).

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση ατόμων ή ομάδων τους οδηγεί στην αναβάθμιση των δικών τους ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και στην υποβάθμιση των άλλων.

Ασύνειδοι μηχανισμοί άμυνας, όπως η αναζήτηση «εξιλαστήριου θύματος», η στροφή δηλαδή της επιθετικότητας μιας ομάδας προς κάποιαν άλλη, η οποία δεν έχει καμιά σχέση με τα αίτια της επιθετικότητας

 

Κοινωνικά

Η κοινωνική ταυτότητα των ατόμων διαμορφώνεται μέσω της συμμετοχής τους σε κοινωνικές ομάδες ή κατηγορίες (άνδρες-γυναίκες, Χριστιανοί-Μουσουλμάνοι κλπ).

Στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες, η συνύπαρξη πλειοψηφιών και μειοψηφιών ευνοεί τα φαινόμενα του ρατσισμού.

Η αποξένωση των ανθρώπων προκαλεί φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας, που ευνοούν φαινόμενα ρατσισμού.

Στο κοινωνικό κατεστημένο υπάρχει δυστοκία στην αποδοχή του νέου ή διαφορετικού.

 

Οικονομικά

Ο οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ κοινωνικών ομάδων στη διεκδίκηση περιορισμένων θέσεων εργασίας, οικονομικού οφέλους και αγαθών (π.χ. οι μετανάστες απειλούν τα οικονομικά συμφέρονται των μόνιμων κατοίκων μιας κοινωνίας, γι’ αυτό εύκολα υιοθετούνται προκαταλήψεις και στερεότυπα σε βάρος τους).

Ο ρατσισμός βρίσκεται δυνητικά σε κάθε σύγχρονη κοινωνία, που εκδηλώνεται σε κατάλληλες πολιτισμικές, οικονομικές και πολιτικές συνθήκες

Η οικονομική εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο «ηθικοποιείται» με την υποτίμηση του εκμεταλλευόμενου (π.χ. οι Λευκοί θεωρούσαν κατώτερους τους Μαύρους, για να τους χρησιμοποιούν ως φθηνά εργατικά χέρια). 

 

Εθνικά ή Εθνικιστικά

Ο κίνδυνος αφομοίωσης των μικρών λαών από ισχυρά κράτη ενισχύει το αίσθημα της αυτοσυντήρησης και τους συσπειρώνει γύρω από τα εθνικά τους χαρακτηριστικά.

Το αίσθημα της ξενοφοβίας διακρίνει περισσότερο κάποιους λαούς, ιδιαίτερα στην εποχή μας, που χαρακτηρίζεται από μαζικές μετακινή­σεις λαών.

Η συνύπαρξη μειονοτήτων σε μια χώρα ή περιοχή γεννά προβλήματα, λόγω των διαφορετικών ηθών και εθίμων, θρησκευτικών αντιλήψεων κλπ.

 

Πολιτικά

Στις πολυπολιτισμικές, έστω και δημοκρατικές, κοινωνίες, δε γίνονται πάντα σεβαστά τα δικαιώματα ατόμων ή ομάδων ή παραβιάζονται αμφίδρομα (και από τα θύματα και από τους φορείς του ρατσι­σμού).

Παραβιάζονται τα θεσπισμένα δικαιώματα στη διαφορά και δεν επιτρέπεται πάντα η ελεύθερη έκφραση και ανάδειξη όλων των επιμέρους ταυτοτήτων.

Φιλόδοξοι ηγέτες, προκειμένου να ικανοποιήσουν τα σχέδια τους, μαζοποιούν και παρασύρουν το λαό σε επικίνδυνες ρατσιστικές αντιλήψεις.

Ο ρατσισμός χρησιμοποιείται ως άλλοθι, για να αποπροσανατολιστεί ο λαός από σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.

 

Συνέπειες του ρατσισμού

 

Οικονομικές: εκμετάλλευση αδυνάτων από δυνατούς, αποκλεισμός ατόμων ή ομάδων στερεί τη συνεισφορά τους από τους υπόλοιπους

 

Κοινωνικές: ανισότητα και δυσλειτουργία, διογκώνονται τα υπάρχοντα προβλήματα, υποσκάπτεται η κοινωνική συνοχή και διαχωρίζονται οι άνθρωποι σε προνομιούχους και μη, με ανάλογες συνέπειες στη μόρφωση, και στην επαγγελματική σταδιοδρομία, καλλιεργείται ανταγωνιστικό πνεύμα και εμφανίζονται κοινωνικά προβλήματα (βία, τρομοκρατία, εγκληματικότητα, πόλεμοι), επικρατεί ο ισχυρότερος αντί του δίκαιου, εμφανίζονται ομάδες κοινωνικού περιθωρίου.

 

Πολιτικές: αποσταθεροποίηση από την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έλλειψη αξιοκρατίας

 

Ψυχολογικές: απαισιοδοξία και απογοήτευση όσων αντιμετωπίζονται ρατσιστικά, αβεβαιότητα και ανασφάλεια που οδηγούν στο άγχος και στην απαισιοδοξία, επιθετική έκφραση ή εγκληματική συμπεριφορά, φόβος και ανασφάλεια στο κοινωνικό σύνολο.

 

Πνευματικές: προσήλωση σε στερεότυπα και αντιλήψεις, δογματικός τρόπος σκέψης, έλλειψη ανθρωπιστικού πνεύματος, πνευματική στασιμότητα, λόγω κοινωνικής απομόνωσης και έλλειψης διαλόγου

 

Ηθικές: κατάπτωση αξιών, αρχών και ιδανικών, προβολή του ατομικού συμφέροντος, εκμετάλλευση των συνανθρώπων και εξόντωση των αντιπάλων

 

Διεθνείς: ο ρατσισμός διατηρεί και υποβαθμίζει ακόμα περισσότερο την ποιότητα ζωής στον τρίτο κόσμο.

 

Τρόποι αντιμετώπισης του φαινομένου του ρατσισμού

Ένας θεσμός που μπορεί να λειτουργήσει θετικά στην αντιμετώπιση του ρατσισμού είναι η οικογένεια. Πράγματι η οικογένεια, μιας και αποτελεί πρωτογενή φορέα κοινωνικοποίησης του ατόμου, πρέπει να μην προωθεί ρατσιστικές πεποιθήσεις. Δηλαδή, να καλλιεργεί την προσωπικότητα των παιδιών με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην έχουν διαμορφώνουν ρατσιστικές αντιλήψεις και  συμπεριφορές . Επίσης, οι γονείς θα πρέπει να λειτουργούν ως θετικά πρότυπα, να δείχνουν αγάπη προς τη διαφορετικότητα και να μην κάνουν διακρίσεις.

 

Η εκπαίδευση με την σειρά της θα πρέπει να συμβάλει στη καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των νέων και να παρουσιάζει τα θετικά της διαφορετικότητας, καλλιεργώντας παράλληλα το σεβασμό προς αυτό, ώστε να εξαλείψει τη ρατσιστική συμπεριφορά των νέων. Ίσως θα ήταν καλό να επαναπροσδιοριστεί το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στον ανθρωπιστικό της προσανατολισμό, αφού στις μέρες μας και με το υφιστάμενο σύστημα, που είναι κατά βάση εξετασιο-κεντρικό, ο χαρακτήρας της είναι κατά βάση τεχνοκρατικός.

 

Επιπλέον μέσα στο σχολείο το ιδανικό θα ήταν να μη γίνονται διακρίσεις εις βάρος παιδιών. Πολλές φορές οι καθηγητές, συνειδητά ή μη, κατηγοριοποιούν τους μαθητές και με τις «ταμπέλες» που τους αποδίδουν προκαλούν ρατσιστικές συμπεριφορές και αντιδράσεις από τους συμμαθητές τους. Θα ήταν καλό να τηρούν μια στάση ίση και δίκαιη προς όλους, να μην γίνονται αρνητικά πρότυπα προς αποφυγή, αλλά πρότυπα προς μίμηση, δείχνοντας ότι ο κάθε άνθρωπος έχει την αξία του, την αξιοπρέπειά του και κανείς, όση εξουσία και δύναμη κι αν έχει, δεν μπορεί να του την αφαιρεί.

 

Φυσικά, τα ΜΜΕ παίζουν και αυτά το ρόλο στην κοινωνικοποίηση του ατόμου. Οπότε, τα πρότυπα που προβάλλονται μέσα από αυτά θα ήταν σωστό να μην προβάλλουν ρατσιστικές αντιλήψεις, ανεξαρτήτως φύλου, εθνικότητας, φυλής και θρησκείας. Επίσης είναι αναγκαίο να είναι προσεκτικοί στην έκφραση, δηλαδή στο πώς παρουσιάζουν τις ειδήσεις, ώστε να μην δημιουργούν λανθασμένες εντυπώσεις. Τέλος θα πρέπει το ΕΣΡ να επεμβαίνει δραστικά σε περιπτώσεις που θίγεται μια κοινωνική ομάδα και να επιβάλει πρόστιμα  στα κανάλια - ραδιοφωνικούς σταθμούς.

 

Οι διεθνείς οργανισμοί, τέλος, όπως ο ΟΗΕ, θα πρέπει να δραστηριοποιηθούν περισσότερο. Πράγματι, μετά τον B΄ παγκόσμιο πόλεμο οι περισσότερες χώρες δημιούργησαν τον οργανισμό αυτό με σκοπό την ισότητα και την ευημερία σε όλο τον κόσμο. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι αναγκαίο να περάσει το μήνυμα ισότητας και να εξαλείψει τις ρατσιστικές συμπεριφορές με νόμους, με δραστικότερες παρεμβάσεις όπου και όποτε χρειάζεται. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο οργανισμός αυτός έχει το δικαίωμα να επέμβει όποτε κρίνει ότι είναι απαραίτητο σε όλες τις χώρες μέλη, όταν βλέπει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατώνται και να οδηγεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης όποιον θεωρεί ένοχο για τέτοιου είδους εγκλήματα.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------