ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟ Ε, Ζ, Η

 ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ

Ορισμός
Εθελοντισμός είναι η οργανωμένη, εκούσια και ανιδιοτελής προσφορά υπηρεσιών στο κοινωνικό σύνολο. Είναι η ενεργητική συμμετοχή και η ανάληψη δράσης των πολιτών, για την αντιμετώπιση προβλημάτων, για την επίτευξη κοινωφελών στόχων και τελικά για την ποιότητα ζωής και την ευτυχία των ανθρώπων. Η έννοια του εθελοντισμού βασίζεται στην ιδέα της ανθρώπινης αλληλοβοήθειας όπου ο καθένας μας προσφέρει τον εαυτό του, αλλά και όλες του τις δυνάμεις στην υπηρεσία του πάσχοντα συνανθρώπου του χωρίς να ζητάει αμοιβή. Οι ρίζες του εθελοντισμού είναι βαθιές μέσα στην ιστορία και τη διαχρονική εξέλιξη της κοινωνίας.
 
Ό,τι κάνει με τη θέλησή του ο άνθρωπος έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτό που του επιβάλλεται και είναι υποχρεωμένος να το κάνει. Η συναίσθηση ευθυνών που έχει, η ενσυνείδητη ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσης και πολύ περισσότερο η γενναιόδωρη προσφορά στο συνάνθρωπο δείχνουν άνθρωπο ελεύθερο, δίκαιο, υπεύθυνο και ενάρετο. Στον εθελοντισμό ενυπάρχουν όλα αυτά. Ως ελεύθερη απόφαση είναι προσωπική υπόθεση, είναι τρόπος ζωής και ατομική πειθαρχία. Είναι ο έρωτας για τη βοήθεια και τη στήριξη της ανάγκης των άλλων. Ο Εθελοντισμός είναι ο δείκτης τού πολιτισμού μιας κοινωνίας. Γι’ αυτό, όπου κι όπως κι αν εκδηλώνεται, αποτελεί δείγμα υψηλού επιπέδου, ανθρωπιάς, κοινωνικότητας και πολιτικής ωριμότητας ανθρώπων και κοινωνιών.
 
Παραδείγματα εθελοντισμού:
 
Εθελοντική δράση μπορεί ν’ αναπτυχθεί παντού. Όπου υπάρχουν άνθρωποι που χρειάζονται βοήθεια και συμπαράσταση, όπου υπάρχουν προβλήματα και ανάγκες, εκεί η προσφορά των εθελοντών είναι πολύτιμη. Ανθρωπιστικές οργανώσεις εθελοντών προσφέρουν τις υπηρεσίες τους για την καταπολέμηση της φτώχειας, της αρρώστιας, του αναλφαβητισμού και αγωνίζονται με αυταπάρνηση για να καταργηθούν οι διακρίσεις, η εκμετάλλευση και οι διώξεις, για να είναι σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλη την οικουμένη. Φιλανθρωπικές οργανώσεις και σύλλογοι ενισχύουν υλικά και ηθικά ανθρώπους που δεινοπαθούν (φτωχούς, ανέργους, αστέγους) και περιθάλπουν αρρώστους, ηλικιωμένους, ανάπηρους, ορφανά. Δραστήρια μέλη οικολογικών οργανώσεων αγωνίζονται για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Σύλλογοι για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και για τη διάδοση της γνώσης, της τέχνης του πολιτισμού αναπτύσσουν αξιόλογη δράση και αντιστέκονται στην ομογενοποίηση και στην πολιτιστική ισοπέδωση. Η οργάνωση και η διεξαγωγή μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων, όπως είναι οι Ολυμπιακοί αγώνες, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη χωρίς τη συνδρομή εθελοντών. Ζωτικής σημασίας είναι και η προσφορά των εθελοντών αιμοδοτών και των δωρητών οργάνων, φροντίδας ΑΜΕΑ και ηλικιωμένων. Τα παραδείγματα εθελοντικής προσφοράς δεν εξαντλούνται, ασφαλώς, με όσα αναφέρθηκαν. Ο εθελοντισμός είναι στάση ζωής, είναι κίνημα. Γι’ αυτό, όσο περισσότεροι άνθρωποι θα συνειδητοποιούν ότι ο άνθρωπος είναι υπέρτατη αξία, τόσο θα πυκνώνουν οι τάξεις των μελών του και θα επεκτείνεται το πεδίο της εθελοντικής δράσης του.
 
Μέσω του εθελοντισμού επιτυγχάνονται τα εξής:
 
1. Φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά και βοηθάει να διευθετηθούν τα κοινωνικά προβλήματα.
2. Ενισχύει την απόκτηση κοινωνικών, επικοινωνιακών και επαγγελματικών δεξιοτήτων και αναπτύσσει νέες ικανότητες.
3. Ενδυναμώνει και δίνει νέο περιεχόμενο στη ζωή των ενηλίκων.
4. Αυξάνει τη δυνατότητα ενεργού συμμετοχής των νέων στη ζωή και την εργασία.
5. Αποτελεί εν δυνάμει χώρο ανάπτυξης νέων κοινωνικών υπηρεσιών αυξάνοντας την απασχόληση.
6. Οδηγεί στη εσωτερική ολοκλήρωση του πολίτη-εθελοντή και στη συνολική μετεξέλιξη της κοινωνίας από άκρως ατομικιστικής σε κοινωνία αλληλεγγύης.
 
Οι εθελοντικές οργανώσεις ουσιαστικά δραστηριοποιούνται στην παραγωγή των «δημοσίων αγαθών». Αγαθά που το Κράτος αδυνατεί να προσφέρει σε επαρκή ποσότητα και ποιότητα, αλλά και ο ιδιωτικός τομέας δεν επιθυμεί να τα προσφέρει, εφόσον τα περιθώρια κέρδους δεν είναι ικανοποιητικά. Για τον λόγο αυτό οι προνοιακές και κοινωνικές υπηρεσίες, ο πολιτισμός, το περιβάλλον κ.λ.π. αποτελούν τα προνομιακά εκείνα πεδία στα οποία οι εθελοντικές οργανώσεις καλούνται να δραστηριοποιηθούν.
 
Ο εθελοντισμός στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, ο εθελοντισμός ως θεσμός δεν είχε μέχρι πρόσφατα ανάλογη ανάπτυξη με αυτή των άλλων χωρών της Δύσης. O εθελοντισμός έχει μια σημαντική συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη. Σύμφωνα με τον OHE, το 8% του AEΠ των κρατών (και σε ορισμένα κράτη μέχρι 15%), είναι αποτέλεσμα της εθελοντικής δράσης.
 
Η αξία του εθελοντισμού έγκειται στο ότι με αυτόν διαμορφώνεται μια κοινωνία, πεμπτουσία της οποίας είναι η ενεργός συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. Η ευοίωνη προοπτική που υπάρχει για τον εθελοντισμό οφείλεται στην αξία του. Ο εθελοντισμός είναι ενέργεια με βαθύτατα ηθικό περιεχόμενο. Τόσο τα κίνητρα όσο και η προσφορά του εθελοντή συνδέονται με την αγάπη του για τον πλησίον, τον αλτρουισμό, την αλληλεγγύη και την ανθρωπιά, με τις έννοιες δηλαδή που αποτελούν τον πυρήνα της ηθικής. Με την εθελοντική προσφορά ανακουφίζονται άνθρωποι που πάσχουν, περιορίζονται διακρίσεις και αδικίες, συναντιούνται οι άνθρωποι και στρατεύονται αφιλοκερδώς στον αγώνα για την πρόοδο, την ευημερία και την ευτυχία των ανθρώπων.
 
Ο εθελοντισμός αντιστρατεύεται το πνεύμα του ατομισμού, της ναρκισσιστικής εσωστρέφειας και της ιδιοτέλειας που επικρατεί στην εποχή μας. Ο άνθρωπος που προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του στο κοινωνικό σύνολο δε βλέπει πια τη ζωή του με τη ματιά του εγωκεντρικού ατόμου που βάζει πάνω από όλα το προσωπικό του συμφέρον και κύρος, αλλά με την ευρύτητα της σκέψης του ανθρώπου που συναισθάνεται πως είναι μέλος μιας κοινότητας ανθρώπων και πως η προσωπική του ζωή είναι άρρηκτα δεμένη με αυτήν. Έτσι, δε διευκολύνεται μόνο η ενσωμάτωση του ατόμου στο κοινωνικό σύνολο στο οποίο ανήκει, αλλά αναπτύσσεται και η συντροφικότητα και συσφίγγονται οι σχέσεις και οι δεσμοί ανάμεσα στους ανθρώπους, που συνειδητοποιούν την αλληλεξάρτηση τους. Ευνοείται η ενότητα και η ομοψυχία των πολιτών.
 
Παράλληλα, με τον εθελοντισμό διαμορφώνεται μια κοινωνία πολιτών, πεμπτουσία της οποίας είναι η ενεργός συμμετοχή στα κοινά. Με την εθελοντική δράση συντονίζονται οι δυνάμεις του κοινωνικού συνόλου, ελέγχεται το κράτος, αναπληρώνονται ελλείψεις και αδυναμίες του και αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά από τους ίδιους τους πολίτες σοβαρά προβλήματα που έχουν σχέση με την κοινωνική πρόνοια και την ποιότητα της ζωής τους. Ενισχύεται, επομένως, ουσιαστικά η δημοκρατία και ο εθελοντής ολοκληρώνεται ως πολίτης και ως άνθρωπος, γιατί συνειδητοποιεί την ανάγκη για υπευθυνότητα, συνεργασία και αλληλεγγύη.
 
Ο εθελοντισμός ασκεί ιδιαίτερα σημαντική επίδραση και στον ψυχισμό του ανθρώπου, τόσο του εθελοντή όσο και αυτού που δέχεται τις ευεργεσίες του. Ο εθελοντής νιώθει τη μεγάλη ηθική ικανοποίηση που προσφέρει η αγαθοεργία και η κοινωνική αναγνώριση για τις υπηρεσίες του στο κοινωνικό σύνολο. Είναι η ικανοποίηση που προέρχεται από τη συναίσθηση του χρέους προς το συνάνθρωπο και από την εκπλήρωση του χρέους αυτού. Αυτά ακριβώς τα κίνητρα που ανέδειξαν μεγάλους ανθρωπιστές και αγίους. Παράλληλα, η ανταπόκριση όλο και περισσότερων ανθρώπων και η συμμετοχή τους στο εθελοντικό κίνημα δεν ενισχύει μόνο την αποτελεσματικότητα, αλλά και τη δύναμη του εθελοντή, που βλέπει κι άλλους να έχουν τις ίδιες ευαισθησίες και το όραμα για έναν καλύτερο κόσμο. Εξάλλου, ο άνθρωπος που ευεργετείται νιώθει πιο ασφαλής, καθώς διαπιστώνει πως δεν είναι μόνος, πως υπάρχουν άνθρωποι που συμμερίζονται το πάθος του, που πρόθυμα του προσφέρουν και την ηθική στήριξη και την υλική βοήθεια που χρειάζεται.
 
Τέλος, ο εθελοντισμός δίνει ουσιαστικό νόημα, σκοπό και πληρότητα στη ζωή των ανθρώπων. Την πληρότητα που έχουν ανάγκη όσοι δεν ξέρουν πού να διοχετεύσουν τις δημιουργικές τους δυνάμεις, πώς να αξιοποιήσουν τον ελεύθερο χρόνο τους, πώς να αποφύγουν την πλήξη και την ανία στην οποία τους οδηγεί η αποξένωση απ’ τους συνανθρώπους, η απομάκρυνση από τα πνευματικά ενδιαφέροντα, η κοινωνική αναλγησία και η ηθική αλλοτρίωση. Η φιλανθρωπία, ως αγάπη και ανιδιοτελής βοήθεια προς το συνάνθρωπο, δεν πρέπει να είναι μόνον υπόθεση μελών της υψηλής κοινωνίας που ανήκουν σε κάποιον φιλανθρωπικό σύλλογο ή λέσχη, αλλά πρέπει να γίνει υπόθεση όλων των ανθρώπων. Και αυτό θα γίνει μόνο αν διαδοθεί το πνεύμα του εθελοντισμού, αν όλο και περισσότεροι άνθρωποι προσχωρούν στις γραμμές του εθελοντισμού.
 
Πώς μπορεί να διαδοθεί το πνεύμα του εθελοντισμού
 
Η εθελοντική προσφορά είναι αποτέλεσμα ωριμότητας του ανθρώπου, δηλαδή ηθικής ευαισθησίας, πνευματικής καλλιέργειας και κοινωνικής συνειδητοποίησης. Είναι, με λίγα λόγια, θέμα παιδείας και αγωγής. Γι’ αυτό εκείνοι που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά ώστε ν’ αναπτυχθεί το πνεύμα του εθελοντισμού είναι οι παράγοντες που προσφέρουν, άμεσα ή έμμεσα, παιδεία και αγωγή.
Πρώτα απ’ όλους είναι η οικογένεια. Η οικογένεια είναι ο χώρος όπου ο άνθρωπος σε καθοριστική για τη διαμόρφωσή του ηλικία, την παιδική, αποκτά βιώματα και πρότυπα που διαμορφώνουν καθοριστικά την προσωπικότητά του. Εάν, λοιπόν, η οικογένεια με την ανατροφή που προσφέρει, γαλουχήσει τα μέλη της με πνεύμα ανιδιοτελούς προσφοράς και συντροφικότητας, θα τα βοηθήσει σημαντικά να εκτιμήσουν το εθελοντικό πνεύμα και να το ασπαστούν. Η συμβολή της, όμως, θα είναι ακόμα πιο σημαντική, εάν οι ίδιοι οι γονείς είναι μέλη εθελοντικών οργανώσεων, αν δίνουν το παράδειγμα στα παιδιά τους και τα προτρέπουν να το μιμηθούν με τη συμμετοχή τους σε κοινωφελείς δραστηριότητες που να αρμόζουν στην ηλικία τους και να ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντά τους.
Το έργο της οικογένειας μπορεί να το συνεχίσει και να το συμπληρώσει το σχολείο. Η προσφορά του σχολείου στην ανάπτυξη του εθελοντισμού μπορεί να είναι και θεωρητική και πρακτική. Θεωρητική, αν με το περιεχόμενο της μάθησης που προσφέρει διαμορφώνει προσωπικότητες που εμφορούνται από ηθικές αξίες και ανθρωπιστικά ιδεώδη, πρακτική, αν αναλαμβάνει πρωτοβουλίες οργανωμένης εθελοντικής δράσης ή συμμετέχει σε τέτοιες δραστηριότητες και εθίζει τους μαθητές σ’ αυτές. Για παράδειγμα, η συμμετοχή της σχολικής κοινότητας σε δενδροφυτεύσεις, στην ανάδειξη και προστασία μνημείων, σε πολιτιστικές εκδηλώσεις, σε φιλανθρωπικές δραστηριότητες είναι πολύ σημαντικές για την καλλιέργεια του εθελοντικού και ανθρωπιστικού πνεύματος.
Με πνεύμα εθελοντισμού μπορούν, βέβαια, να μπολιάσουν το κοινωνικό σώμα και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αυτό μπορεί να γίνει με δυο τρόπους: παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της εθελοντικής προσφοράς και δράσης και προβάλλοντας ως πρότυπα δημοφιλείς κυρίως προσωπικότητες που συμμετέχουν στον εθελοντισμό. Και τη μια και στην άλλη περίπτωση ο εθελοντισμός εγγράφεται στη συνείδηση του κοινού ως κοινωνική αξία και θεσμός που πρέπει να συνεχίσει και να αναπτύξει τη δράση του.
Στη διάδοση του εθελοντισμού μπορούν να συμβάλλουν και οι πολιτικοί, πνευματικοί και θρησκευτικοί ηγέτες που ασκούν επιρροή στους πολίτες. Δίνοντας με το έργο τους απτά δείγματα ανιδιοτελούς κοινωνικής προσφοράς μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα για τον κόσμο και να γίνουν κήρυκες του εθελοντικού πνεύματος.
Η πορεία, ωστόσο, και το μέλλον του εθελοντισμού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τις ίδιες τις οργανώσεις των εθελοντών και τη δράση τους. Όσο περισσότεροι άνθρωποι θα απολαμβάνουν τις υπηρεσίες τους, όσο πιο ανιδιοτελής, ανυστερόβουλη και αποτελεσματική θα είναι η δράση τους, τόσο πιο μεγάλη θα είναι η καταξίωσή τους, ο σεβασμός και η ευγνωμοσύνη που θα τρέφει γι’ αυτούς η κοινωνία.
Καταλήγοντας, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι ο εθελοντισμός δεν υποκαθιστά το κράτος ούτε το απαλλάσσει από τις ευθύνες του σε θέματα κοινωνικής πρόνοιας. Είναι μια στάση ζωής που βοηθάει τον άνθρωπο ν’ αναπτύξει την κοινωνικότητά του, να διαμορφώσει ήθος και να διοχετεύσει τις δημιουργικές του δυνάμεις στην ικανοποίηση κοινών αναγκών.
Υποστηρίζουμε και ενισχύουμε τον εθελοντισμό ως στάση ζωής, χωρίς να επιδιώκουμε μέσα από αυτόν κάποιο ιδιωτικό/ατομικό κέρδος πέρα από την ικανοποίηση για την κοινωνική προσφορά.
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ - ΔΙΕΘΝΙΣΜΟΣ
 
Ορισμοί
 
Εθνικισμός
Ο όρος εθνικισμός σημαίνει την παθολογική προσήλωση στο έθνος και στα εθνικά ιδεώδη και όταν ακόμη αυτά πραγματώνονται σε βάρος των άλλων εθνών. Χωρίζει, έτσι, τα έθνη σε ανώτερα και κατώτερα και δηλώνει τις επεκτατικές προθέσεις. Ωστόσο ο εθνικισμός με την υποχώρηση του εθνισμού φορτίστηκε και θετικά. Πάντως, μετά τη δεκαετία του 1980, ύστερα από την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων και την αναβίωση των κάθε είδους εθνικισμών που συγκλόνισαν και συγκλονίζουν τον κόσμο, επανέρχεται ο όρος εθνισμός, για να δηλώσει τον αγνό πατριωτισμό. Ανακτά ο εθνισμός το χαμένο έδαφος, ενώ ο εθνικισμός περιορίζεται στην πρώτη του σημασία την αρνητική: δηλώνει τις επεκτατικές βλέψεις και τάσεις. Συνώνυμος του εθνικισμού είναι ο σοβινισμός. Δηλώνει κι αυτός τον φανατικό πατριωτισμό, ο οποίος συνοδεύεται από βλέψεις και τάσεις επεκτατικές. Ο όρος πλάστηκε από το όνομα του Γάλλου εθνικιστή Ν. Chauvin, ο οποίος έζησε κατά την εποχή του Μεγάλου Ναπολέοντα.
 
Εθνισμός/πατριωτισμός:
Όρος που πλάστηκε από το ουσιαστικό έθνος στις αρχές του 19^ου αιώνα. Δηλώνει τον αγνό πατριωτισμό, τη φιλοπατρία, τη συνείδηση ότι ανήκουμε σε κάποιο έθνος και μαζί το πατριωτικό αίσθημα που εκπηγάζει από αυτήν τη συνείδηση. Γνώρισμά του βασικό είναι η προσήλωση στα ιδεώδη ενός έθνους, χωρίς, ωστόσο, να περιφρονούνται ως υποδεέστερα τα άλλα έθνη. Δεν παρουσιάζει επεκτακτικές τάσεις. Πρόκειται για αντίληψη που διακρίνεται από ευγένεια και υγεία κοινωνική. Δεν διαιρεί τους λαούς, αλλά τους ενώνει.
 
Διεθνισμός:
Θεωρία που αποβλέπει στην ένταξη των κρατών σε ένα ευρύτερο πλαίσιο με κοινές αρχές. Για να υλοποιηθεί η θεωρία αυτή, απαιτείται παραμερισμός των τοπικιστικών αντιλήψεων, κατάργηση συνόρων και υποταγή των εθνικών συμφερόντων στο γενικό, υπερεθνικό συμφέρον.
 
Κυρίαρχος στόχος του διεθνισμού είναι η συναδέλφωση των λαών, η ανάπτυξη διεθνών σχέσεων στον πολιτικό, κοινωνικό, πνευματικό, πολιτιστικό και οικονομικό τομέα και η δημιουργία μίας παγκόσμιας κοινωνίας με εξάλειψη των διαφορών ανάμεσα στους λαούς. 
 
Μορφές διεθνισμού:
α) Ο υγιής διεθνισμός που αποβλέπει στην κατάργηση των συνόρων και στη συναδέλφωση των λαών· κάθε λαός, όμως, θα διατηρεί την ιδιαιτερότητά του, τα χαρακτηριστικά εκείνα που τον διακρίνουν από τους άλλους, την ταυτότητά του.
β) Ο μηδενιστικός διεθνισμός ή μηδενιστικός κοσμοπολιτισμός, που αποβλέπει στην κατάργηση, στην εξαφάνιση των ιδιαιτεροτήτων των επιμέρους λαών. Σκοπός του η αφομοίωση των μικρών λαών-εθνών από ισχυρά κράτη-έθνη.
 
 
Αξιολόγηση του Διεθνισμού 
 
Θετικά αποτελέσματα: 
Αν στο πλαίσιο του διεθνισμού επικρατήσει η λογική και η καλή πίστη, αν κυριαρχήσει ο σεβασμός και η ισοτιμία τον λαών, τότε:
Διασφαλίζεται η ειρήνη, επικρατεί η συναδέλφωση και η αλληλεγγύη των λαών. Καλλιεργείται η παγκόσμια οικουμενική συνείδηση που ενώνει τους λαούς. εδραιώνει την ομοψυχία και ευνοεί τη συνεργασία
Ενισχύεται η ενημέρωση για πολλά και διάφορα φαινόμενα και προβλήματα, αμβλύνονται οι φανατισμοί και οι προκαταλήψεις, ανοίγουν οι πνευματικοί ορίζοντες των ανθρώπων, καθώς γινόμαστε πολίτες όλου του κόσμου, αναπτύσσεται η κριτική σκέψη και ο προβληματισμός.
Ισχυροποιείται ο σεβασμός στους άλλους λαοός. επικρατεί ο ανθρωπισμός και όχι η εκμετάλλευση, υπάρχει αλληλεπίδραση των λαών και ευγενής άμιλλα που οδηγεί στη δημιουργία, την πρόοδο και την ευημερία. Μέσα από τις σχέσεις και τις διεθνείς επαφές μπορεί να γίνει εθνική αυτοκριτική, να γνωρίσουμε τα ελαττώματα και τα προτερήματα μας και έτσι να βελτιωθούμε. 
Εμπεδώνεται αίσθημα σιγουριάς, ασφάλειας και αισιοδοξίας, αποφεύγονται μίση και αλληλοσπαραγμοί.
Ανανεώνονται οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί μέσα από την αλληλεπίδραση και τις διεθνείς σχέσεις, ενισχύεται ο πολιτικός διάλογος και η δημοκρατία. βελτιώνονται οι νόμοι και γενικότερα αναβαθμίζονται θεσμικά οι χώρες.
Επιτυγχάνεται η συνεργασία στην τέχνη και την επιστήμη, προάγονται τα γράμματα, ευνοείται ο αθλητισμός, αντιμετωπίζονται καλύτερα τα σύγχρονα παγκόσμια προβλήματα.
Κυριαρχεί η αλληλοκατανόηση και η συμπαράσταση, γνωστοποιούνται οι παραδόσεις και έτσι οι διαφορές, αντί να μας χωρίζουν, μας ενώνουν.
Αναπτύσσεται καλύτερα η οικονομία, βελτιώνονται οι τεχνικές και οι μέθοδοι, αντλούνται πρότυπα για εξυγίανση της οικονομίας.
 
Αρνητικά αποτελέσματα: 
Όταν  στο όνομα του διεθνισμού θυσιάζεται η ισονομία, υπάρχει κίνδυνος αφομοίωσης, γιατί τα ισχυρά κράτη επιβάλλουν εντολές και επιδιώκουν την επικράτηση· τότε ο διεθνισμός προκαλεί:
Αντιθέσεις ανάμεσα στις φτωχές και τις πλούσιες χώρες
Οικονομική εξάρτηση. αφού οι αδύνατες χώρες δεν μπορούν να αντέξουν στον αθέμιτο διεθνή ανταγωνισμό
Πολιτική εξάρτηση, καθώς η οικονομική εξάρτηση οδηγεί σε πολιτική υποτέλεια
Παγκόσμια αστάθεια και έξαρση των εθνικισμών με κίνδυνο για την ειρήνη
Επικράτηση ενός ομοιόμορφου τρόπου ζωής που ισοπεδώνει και μαζοποιεί ένα λαό. Εδραίωση υλιστικών και τεχνοκρατικών μοντέλων ζωής που αλλοτριώνουν πνευματικά και ηθικά ένα λαό
Απώλεια της ιδιαιτερότητας των λαών, υποβάθμιση των εννοιών «πατρίδα» – «θρησκεία», κίνδυνος απώλειας εθνικής ταυτότητας και συνείδησης
Υιοθέτηση ξένων τρόπων συμπεριφοράς, που σημαίνει έξαρση φαινομένων κοινωνικής νοσηρότητας (βία, τρομοκρατία, έγκλημα, χουλιγκανισμός, ναρκωτικά)
Πολιτιστική παρακμή (εμπορευματοποίηση τέχνης, γλωσσική εξάρτηση, βιομηχανοποίηση ελεύθερου χρόνου, αθλητισμός-εμπόριο)
Τα αρνητικά αυτά αποτελέσματα οφείλονται κυρίως στην αλαζονεία της δύναμης, στο στείρο τεχνοκρατισμό, στην υλικοευδαιμονιστική αντίληψη της ζωής, στην προοδοπληξία, στην απομάκρυνση από τις παραδόσεις μας και στην έλλειψη σταθερής και δημιουργικής εθνικής στρατηγικής.
 
Αίτια εμφάνισης του εθνικισμού
 
- Η επεκτατική πολιτική ισχυρών κρατών οξύνει συνειδητά τις εθνικιστικές αντιλήψεις και οδηγεί σε συγκρούσεις ορισμένες χώρες. Έτσι, επιτυγχάνεται η δημιουργία ζωνών-περιοχών οικονομικής και πολιτικής επιρροής.
- Η αντιδημοκρατική πολιτική εξουσία, συχνά, επιζητεί την έξαρση του εθνικισμού. Στόχος της ο αποπροσανατολισμός των πολιτών από σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.
- Τον εθνικισμό ενισχύει, ακόμη, το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης με τα ισοπεδωτικά της χαρακτηριστικά. Οι εθνικιστικές αντιλήψεις, στην περίπτωση αυτή, προβάλλονται ως αντίσταση στην εθνική και πολιτιστική αλλοτρίωση.
- Η στάση των μειονοτήτων: Η παραβίαση των δικαιωμάτων τους λειτουργεί συσπειρωτικά και αναδεικνύει με επιθετικό τρόπο τις εθνολογικές, φυλετικές, θρησκευτικές κ.ά. διαφορές. Επιδίωξη των ηγετών τους είναι να καλλιεργήσουν τον εθνικισμό με στόχο την αυτονόμηση ή την ανεξαρτητοποίησή τους
- Η έξαρση της ανεργίας στις αναπτυγμένες χώρες είναι συχνά γενεσιουργός αιτία του φαινομένου. Αυτό συμβαίνει, όταν η ανεργία, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, αποδίδεται αποκλειστικά στους μετανάστες και, γενικά, στους ξένους.
- Η  παιδεία, ως θεσμός μιας χώρας, και η απουσία πνευματικής καλλιέργειας: ως θεσμός, όταν καλλιεργεί εθνικιστικές αντιλήψεις μέσα από το περιεχόμενο των σπουδών. Η απουσία πνευματικής καλλιέργειας καθιστά τα άτομα ευάλωτα στην προπαγάνδιση ακραίων εθνικιστικών αντιλήψεων.
- Η ευρύτερη κρίση πολιτικών συστημάτων, ιδεολογιών και αξιών, με την απογοήτευση που καλλιεργεί, ευνοεί την υιοθέτηση εθνικιστικών απόψεων.
 
Συνέπειες του εθνικισμού
 
Προκαλεί διαμάχες και συγκρούσεις μεταξύ κοινωνικών ομάδων με διαφορετική εθνολογική ή πολιτιστική ταυτότητα.
Παρεμποδίζει τη φιλική προσέγγιση και επικοινωνία μεταξύ των χωρών
Καθιστά δυσχερή έως αδύνατη τη διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση σοβαρών, παγκόσμιας εμβέλειας, προβλημάτων.
Περιχαρακώνει ένα έθνος στα στενά όριά του, με συνέπειες τη στασιμότητα και την οπισθοδρόμησή του.
 
Προτάσεις για εξάλειψη του εθνικισμού
 
Συνειδητοποίηση από άτομα και λαούς των αρνητικών συνεπειών του εθνικισμού σε κοινωνικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο, π.χ. Γιουγκοσλαβία-Κόσοβο, β΄ βαλκανικός πόλεμος
Παιδεία:
- καλλιέργεια δημοκρατικού πνεύματος
- ορθή οριοθέτηση στη συνείδηση των νέων ανθρώπων, μέσα από τη γνώση και την κριτική σκέψη, του πατριωτισμού (εθνισμού) από τον εθνικισμό
- επιδίωξη προσέγγισης και επικοινωνίας μεταξύ των λαών με την αποβολή προκαταλήψεων και ρατσιστικών αντιλήψεων [οι νέοι (μαθητές, φοιτητές,) μπορούν να αναλάβουν σχετικές πρωτοβουλίες και να βαθύνουν την επικοινωνία, όχι τα χάσματα].
Σημαντικός ο ρόλος των πνευματικών ανθρώπων:
- να προβάλουν μέσα από το έργο τους ανθρωπιστικές αξίες και δημοκρατικές αρχές που είναι κοινές, ανεξάρτητα από εθνικές καταβολές
με τη δράση τους ως θετικών προτύπων να συμβάλλουν στην καλλιέργεια πνεύματος υγιούς διεθνισμού (= ως ουσιαστικής επαφής μεταξύ των λαών).
Διεθνής συμβολή, με την ενεργητική παρέμβαση διεθνών φορέων (ΟΗΕ, Ευρωπαϊκή Ένωση κ.ά.) για τον εκδημοκρατισμό των χωρών με παράλληλη οικονομική ενίσχυση, ώστε να περιοριστούν οι συνθήκες που ευνοούν καλλιέργεια εθνικιστικών αντιλήψεων.
Επικράτηση πνεύματος διαλόγου και σεβασμού των ιδιαιτεροτήτων μεταξύ χωρών ή εθνοτήτων για ειρηνική επίλυση των διαφορών. 
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΙΡΗΝΗ – ΠΟΛΕΜΟΣ – ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ
 
Ορισμός
 
Ειρήνη είναι η κατάσταση κατά την οποία εκλείπουν οι κάθε μορφής εχθροπραξίες, συγκρούσεις ή αναταραχές μεταξύ κρατών ή στο εσωτερικό ενός κράτους και επικρατούν οι ειλικρινείς φιλικές σχέσεις, η αλληλοκατανόηση και η αλληλοεκτίμηση, η αρμονική συμβίωση ανθρώπων και λαών, με γνώμονα πάντα τον αμοιβαίο σεβασμό των δικαιωμάτων τους.
 
 
Η εσωτερική ειρήνη μιας χώρας κινδυνεύει από κοινωνικές ταραχές και επαναστάσεις (εμφύλιος πόλεμος). Η ειρήνη στην περίπτωση αυτή εξασφαλίζεται και διατηρείται με τη λύση του κοινωνικού προβλήματος, με τη μείωση της απόστασης ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς και τη δημιουργία μιας ευρείας μεσαίας τάξης, όπως παρατήρησε ήδη ο Αριστοτέλης.  
 
Είναι η σταθερή και απαρέγκλιτη πορεία της ανθρωπότητας προς την ισορροπία και την ισότητα, η επικράτηση της λογικής και της δικαιοσύνης πάνω στα πάθη, το φανατισμό, τα συμφέροντα και την εκμετάλλευση. Η ειρήνη ανάμεσα στα κράτη είναι πιο περίπλοκη υπόθεση, γιατί οι λαοί χωρίζονται πολλές φορές με πανάρχαιη έχθρα, είναι διαποτισμένοι με προκαταλήψεις, εθνικό φανατισμό και επεκτατικές βλέψεις, για να λύσουν τα δημογραφικά προβλήματα τους και να εξασφαλίσουν ζωτικό χώρο ή να αποκτήσουν δύναμη. Η συνεργασία ανάμεσα στους λαούς δεν είναι πάντα ικανή να αποτρέπει τους πολέμους. Δεν υπάρχει όμως άλλο μέσο από την ειρηνική οικονομική και πολιτιστική συνεργασία για τον περιορισμό της πιθανότητας μιας πολεμικής σύρραξης. 
 
Είναι αφελές να ταυτίζεται η ειρήνη με την απουσία του πολέμου, πίσω από την οποία είναι δυνατό να υποκρύπτεται ο αμοιβαίος φόβος ή η διπλωματικότητα που αποβλέπει στην εξασφάλιση πίστωσης χρόνου, ώστε να προετοιμαστούν μελλοντικοί πόλεμοι. Η ειρήνη είναι κάτι πέρα και πάνω από την απλή αποχή από πολεμικές επιχειρήσεις. Είναι η αποκήρυξη του πολέμου από τις ανθρώπινες συνειδήσεις που ξεχειλίζουν από ανθρωπιά.  
 
Ορισμένοι καλλιεργούν και διαδίδουν την ιδέα ότι για να εξασφαλιστεί η ειρηνική συνύπαρξη των λαών, είναι ανάγκη να καλλιεργηθεί μια αντιπολεμική ψυχολογία που θα φτάνει ως το σημείο να αρνείται ο καθένας να εξασκείται στη χρήση όπλων ή να κατατάσσεται στο στράτευμα. Ο Πλάτωνας είχε δώσει μιαν απάντηση σχετικά με το θέμα αυτό και είχε πει ότι η αγάπη μας για την ειρήνη δεν πρέπει να φτάνει ως το σημείο να γινόμαστε ανίκανοι για πόλεμο, γιατί τότε θα πέφταμε ηλίθια θύματα του πρώτου επιδρομέα.  
 
Η ειρήνη είναι αναμφίβολα μια ιδανική κατάσταση, στην οποία μπορεί να βρεθεί μια χώρα, μια κοινωνία. Είναι η προϋπόθεση της οικονομικής ανάπτυξης, της ευημερίας, της πολιτιστικής δημιουργίας και της ευτυχίας. Με τον πόλεμο καταστρέφονται όλα αυτά τα αγαθά. Ωστόσο, μια αδιατάρακτη ή παγκόσμια ειρήνη είναι ανύπαρκτη. Πρακτικά, ειρήνη είναι πάντα το διάστημα ανάμεσα σε πολέμους. Προσπάθεια των λαών πρέπει να είναι πώς θα επιμηκύνουν τη διάρκεια της ειρήνης, πώς θα αγωνίζονται να τη διατηρούν. Δεν χρειάζεται να δεχόμαστε, όπως ο Ηράκλειτος, ότι ο πόλεμος είναι τόσο αναγκαίος όσο και η ειρήνη και ότι η τελευταία αποκτά το νόημα της χάρη σε κάποιον πόλεμο που προηγείται. Ούτε εκφυλίζει τους λαούς η ειρήνη, όπως υποστηρίχτηκε από οπαδούς του φασισμού, της βίας και του ρατσισμού. Ό,τι καλό δημιούργησε η ανθρωπότητα το οφείλει στην ειρήνη.
 
Ορισμός
 
Πόλεμος είναι η βίαιη και χωρίς λογική λύση των διαφορών και των προβλημάτων ανάμεσα στους ανθρώπους και στους λαούς. Η υποκατάσταση του δημοκρατικού διαλόγου από τον αυταρχικό μονόλογο, ο οποίος εξωθεί τα κράτη ή ομάδες εντός του ίδιου κράτους σε ένοπλες μεταξύ τους συρράξεις.
 
Το φαινόμενο του πολέμου δείχνει ότι ο άνθρωπος είναι επιθετικό ον, αν και δεν γίνεται δεκτό ότι οι άνθρωποι και οι λαοί κάνουν πολέμους απλά και μόνο για να δώσουν διέξοδο στην επιθετική και καταστροφική τους ορμή. Ορισμένοι πόλεμοι είναι οικονομικά υπολογισμένοι, ενώ άλλοι γίνονται από υπερτροφικό εθνικισμό, θρησκευτικό φανατισμό κ.λπ. 
 
Ο πόλεμος έρχεται και καταστρέφει τον πολιτισμό που δημιουργείται στον καιρό της ειρήνης, εξαγριώνει και αποκτηνώνει τους ανθρώπους. Πόλεμος είναι η κατάσταση κατά την οποία οι άνθρωποι γίνονται αποκλειστικώς επιθετικά όντα, αν και πολλές φορές όχι με τη δική τους θέληση, αλλά εξαναγκαζόμενοι από την πολιτική ηγεσία της χώρας τους. 
 
Από ορισμένους ο πόλεμος θεωρήθηκε έκφραση βιολογικής ζωτικότητας ενός λαού, ενώ η ειρήνη κατηγορήθηκε σαν κατάσταση που συντελεί στον εκφυλισμό ενός λαού. Άρα κάποτε-κάποτε οι λαοί πρέπει να κάνουν πολέμους. Άλλοι έκριναν ότι ο πόλεμος αντίκειται στη λογική φύση του ανθρώπου και καταστρέφει τα έργα και τον πολιτισμό που δημιουργείται σε ειρηνικές περιόδους. Η ανατροπή των αξιών και η ηθική κρίση βρίσκονται μέσα στην ουσία του πολέμου.  
 
Ο Ηράκλειτος θέλησε να μας εξοικειώσει με την ιδέα του πολέμου, όχι μόνο γιατί χωρίς τον πόλεμο δεν θα χαιρόμασταν το γεγονός της ειρήνης (πόλεμος και ειρήνη συνδέονται διαλεκτικά), αλλά και γιατί ο πόλεμος κυριαρχεί στον κόσμο, είναι «πάντων πατήρ και πάντων βασιλεύς». Με το τελευταίο ο φιλόσοφος εννοεί τη συνεχή σύγκρουση ανάμεσα στις αντιθέσεις που συγκροτούν τον κόσμο. Η πάλη ανάμεσα στις αντιθέσεις είναι εκείνη που εξασφαλίζει την ισοροπία και την αρμονία τους. Ο πόλεμος ανάμεσα σε οργανωμένες ανθρώπινες ομάδες δεν οδηγεί βέβαια σε καμιά ισορροπία, αλλά μόνο μας ετοιμάζει να δεχτούμε την ειρήνη και να τη χαρούμε. Χωρίς πόλεμο δεν θα είχε νόημα η ειρήνη κατά τον Ηράκλειτο.  
 
Ο πόλεμος υπάρχει επίσης και στον αγώνα για την ύπαρξη και την επιβίωση, που γίνεται ανάμεσα στους οργανισμούς και που δεν οδηγεί πάντα στην οικολογική ισορροπία. Η ζωή δεν είναι συνδεδεμένη με την ειρήνη, αλλά περισσότερο με τον αγώνα, με την πάλη και τον πόλεμο. 
 
Αίτια του πολέμου και κίνδυνοι για την ειρήνη
 
Οικονομικά:  
Η επιδίωξη του κέρδους με κάθε τρόπο είτε από την πολεμική βιομηχανία, η οποία υποθάλπει συγκρούσεις ή προκαλεί την ανάφλεξη εστιών πολέμου με σκοπό την απορρόφηση όπλων, είτε από τα κράτη που ανταγωνίζονται για την πρόσβαση σε πηγές ενέργειας και σε πρώτες ύλες ή για τον έλεγχο αγορών. Εξίσου σημαντικό, οικονομικό αίτιο αποτελεί το αναπτυξιακό χάσμα, η τριχοτόμηση του κόσμου σε αναπτυγμένα, αναπτυσσόμενα και υποανάπτυκτα κράτη και οι μεταξύ τους ανισότιμες σχέσεις, οι οποίες εκθρέφουν δυσφορία και αισθήματα αδικίας που ανά πάσα στιγμή μπορούν να οδηγήσουν ένα λαό σε πολεμική έκρηξη.
 
Πολιτικά:  
Ο ανταγωνισμός που εκδηλώνεται στο πλαίσιο της ιμπεριαλιστικής πολιτικής ορισμένων κρατών, η οποία υπαγορεύει τη διατήρηση και την επέκταση των σφαιρών επιρροής. Συνυπεύθυνη είναι και η ιδεολογία του ηγεμονισμού, η οποία διέπει την πολιτική παράδοση ή την κουλτούρα κάποιων κρατών. Ειδικά σήμερα, τα συμπλέγματα υπεροχής των υπερδυνάμεων και η εφαρμοζόμενη πολιτική ανάμειξης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών, καταργώντας την αρχή της αυτοδιάθεσης των εθνών, υποσκάπτουν τα θεμέλια της ειρήνης.
 
Ηθικά:  
Η ανθρώπινη ανταγωνιστικότητα και η κτητικότητα, η επιδίωξη του κοντόφθαλμου συμφέροντος, η απληστία και η αρπακτικότητα είναι χαρακτηριστικά των ατόμων και των λαών που ευνοούν την παρέκκλιση από το δρόμο της ειρήνης. Ανάλογα, ο αμοραλισμός (= ανηθικότητα) του ανθρώπου και των κοινωνιών, η έλλειψη ανθρωπιστικής καλλιέργειας, δηλαδή σεβασμού της ζωής και της αξιοπρέπειας του άλλου, συνεπάγεται την απουσία εσωτερικών-συνειδησιακών φραγμών, που θα απέτρεπαν τον άνθρωπο από την εκτροπή στη βαρβαρότητα του πολέμου.
 
Ιδεολογικά:  
Η εμμονή σε ιδεολογικά σχήματα, ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία που δημιουργούν πολώσεις στο εσωτερικό των κοινωνιών αλλά και στο διεθνή χώρο καταλύουν τους δεσμούς φιλίας και συνεργασίας. Η αντικειμενικότητα και η λογική διαστρεβλώνονται συχνά μέσω μιας εθνικιστικής προπαγάνδας που κηρύσσει την υπεροχή ενός έθνους έναντι των υπολοίπων αλλά και καταστρατηγεί τις αρχές της δικαιοσύνης. Γι’ αυτό πολλές φορές τα έθνη οδηγούνται σε σοβινιστικές και ρατσιστικές τάσεις και αυτοεξουσιοδοτούνται με το δικαίωμα να καταπιέζουν άλλους λαούς, προκειμένου να προβληθούν.
 
Διάφορα άλλα αίτια:  
Στα παραπάνω μπορούν να προστεθούν δημογραφικά αίτια (πληθυσμιακή έκρηξη στον τρίτο κόσμο και μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών που προκαλούν δυσαρέσκειες και αντιπαλότητα), όπως και η ενεργειακή κρίση και η συνακόλουθη ανάδυση ιδεολογιών για το ζωτικό χώρο, που κάνουν τα προνομιακής θέσης κράτη (όσον αφορά τους φυσικούς πόρους) να νιώθουν πιο έντονα την απειλή ενός πολέμου, ενώ δε λείπουν και τα θρησκευτικά εν μέρει αίτια όπως οι σταυροφορίες, η «Τζιχάντ» (ο ιερός πόλεμος των μουσουλμάνων έναντι των «απίστων»).
 
Συνέπειες του πολέμου
 
Διαπράττονται εγκλήματα κατά της ανθρώπινης ζωής αλλά και της ηθικής υπόστασης και της αξιοπρέπειας του ατόμου: χάνονται μαζικά ανθρώπινες ζωές, ενώ το σωματικό άλγος από τους τραυματισμούς και η ψυχική οδύνη από την κυριαρχία του φόβου, της ανασφάλειας, του πόνου για την απώλεια των αγαπημένων είναι ανείπωτα. Προκαλούνται ασθένειες και γενετικές ανωμαλίες σε περίπτωση χρήσης χημικών ή ραδιενεργών ουσιών, ενώ ο άνθρωπος αποκτηνώνεται, φθείρονται οι συνειδήσεις, εφόσον το ένστικτο της αυτοσυντήρησης οδηγεί σε βία και αγριότητα και η βαρβαρότητα επικρατεί της ευγένειας. Οι ηθικοί δεσμοί ατόμων και λαών καταλύονται.
 
Υλικές – οικονομικές επιπτώσεις:  
Οι πολεμικές δαπάνες απομυζούν τους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ οι λειτουργίες της οικονομικής ζωής αναστέλλονται, επιφέροντας τον οικονομικό μαρασμό. Η χώρα οπισθοδρομεί σε όλα τα ειρηνικά έργα, ο εθνικός πλούτος μειώνεται και η οικονομική εξαθλίωση πλήττει τον πληθυσμό, ιδιαίτερα τους κοινωνικά ασθενέστερους.
 
Επιπτώσεις στον πολιτισμό:  
Καταστρέφονται μνημεία που αποτελούν την πολιτιστική κληρονομιά ενός λαού, αναστέλλεται η καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών, οπισθοδρομούν οι επιστήμες, με εξαίρεση αυτές που έχουν άμεση εφαρμογή στον πόλεμο.
 
Επιπτώσεις στο περιβάλλον:  
Συντελείται ευρείας κλίμακας οικολογική καταστροφή: καταστρέφεται η χλωρίδα και η πανίδα, μολύνεται το έδαφος, ο αέρας και τα ύδατα, ενώ εγκυμονείται ο κίνδυνος ολοκληρωτικής καταστροφής του πλανήτη.
 
Η αξία της ειρήνης
 
Για το άτομο: 
Παρέχει ασφάλεια, σιγουριά, βεβαιότητα, επιτρέπει την αισιόδοξη ενατένιση του μέλλοντος, δημιουργεί συνθήκες πρόσφορες για την ολόπλευρη ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων και εξασφαλίζει στους ανθρώπους εσωτερική αρμονία και ψυχική ισορροπία. Μέσα σε συνθήκες ειρηνικής συμβίωσης οι άνθρωποι δημιουργούν, εργάζονται, συνεργάζονται, προοδεύουν, αναπτύσσουν πολιτισμό.
 
Για την οικονομία: 
Οι κρατικοί προϋπολογισμοί απαλλάσσονται από το βάρος των πολεμικών δαπανών, με αποτέλεσμα να γίνεται δυνατή η διάθεση κονδυλίων για την κοινωνική ανάπτυξη και την πρόνοια. Η οικονομική ζωή επανακτά τους κανονικούς της ρυθμούς με την επαναδραστηριοποίηση του ανθρώπου στους ποικίλους παραγωγικούς κλάδους. Το βιοτικό επίπεδο ανέρχεται σε υψηλά επίπεδα και η ευμάρεια κατακτάται.
 
Για την κοινωνία: 
Προάγει και αναβαθμίζει τις ανθρώπινες σχέσεις ευνοώντας την ανάπτυξη ευγενών συναισθημάτων, όπως η αγάπη, η φιλία, ο αλληλοσεβασμός και η αλληλεγγύη. Συνιστά προϋπόθεση της δημοκρατίας και της ελευθερίας στις κοινωνίες. Ως ατμόσφαιρα ανθρωπισμού και συναδέλφωσης είναι μια μορφή παιδείας.
 
Για όλα τα κοινωνικά μέλη: 
Τείνει στη διαμόρφωση εσωτερικά καλλιεργημένων, ηθικών ανθρώπων, καθιστώντας εφικτό το όραμα μιας συμβίωσης θεμελιωμένης στις βάσεις του ανθρωπισμού.
 
Για τον πολιτισμό: 
Η τεχνολογία και η επιστήμη αποδεσμεύονται από εφιαλτικές σκοπιμότητες, που τις καθιστούν θεραπαινίδες του πολέμου, και επανακάμπτουν σε ανθρωπιστικούς και ηθικούς δρόμους και σκοπούς· τίθενται στην υπηρεσία του ανθρώπου και εργάζονται για την ακμή του. Η ειρήνη δημιουργεί, εξάλλου, πρόσφορο έδαφος, κατάλληλη ατμόσφαιρα για να ανθήσουν τα γράμματα και οι τέχνες. 
Γενικότερα, η ειρήνη αποτελεί την απαράγραπτη βάση του πολιτισμού και του ανθρωπισμού. 
 
Τρόποι αποτροπής  του πολέμου και εδραίωσης της ειρήνης 
 
Η εξωτερική ειρήνη ξεκινάει από την εσωτερική, γι’ αυτό κρίνεται αναγκαία η συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας της από τα άτομα και η προσπάθεια να την επιτύχουν πρώτα μέσα τους, μέσω της εσωτερικής τους μεταμόρφωσης, η οποία θα επέλθει με την εξάλειψη των αισθημάτων της απληστίας, της επιθετικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της αρπακτικότητας. 
Εξίσου απαραίτητα κρίνονται:
Η επικράτηση της δικαιοσύνης, δηλαδή ενός καθεστώτος ίσων ευκαιριών για όλους. 
Η δικαιότερη κατανομή των αγαθών ανάμεσα σε έθνη, τάξεις, ομάδες ανθρώπων, ώστε να περιορίζονται οι αφορμές για δυσφορία, αντιπαλότητα, αντιπαραθέσεις. 
Το ενδιαφέρον από την πλευρά των πλούσιων κρατών για την κάλυψη των αναγκών των φτωχών, με την παροχή τεχνογνωσίας και υποστήριξης για την αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου, ώστε να τεθούν σε περισσότερο ισότιμη δάση οι διακρατικές σχέσεις. 
Η ενίσχυση των φορέων του Διεθνούς Δικαίου (ΟΗΕ, Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης), που με το έργο τους συμβάλλουν στην εκτόνωση των εντάσεων και των κρίσεων στις σχέσεις των κρατών. 
Αναμφίβολα, μια από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις για την. εδραίωση της ειρήνης είναι η παιδεία, μια παιδεία ανθρωπιστική, χάρη στην οποία ο άνθρωπος θα κατορθώσει να αναπτύξει τη λογική και την αγάπη πιο πέρα απ' όσο μέχρι σήμερα και θα μπορέσει, στηριζόμενος στο βίωμα της παγκόσμιας αδελφοσύνης, να μεταμορφώσει τον κόσμο σε αληθινά ανθρώπινη κατοικία, καταργώντας τον πόλεμο. 
 
Μέσο για την απόκτηση μιας τέτοιας παιδείας θα αποτελέσει η εκπαίδευση που προσανατολίζεται: 
- στην ανύψωση του πνευματικού επιπέδου των υποκειμένων της στην προβολή ενός νέου τύπου ανθρώπου, σκεπτόμενου, έντιμου και ανθρωπιστή 
- στη γνωριμία και την επικοινωνία με τους «άλλους», μέσω προγραμμάτων ανταλλαγών μαθητών ή της εξοικείωσης με την ιστορία και τα πολιτιστικά επιτεύγματα γειτονικών λαών, και, συνακόλουθα, στην προετοιμασία για τη ζωή σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία 
- στην καλλιέργεια συλλογικής, πανανθρώπινης, οικουμενικής συνείδησης 
- στην αποτελεσματικότητα της μορφωτικής διαδικασίας, ώστε να δημιουργούνται ικανά στελέχη, που θα ανορθώσουν με την παραγωγικότητα τους την οικονομία των χωρών τους, για να καταστούν αυτές με τη σειρά τους αυτάρκεις και να μπορούν να σταθούν ισότιμα με τις υπόλοιπες στο διεθνή στίβο.
 
Η αποφυγή του πολέμου και η εδραίωση της ειρήνης προϋποθέτει βέβαια και την πολιτική βούληση των ηγεσιών των κρατών, η οποία θα εκδηλωθεί με: 
- την υπογραφή συμφώνων για την ύφεση στους εξοπλισμούς 
-  την ακολούθηση της διπλωματικής οδού για την επίλυση των διαφορών 
- τις επεμβάσεις για την αλλαγή προσανατολισμού των βιομηχανιών από την παραγωγή όπλων στην παραγωγή ειρηνικών προϊόντων.
Τέλος, στον αγώνα της ανθρωπότητας για την εμπέδωση της ειρήνης χρήσιμη θα αναδειχθεί η αξιοποίηση όλων εκείνων των στοιχείων του πολιτισμού που λειτουργούν ενωτικά: 
- της επιστήμης, η οποία οικοδομώντας πνευματικούς και επιστημονικούς δεσμούς ενώνει τα έθνη του κόσμου (ευθύνη της επιστημονικής κοινότητας) 
- της τέχνης, η οποία αποτελεί μέσο γνωριμίας και προσέγγισης των λαών, δίαυλο μετάδοσης ανθρωπιστικών προτύπων και μηνυμάτων ειρήνης και, συγχρόνως, του καλλιτέχνη, που μπορεί να γίνει λαμπαδηφόρος της ειρήνης μέσα από τη στάση της ζωής του. Χαρακτηριστική είναι η κωμωδία «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, η οποία διδάχθηκε στα Μεγάλα Διονύσια του 421 π.Χ. και είχε τόσο έντονη απήχηση στο κοινό, αλλά και στη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία της Αθήνας και της Σπάρτης, ώστε οι δύο πόλεις συνήψαν την περίφημη «Νικίειο Ειρήνη» που τερμάτισε την α΄ φάση του Πελοποννησιακού Πολέμου. 
- του αθλητισμού, ο οποίος καλλιεργεί την άμιλλα, ενοποιεί κάτω από κοινούς στόχους και οράματα και αναπτύσσει μια συνείδηση παγκοσμιότητας.
 
Ορισμός
 
Τρομοκρατία (αγγλικά terrorism): 
H συστηματική χρήση του εκφοβισμού ή της απρόβλεπτης βίας κατά κυβερνήσεων, ομάδων ή ατόμων με σκοπό την επίτευξη κάποιου πολιτικού στόχου. Η τρομοκρατία έχει χρησιμοποιηθεί από πολιτικές οργανώσεις και της δεξιάς και της αριστεράς, από εθνικιστικές ομάδες και εθνικές μειονότητες, από επαναστάτες και από τους στρατούς και τις μυστικές υπηρεσίες των ίδιων των κυβερνήσεων.
Η τρομοκρατία έχει εφαρμοστεί σε παγκόσμια κλίμακα και δια μέσου της ιστορίας. Ο αρχαίος Έλληνας ιστορικός Ξενοφών (περίπου 430-349 π.Χ.) έγραψε για την αποτελεσματικότητα του ψυχολογικού πολέμου εναντίον εχθρικών πληθυσμών. Ρωμαίοι αυτοκράτορες όπως ο Τιβέριος (κυβέρνησε μεταξύ 14-37 μ.Χ.) και ο Καλιγούλας (μεταξύ 31-41 μ.χ.) χρησιμοποιούσαν την εξορία, την δήμευση της περιουσίας και την εκτέλεση των πολιτικών τους αντιπάλων ως μέσα για να τους αποθαρρύνουν. Η Ισπανική Ιερά Εξέταση χρησιμοποιούσε αυθαίρετες συλλήψεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις για να τιμωρήσει αυτούς που θεωρούσε ως αιρετικούς. Η χρήση του εκφοβισμού υποστηρίχθηκε ανοιχτά από τον Ροβεσπιέρο ως μέσο για να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της επαναστατικής αρετής κατά την Γαλλική Επανάσταση, κάτι που οδήγησε στο να αποκληθεί η περίοδος της πολιτικής του κυριαρχίας Τρομοκρατία (1793-1794). Μετά από τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο (1861-1865) ορισμένοι Νότιοι αψήφησαν την κυβέρνηση και σχημάτισαν μία τρομοκρατική οργάνωση που ονομάστηκε Κου Κλουξ Κλαν, με σκοπό να εκφοβίσει τους υποστηρικτές της Ανοικοδόμησης. Κατά το ύστερο ήμισυ του 19ου αιώνα, οι αναρχικοί στην Δυτική Ευρώπη, στην Ρωσία και στις Ηνωμένες Πολιτείες υιοθέτησαν την τρομοκρατία. Πίστευαν ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιφέρουν επαναστατικές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές ήταν η δολοφονία ανθρώπων που κατείχαν αξιώματα με επιρροή. Μεταξύ του 1865 και του 1905 βασιλείς, πρόεδροι, πρωθυπουργοί και άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι έπεσαν θύματα των όπλων ή των βομβών αναρχικών. 
Κατά τον 20ο αιώνα διαδραματίστηκαν μεγάλες αλλαγές στην χρήση και τις μεθόδους της τρομοκρατίας, που έγινε το «σήμα κατατεθέν» αρκετών πολιτικών κινημάτων που βρίσκονταν στα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος. Τεχνολογικά επιτεύγματα όπως τα αυτόματα όπλα και τα συμπαγή εκρηκτικά που πυροδοτούνται εξ αποστάσεως χάρισαν μία νέα ευκινησία και αποτελεσματικότητα στους τρομοκράτες. Ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως αυτό της Ναζιστικής Γερμανίας υπό τον Αδόλφο Χίτλερ και της Σοβιετικής Ένωσης υπό τον Ιωσήφ Στάλιν, υιοθέτησαν την τρομοκρατία ως σχεδόν επίσημη κρατική πολιτική. Αυτά τα κράτη προέβαιναν σε συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις χωρίς νομικούς περιορισμούς, ώστε να δημιουργήσουν ένα κλίμα φόβου και να ενθαρρύνουν την προσκόλληση στην εθνική ιδεολογία και στους δεδηλωμένους οικονομικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς στόχους του κράτους. 
Η τρομοκρατία ταυτίζεται όμως πιο συχνά με άτομα ή ομάδες που αποπειρώνται να αποσταθεροποιήσουν ή να ανατρέψουν κατεστημένους πολιτικούς θεσμούς. Η τρομοκρατία χρησιμοποιήθηκε από την μία ή και από τις δύο πλευρές σε αντι-αποικιακούς αγώνες (Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο, Αλγερία και Γαλλία, Βιετνάμ και Γαλλία/ΗΠΑ), σε συγκρούσεις μεταξύ εθνικών ομάδων για την κατοχή μίας αμφισβητούμενης πατρίδας (Παλαιστίνιοι και Ισραήλ), σε διαμάχες μεταξύ θρησκευτικών δογμάτων (Ρωμαιοκαθολικοί και Προτεστάντες στη Βόρειο Ιρλανδία), καθώς και σε εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ επαναστατικών δυνάμεων και των αναγνωρισμένων κυβερνήσεων (Μαλαισία, Ινδονησία, Φιλιππίνες, Ιράν, Νικαράγουα, Ελ Σαλβαδόρ, Αργεντινή). 
Ο αντίκτυπος της τρομοκρατίας στην κοινή γνώμη έχει μεγεθυνθεί κατά πολύ από τα σύγχρονα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Είναι βέβαιο ότι κάθε βίαιη πράξη θα καλυφθεί τηλεοπτικά, κάτι που φέρνει το συμβάν απευθείας σε εκατομμύρια σπίτια και πληροφορεί τους τηλεθεατές για τα αιτήματα, τις διαμαρτυρίες ή τους πολιτικούς στόχους των τρομοκρατών. Η σύγχρονη τρομοκρατία διαφέρει από εκείνη του παρελθόντος, καθώς τα θύματα της συχνά είναι αθώοι πολίτες που επιλέγονται στην τύχη ή που απλώς τυχαίνει να βρίσκονται στον χώρο όπου διαδραματίζονται οι τρομοκρατικές ενέργειες. 
Πολλές τρομοκρατικές ομάδες της Ευρώπης θυμίζουν τους αναρχικούς του 19ου αιώνα ως προς την πολιτική τους απομόνωση και τους μη εφικτούς στόχους που θέτουν. Καθώς δεν υποστηρίζονται από μια λαϊκή βάση, οι εξτρεμιστές υποκαθιστούν την νόμιμη πολιτική δραστηριότητα με βίαιες ενέργειες, οι οποίες περιλάμβαναν απαγωγές, δολοφονίες, βομβιστικές επιθέσεις και αεροπειρατίες. 
Ανάμεσα στις πιο γνωστές τρομοκρατικές ομάδες του 20ού αιώνα συγκαταλέγονται η ομάδα Μπάαντερ-Μάινχοφ στην πρώην Δυτική Γερμανία, ο Ιαπωνικός Ερυθρός Στρατός, οι Ιταλικές Ερυθρές Ταξιαρχίες, η Αλ-Φατάχ και άλλες Παλαιστινιακές οργανώσεις, το Φωτεινό Μονοπάτι στο Περού, η Αλ Κάιντα και το ISIS σε διάφορες μουσουλμανικές χώρες.
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
 
Ορισμός
 
Ελεύθερος ονομάζεται ο χρόνος τον οποίο ο άνθρωπος, πλήρως απαλλαγ­μένος από επαγγελματικές ή άλλου είδους υποχρεώσεις, μπορεί να τον αξιοποιήσει, σύμφωνα με την προσωπική βούληση και τις επιθυμίες του.
 
Ο άνθρωπος υποτίθεται ότι έχει σήμερα περισσότερο ελεύθερο χρόνο, διότι:
- Μείωσε με την τεχνολογική πρόοδο και τον αυτοματισμό το χρόνο απασχόλησης του.    
- Αύξησε την παραγωγή με λιγότερο χρόνο απασχόλησης.
- Εκμηδένισε τις αποστάσεις με την τελειοποίηση των συγκοινωνιακών μέσων.
- Με την καθιέρωση του πενθημέρου μείωσε τις εργάσιμες ημέρες.
- Με τους συνδικαλιστικούς αγώνες κατέκτησε την οκτάωρη εργασία.
- Καθιέρωσε το θεσμό της ετήσιας άδειας.
- Βελτίωσε το βιοτικό του επίπεδο
- Καθιέρωσε τις ημέρες των γιορτών αργίας που είναι αρκετές για κάθε έτος.
- Αυξήθηκε το εργατικό δυναμικό
Μάλιστα, αυξάνοντας τον ελεύθερο χρόνο των εργαζομένων, αποφεύγονται οι μαζικές απολύσεις και ο πολλαπλασιασμός των ανέργων.
 
Αιτίες έλλειψης του ελεύθερου χρόνου σε σχέση με το βαθμό εξέλιξης
 
α) Η ταχύτατη εξέλιξη αύξησε τις υποχρεώσεις του ανθρώπου, με αποτέλε­σμα την ελαχιστοποίηση του ελευθέρου χρόνου, προκειμένου να αντα­ποκριθεί σ'αυτές.
β) Στις μεγαλουπόλεις, ένα μεγάλο μέρος του χρόνου δαπανάται, στις μετα­κινήσεις και στη διεκπεραίωση γραφειοκρατικών υποθέσεων σε διάφορες υπηρεσίες.
γ) Ο καταναλωτισμός οδήγησε στην υπερεργασία για την απόκτηση υπέρμετρων αγαθών.
δ) Οι νέοι είναι «οι πιο σκληρά εργαζόμενοι», προκειμένου να αποκτή­σουν τα εφόδια για τη μελλοντική τους αποκατάσταση.
ε) Τα ποικίλα ενδιαφέροντα του συγχρόνου ανθρώπου περιορίζουν ολοέ­να και περισσότερο τον ελεύθερο χρόνο.
 
Η αναγκαιότητα του ελευθέρου χρόνου στην εποχή μας
 
Ο ελεύθερος χρόνος συμβάλλει: 
- στην ψυχολογική ισορροπία του ανθρώπου, καθώς τον απαλλάσσει από το άγχος και την ανία, ανανεώνει τις σωματικές και ψυχικές του δυνάμεις. Επίσης του παρέχει τα περιθώρια να καλλιεργήσει τα ταλέντα και τις κλίσεις του, επιτρέπει τη φυγή από την καθημερινότητα και εξασφαλίζει τη συναισθηματική γαλήνη με την ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων.
- στην πνευματική του καλλιέργεια, καθώς το άτομο έχει περιθώρια για ενδοσκόπηση (εξέταση των ψυχικών του δεδομένων με αυτο-παρατήρηση), ενασχόληση με τις τέχνες κ΄ τα γράμματα (πνευματική, ηθική, αι­σθητική καλλιέργεια), παρακολούθηση διαλέξεων και γενικότερα δραστηριοτήτων που συμβάλ­λουν στην ολοκλήρωση του, αφιέρωση του χρόνου στη γνήσια ψυχαγωγία και τα ταξίδια, που τον γεμίζουν με νέες παραστάσεις και γνώσεις.
- στην κοινωνικοποίηση του ατόμου, διότι επικοινωνεί και με ανθρώπους έξω από το χώρο της εργασίας του, καταπολεμά τη μοναξιά και την αποξένωση, ασχολείται με κοινωνικές και πολιτικές δραστηριότητες.
- στην ολοκλήρωση της προσωπικότητας του: στρέφεται στον αθλητισμό και διατηρείται σε καλή φυσική κατάσταση, αναπτύσσει πνεύμα συνεργασίας, άμιλλας και ομαδικότητας, καλλιεργεί τις ψυχικές του αρετές (αγωνιστικότητα, τόλμη, απο­φασιστικότητα, επιμονή), επικοινωνεί με τη φύση (εκδρομές) κ΄ αναπτύσσει αισθή­ματα σεβασμού προς αυτή.
 
Αιτίες για την παθητική αντιμετώπιση του ελεύθερου χρόνου
 
Ο σύγχρονος άνθρωπος κατασπαταλά τον ελεύθερο χρόνο, γιατί:
- Επιδίδεται στον καταναλωτισμό, που στρέφει τον άνθρωπο στη μανιώδη αναζήτηση του χρήματος, για την ικανοποίηση των πλασματικών του αναγκών.
- Η έλλειψη ουσιαστικής ανθρωπιστικής και κριτικής σκέψης επιτρέπει στην κυρίαρχη ιδεολογία να περνά ανάλογα πρότυπα.
- Η οικογένεια, το εκπαιδευτικό σύστημα αλλά και η πολιτεία δε βοηθούν στον εντοπισμό των κλίσεων και των ενδιαφερόντων των νέων, ώστε, με βάση αυτά, να αξιοποιούν τον ελεύθερο χρόνο τους και δεν παρέχουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για μια τέτοια προοπτική.
- Σε ό,τι αφορά την επίσημη πολιτεία, δε δημιουργεί τις κατάλληλες προϋποθέσεις (γυμναστήρια, βιβλιοθήκες, προκλήσεις επικοινωνίας με τη φύση).
- Η καθημερινή πίεση, τα προβλήματα, το άγχος της ζωής, προσανατολί­ζουν τον άνθρωπο στην αναζήτηση της εκτόνωσης στον ελεύθερο χρόνο του, απομακρύνοντας τον από δημιουργικές ενασχολήσεις.
- Η κυριαρχία της υποκουλτούρας απωθεί τους ανθρώπους από την ποιότητα.
- Η νοοτροπία της ανάλαφρης αντιμετώπισης της ζωής, σε συνδυασμό με  διαστρεβλωμένη τη θεωρία της ματαιότητας, κάνουν τον άνθρωπο νω­θρό, παθητικό δέκτη, αδρανή.
- Επικρατεί η τυποποίηση και η βιομηχανοποίηση της κάλυψης του ελεύ­θερου χρόνου, καθώς η βιομηχανία του Hollywood σχηματοποίησε το εσωτερικό κενό και παράγει υποκατάστατα ονείρων, ενώ ο άνθρωπος πλήττει στις σύγχρονες τεχνοκρατικές κοινωνίες και αισθάνεται την ανάγκη απόδρασης από τον μηχανοποιημένο παράδεισο.
 
Έλλειψη ελεύθερου χρόνου και ανθρώπινες σχέσεις:
 
Ο απόλυτος καθημερινός προγραμματισμός καταλήγει στην αποξένωση και στην απο-κοινωνικοποιηση του ανθρώπου.
Ο άνθρωπος παύει να ενδιαφέρεται για τα ευρύτερα κοινωνικά και πο­λιτικά θέματα και καθίσταται κοινωνικά και πολιτικά ουδέτερος ή ετεροκατευθυνόμενος.
Εκλείπουν η φιλία, ο γόνιμος διάλογος και η ουσιαστική προσέγγιση του ανθρώπου.
Ο γρήγορος ρυθμός ζωής παρασύρει ένα ολόκληρο σύστημα αξιών κα­θημερινής εθιμοτυπίας και αλλοτριώνει ουσιαστικά τον άνθρωπο.
Οδηγεί σ' έναν προκαθορισμένο βιομηχανοποιημένο τρόπο ψυχαγωγίας που απομονώνει ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο.
 
Έλλειψη ελεύθερου χρόνου και ποιότητα ζωής
 
- Ο άνθρωπος μετατρέπεται σε μια μηχανή συνεχούς και πολύωρης εργασίας.
- Αναγκαστική διαμόρφωση μιας νέας πλαστικής ζωής οτη θέση της κανονικής.
- Η γρήγορη ζωή και ο καθημερινός «πολιτισμός» προβάλλουν νέα σύμβολα και αξίες, «μια ζωή σε πακέτο».
- Ο άνθρωπος αρκείται στην ψευδαίσθηση της τηλεοπτικής ψυχαγωγίας.        
- Καταφυγή σε τρόπους νόθης, ανούσιας διασκέδασης.
- Γενικότερη αλλαγή του τρόπου ζωής, ακόμα και σε καθημερινές ανάγκες (π.χ. ιδεολογία του φαστ -φουντ).
 
Η πίεση του xρόνου στην εργασία
 
Οδήγησε στην εκμηχάνιση της παραγωγικής διαδικασίας και μείωσε θε­ωρητικά το χρόνο εργασίας, στην πραγματικότητα, όμως, του περιόρισε δραστικά τον ελεύθερο χρόνο με τις αυξημένες απαιτήσεις για ενημέρωση, κατάρτιση κλπ.
Αλλάζει τον τρόπο και γεννά νέα είδη περιοδικής εργασίας (ταχυμεταφορείς προϊόντων)
Η ζωή εκτίθεται σε μεγαλύτερο κίνδυνο (κίνδυνοι τροχαίων ατυχημάτων) προκειμένου να ικανοποιηθεί η απαίτηση της γρήγορης εξυπηρέτησης.
Αυξάνει το άγχος και επιβαρύνει τη γενικότερη ψυχολογική κατάσταση του ατόμου.
Άλλαξε γενικότερα τη ζωή του ανθρώπου, αφού δεν του αφήνει περιθώρια για οποιαδήποτε άλλη απασχόληση.
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΛΛΑΔΑ – ΕΥΡΩΠΗ
 
Ιστορική αναδρομή  στη σχέση του Αρχαιοελληνικού πολιτισμού με τον Ευρωπαϊκό
 
Ο ελληνικός στάθηκε εμπνευστής του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Το αρχαίο ελληνικό πνεύμα διαδόθηκε ευρύτατα μετά το Β΄ αποικισμό, κυριάρχησε κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, που φαινομενικά τερμάτισε την επιβολή του κλασικού εθνικού οικοδομήματος, ενώ στην ουσία αυτό (δηλαδή το αρχαιοελληνικό οικοδόμημα) ορθώθηκε στον πνευματικό τομέα, αφήνοντας την πολιτική και στρατιωτική ισχύ στα χέρια των Ρωμαίων.
Σπέρματα ελληνικότητας υπάρχουν σε κάθε σημείο του τότε γνωστού κόσμου. Η ελληνική πνευματικότητα μετατράπηκε σε ζωογόνο πηγή στα σκοτεινά χρόνια του Μεσαίωνα, και οδήγησε στην Αναγέννηση. Την εποχή που στη Δύση επικρατούσε ο Μεσαίωνας, εποχή σκοταδισμού, στην Ανατολή, όπου κυριαρχούσε το ελληνικό στοιχείο, το Βυζάντιο έδωσε ώθηση στη κατάργηση του σκοταδισμού. Η ελληνική ορθοδοξία και ο θρησκευτικός ανθρωπισμός εμφυσήθηκε σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Η αρχαιοελληνική ανθρωπιστική παιδεία αποτέλεσε εκπαιδευτικό πρότυπο για πολλές παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές προσπάθειες πολλών ευρωπαϊκών κοινωνιών. Ο ανθρωπισμός, δηλαδή η πίστη και ο σεβασμός στον άνθρωπο ως υψίστη και ανεπανάληπτη αξία, αποτέλεσε τον πυρήνα, αργότερα, της αναγεννησιακής ακμής (ουμανισμός).
Η Ελλάδα, επίσης, ήταν γενέτειρα ή σ' αυτήν γνώρισαν μεγάλη ακμή οι επιστήμες της Ιατρικής, της Γεωμετρίας, της Ιστορίας και της Φιλοσοφίας, και μετέδωσε απλόχερα τις πνευματικές της κατακτήσεις τους ευρωπαϊκούς λαούς. Η μετεξέλιξη, βέβαια, και ο εμπλουτισμός αυτών των στοιχείων και επιστημών είναι σαφώς έργο πανανθρώπινο, χρωστά όμως την απαρχή του στην ελληνική λογική και τον ελληνικό διαφωτισμό.
Η ελληνική λογοτεχνική δημιουργία έχει να επιδείξει έργα αθάνατα. Σπουδαίοι πνευματικοί άνθρωποι αναδείχθηκαν από τη χώρα μας. Στην γλώσσα μας γράφηκαν αριστουργήματα, ίσως γιατί η ίδια με τον πλούτο της αποτελεί άξιο όργανο, διαθέτει ακρίβεια και γλαφυρότητα στην απόδοση κάθε νοηματικής απόχρωσης, τεράστιο παρελθόν και συνέχεια γραμματειακής καλλιέργειας. Η μελέτη του αρχαίου ελληνικού πνεύματος από τον Ευρωπαίο αποκαλύπτει νέους ορίζοντες στη σκέψη και το διαλογισμό.Τα φιλοσοφικά κείμενα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη αποτέλεσαν τη βάση για τη φιλοσοφική σκέψη όλων των μεγάλων μεταγενέστερων φιλοσόφων.
 
Αξίες του αρχαιοελληνικού πολιτισμού

Οι προγονοί μας υπήρξαν εισηγητές κάποιον ιδεών που έκτοτε αναδείχθηκαν σε αξίες διαχρονικές:
Πνευματικός τομέας: 
ορθολογισμός, ανθρωπιστική παιδεία
Ηθικός τομέας: 
μέτρο, αυτογνωσία, ανθρωπισμός, το φιλότιμο, η έννοια της αρετής
Ψυχολογικός τομέας: 
θάρρος, τόλμη, ηρωισμός, λεβεντιά (αρετές που λόγω της πολυτάραχης ιστορίας τους οι Έλληνες τις ανέδειξαν σε αξίες)
Κοινωνικός τομέας: 
ελευθερία (στις σχέσεις ανθρώπων, στις σχέσεις με το κράτος, στο νου, στην καρδιά, στην ψυχή, στο έθνος), ισοτιμία, αξιοκρατία, δικαιοσύνη.
Πολιτικός τομέας:
Δημοκρατία, διάλογος, συμμετοχή στα κοινά.
Πολιτιστικός τομέας: 
αγάπη για το ωραίο (Φιλοκαλία – στην τέχνη και γενικότερα εμφανίστηκε και επικράτησε η αξία του ωραίου), αθλητικό ιδεώδες (νους υγιής εν σώματι υγιεί, ευ αγωνίζεσθαι), γλώσσα.
Εθνικός τομέας: 
πατρίδα (παρά τις τόσες απειλές και κατακτήσεις. οιΈλληνες υπερασπίστηκαν και διατήρησαν την πατρίδα τους).
Διεθνιστικός τομέας: πνεύμα Ολυμπισμού (άμιλλας, συναδέλφωσης λαών).
 
Παρατήρηση:
Ίσως η χώρα μας δε διαθέτει ακόμη την οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη, ώστε να προσφέρει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό από οικονομική άποψη. Μπορεί όμως να προσφέρει τα μέγιστα κυρίως μέσα από την αναβίωση των διαχρονικών αξιών του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. (Στις μέρες μας αυτές δοκιμάζονται στο πλαίσιο της γενικότερης κρίσης του ηθικοπνευματικού πολιτισμού). Αξίες λοιπόν όπως αυτές που προαναφέρθηκαν, αξίες δηλαδή ανθρωπιστικές, πρέπει σήμερα ν’ αποτελέσουν οδηγούς στη πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης και του ευρωπαϊκού πολιτισμού προς την ουσιαστική πρόοδο και ποιότητα ζωής. θα συντελέσουν ασφαλώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στην ίδια τη χώρα μας.
 
 
Θετικά αποτελέσματα για την Ελλάδα από την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
 
Οικονομικά:
Η εφαρμογή της περιφερειακής πολιτικής ενισχύει τις οικονομικά ασθενέστερες χώρες, όπως είναι η Ελλάδα. Έτσι, οι κοινοτικοί πόροι ενισχύουν την οικονομία, καθώς γίνονται επενδύσεις, βελτιώνεται η υλικοτεχνική υποδομή (δρόμοι, αεροδρόμια, λιμάνια). Η κατάργηση του δασμολογίου επιτρέπει τις εξαγωγές, συμβάλλει στην ποιότητα των παραγόμενων αγαθών, καθιστά την ελληνική οικονομία περισσότερο ανταγωνιστική. Υιοθετούνται νέες μέθοδοι και οικονομικά συστήματα, εκσυγχρονίζεται το φορολογικό σύστημα, εισέρχεται νέα τεχνολογία, αναπτύσσονται παραγωγικοί οικονομικοί κλάδοι (εμπόριο, γεωργία, κτηνοτροφία, τουρισμός). Επίσης βελτιώνονται οι εργασιακές συνθήκες και ανέρχεται το βιοτικό επίπεδο.
 
Κοινωνικοπολιτικά:
Η Ελλάδα εκσυγχρονίζεται θεσμικά. Αναπροσαρμόζονται οι νόμοι, εδραιώνονται οι κοινωνικές ελευθερίες, υιοθετούνται νέοι τρόποι πάταξης του εγκλήματος, ισχυροποιείται το πολιτικό σύστημα, εξασφαλίζεται η ευρύτερη συναίνεση πολιτικών σχηματισμών και η αναβάθμιση του δημόσιου τομέα.
 
Εθνικά:
Στρατιωτική ενίσχυση και αλληλεγγύη από συμμάχους, ισχυροποίηση της Ελλάδας στο χώρο της Βαλκανικής, διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων (εδαφικών κυρίως).
 
Ηθικο-πνευματικά:
Εισαγωγή νέων ιδεών, κατάργηση ταμπού και προκαταλήψεων, επαύξηση της ευθύνης και του καθήκοντος, καλλιέργεια πνευματική από κατασκευή σχολείων και ανάπτυξη επιστήμης. Γενικότερα, η Ελλάδα, ως αναπτυσσόμενη χώρα. εξαιτίας της ένταξης της «αναγκάζεται» να ανανεωθεί, να συσπειρωθεί, να αναπτυχθεί στην περιφέρεια, να αποκτήσει νέες απόψεις και να υιοθετήσει αντιλήψεις τέτοιες, ώστε να είναι ανοιχτή στην πρόοδο και την ευημερία. Είναι μοναδική ευκαιρία, χωρίς συμπλέγματα και επαρχιωτισμούς, δίχως πλειοδοσίες και υπερπατριωτισμό, να αναδιοργανωθούμε εσωτερικά, να ανασυντάξουμε τις δυνάμεις μας, προκειμένου να ανταποκριθούμε στα κελεύσματα των καιρών.
 
Κίνδυνοι για την Ελλάδα από την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
 
Οικονομικός τομέας:
Οικονομική εξάρτηση και ενίσχυση ανεργίας, γιατί μπορεί να έρχονται από άλλες χώρες υποψήφιοι εργαζόμενοι με περισσότερα τυπικά προσόντα, μπορεί να πραγματοποιούνται περισσότερες εισαγωγές προϊόντων απ’ ό,τι εξαγωγές, υπάρχει κίνδυνος προσκόλλησης μας στο υλιστικό ή τεχνοκρατικό πρότυπο ζωής που έχουν άλλες περισσότερο προηγμένες χώρες, άρα τυποποίηση-μηχανοποίηση της ζωής μας.
 
Κοινωνικοπολιτικός τομέας:
Κίνδυνος πολιτικής εξάρτησης από τις πιο αναπτυγμένες χώρες της ΕΕ, ενδεχόμενο ευρύτερης διάδοσης φαινομένων βίας, ναρκωτικών, εγκληματικότητας που είναι πιο διαδεδομένα στις πιο αναπτυγμένες οικονομικά κοινωνίες με πιο βιομηχανοποιημένο και απρόσωπο τρόπο ζωής. Φόβος εξάπλωσης ατομικισμού και στείρου ανταγωνισμού στις διανθρώπινες σχέσεις, γιατί αυτό το μοντέλο ζωής επικρατεί περισσότερο στις άλλες χώρες. Κίνδυνος αλλοίωσης παραδοσιακών θεσμών μας. π.χ. οικογένεια, σχολείο.
 
Ηθικο-πνευματικός τομέας:
Κίνδυνος μαζοποίησης-χειραγώγησης· οι πιο αναπτυγμένες χώρες, άλλωστε, ελέγχουν και την τεχνολογία και τα ΜΜΕ, κίνδυνος αλλοίωσης αξίων, ηθικής χαλάρωσης.
Ψυχολογικός τομέας:
Άγχος να προλάβουμε τους πιο προηγμένους σε εξέλιξη λαούς, κίνδυνος διαρκούς διείσδυσης ξενικών προτύπων ανούσιας και εμπορευματοποιημένης-τυποποιημένης διασκέδασης, σύμφωνα με τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρήσεων και τα πρότυπα από τα ΜΜΕ.
 
Ερώτημα: Είναι βάσιμος ή όχι ο κίνδυνος αλλοίωσης της πολιτιστικής και εθνικής μας ταυτότητας;
 
α. «Ναι μεν»:
Στο βαθμό που ο υπερεθνικός αυτός οργανισμός λειτουργεί δημοκρατικά και φιλελεύθερα, κατοχυρώνει τα δικαιώματα και τις ιδιαιτερότητες των μικρών κρατών στην πράξη, στο βαθμό που θεμελιώνεται η ενοποίηση στην ισοτιμία, το σεβασμό, αλλά και η χώρα μας ανταποκρίνεται στην αποστολή της, εκσυγχρονίζεται, είναι αποτελεσματική, αποφεύγει την ξενομανία και τις άγονες αντιπαραθέσεις, διατηρεί την παράδοση της. Αν οι παραπάνω προϋποθέσεις συντρέχουν, είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός ότι κινδυνεύουν να χαθούν ή να αλλοιωθούν όλα εκείνα τα στοιχεία που συγκροτούν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία μας.
 
β. «Αλλά»:
Δυστυχώς, όμως, τόσο οι εταίροι όσο και εμείς δεν ανταποκρινόμαστε στα προηγούμενα, με αποτέλεσμα να είναι δικαιολογημένος ο φόβος αλλοίωσης της ταυτότητας μας.
Αυτό φαίνεται από:
– τη γλωσσική εξάρτηση.
– την άκριτη υιοθέτηση ξένων τρόπων ζωής (διασκέδαση, εργασία, καταναλωτισμός) → ξενομανία
– τη δημιουργία ενός ομοιόμορφου ευρωπαϊκού πολιτισμού που παρασύρει τους άλλους λαούς και οδηγεί τη χώρα μας στην ομοιογενοποίηση.
– την οικονομική και πολιτική εξάρτηση.
– τη σταδιακή απομάκρυνση από τα ήθη-έθιμα, τη θρησκεία και τις παραδόσεις μας.
– την αλλοτρίωση της σκέψης του Έλληνα
– την έξαρση νοσηρών ξενόφερτων φαινομένων (βία, χουλιγκανισμός, ναρκωτικά).
– την υποτίμηση παραδοσιακών ηθικών αξιών κ΄ επικράτηση νέων (χρησιμοθηρία, κερδοσκοπία, ανηθικότητα).
Όλα αυτά οφείλονται:
– στην προσπάθεια των ανεπτυγμένων χωρών να επικρατήσουν (οικονομικά-κοινωνικά συμφέροντα)
– στον οικονομικό ανταγωνισμό
– στην έλλειψη παιδείας
– στην αλαζονεία της δύναμης και το στείρο τεχνοκρατισμό
– στην ανηθικότητα και τον απανθρωπισμό, στην κρίση ηθικών αξιών
– στον άγονο μιμητισμό, σύμπλεγμα κατωτερότητας, ειδικά μετά τη τουρκοκρατία.
– στην έλλειψη ενημέρωσης και το αντιπαραδοσιακό πνεύμα.
– στην αδυναμία προσαρμογής μας στις νέες συνθήκες.
– στο ελλιπές εκπαιδευτικό σύστημα (χρησιμοθηρική γνώση, απουσία αν­θρωπιστικής παιδείας).
– στην ολιγωρία της πολιτικής (οι ηγέτες ασκούν με στυγνό επαγγελματισμό την εξουσία, απουσία ευρύτερου πολιτικοκοινωνικού οράματος για την Ελλάδα).

Εναλλακτική πρόταση
 
Η ουσιαστική ενοποίηση και όχι ένωση της Ευρώπης –γιατί η πρώτη εκφράζει τη συνεργασία και τη φιλία, ενώ η δεύτερη το «γάμο», την απορρόφηση, τη μίξη και την εξαφάνιση– προϋποθέτει:  
– την κατάργηση του ρατσισμού
– τη διατήρηση της αρχής της προαίρεσης των λαών
– την εγκατάλειψη των εθνικισμών
– το γόνιμο διάλογο
– την ανθρωποκεντρική παιδεία
– την καλλιέργεια της ουμανιστικής συνείδησης
– την ισοτιμία των κρατών-μελών μεταξύ τους 
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ
 
Προτάσεις-ιδέες για τον Ελληνισμό σήμερα
 
Σε ποιες ενέργειες πρέπει να προβεί η Ελλάδα και ο Ελληνισμός, ώστε ν’ ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις και συνθήκες ζωής:
Οικονομικός τομέας: αναδιάρθρωση της οικονομίας, αξιοποίηση των κοινοτικών πόρων, εργατικότητα-επαγγελματική συνείδηση, καλύτερος επαγγελματικός προσανατολισμός, κίνητρα για επενδύσεις, δικαιότερο φορολογικό σύστημα κ.λπ.
Πολιτιστικός τομέας: ανάπτυξη τεχνών, γραμμάτων, αξιοποίηση των πνευματικών ανθρώπων, γλωσσική καλλιέργεια κ.λπ.
Εθνικός-Διεθνιστικός τομέας: Συντήρηση μνήμης του παρελθόντος, πατριωτικό φρόνημα, δημιουργική επαφή με άλλους λαούς, σεβασμός στην παράδοση κ.λπ.
Πολιτικός τομέας: Αποφυγή πόλωσης, συμμετοχή στη δημόσια ζώή επικράτηση αξιοκρατίας, πολιτική για το λαό και όχι για το συμφέρον (προσωπικό, κομματικό), συναίνεση πολιτικών σχηματισμών, δημιουργική εξωτερική πολιτική, νόμοι που προασπίζουν τα δικαιώματα όλων, ενίσχυση της άμυνας μας. αξιοποίηση της ομογένειας (διατήρηση της ταυτότητας· τους: σχολεία, γλώσσα, ορθόδοξη εκκλησία) κ.λπ.
Πνευματικός τομέας: Εκσυγχρονισμός εκπαίδευσης, ανθρωπιστική παιδεία. ρόλος ΜΜΕ κ.λπ.
Ηθικός-Ψυχολογικός τομέας: Συναίσθηση χρέους, αυτοκριτική, ιεράρχηση αναγκών και αξιών διάθεση και θέληση για πρόοδο, ελεύθερος χρόνος δημιουργικός, ενίσχυση οικογένειας κ.λπ.
 
Παρατήρηση: Καλό είναι να αναλύουμε την ευθύνη των Ελλήνων, της ομογένειας, καθώς και όλων των φορέων αγωγής αλλά και των θεσμών εκείνων που η συμβολή τους είναι καθοριστική για την πρόοδο της ελληνικής κοινωνίας και την υλοποίηση της αποστολής του σύγχρονου ελληνισμού.
 
Τρόποι-Προϋποθέσεις για την διατήρηση της ιστορικής μνήμης
 
- Μύηση στην παράδοση και επαφή με κριτικό πνεύμα με τις ρίζες μας. 
- Αντίσταση στην προοδοπληξία.
- Δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου (διάβασμα, επισκέψεις σε μουσεία, ιστορικούς τόπους κ.ά.).
- Αυτοκριτική, ιεράρχηση αναγκών και αξιών ζωής, επανιεράρχηση στόχων, αποφυγή ασύδοτης μανίας για κέρδος και διάθεση για ευρύτερη καλλιέργεια και μόρφωση.
- Καλλιέργεια κοινωνικής συνείδησης και ενίσχυση εθνικού φρονήματος και παράλληλη αποστασιοποίηση από την ηθική του συμφέροντος και το στείρο ατομικισμό.
- Επιλογή τρόπου ζωής και αξιολόγηση των σύγχρονων υλιστικών προτύπων.
- Εκπαίδευση που να διδάσκει και να εμπνέει. Διάλογος ελεύθερος στο μάθημα της ιστορίας. Ανάκρουση εθνικού ύμνου στα σχολεία, ουσιαστική αντιμετώπιση εθνικών εορτών και όχι τυπολατρία. Ανάληψη πρωτοβουλιών από τις μαθητικές κοινότητες (παραστάσεις, θεατρικές ομάδες για ιστορικές περιόδους, υλοποίηση προγραμμάτων κ.ά.).
- Ενημερωτικές εκπομπές ΜΜΕ, προβολή ιστορίας, μεταλαμπάδευση της αξίας της παράδοσης.
- Οικογένεια που λειτουργεί ως εστία και φορέας παραδόσεων.
- Εκδοτική προσπάθεια για σύγχρονα και ενδιαφέροντα ιστορικά βιβλία, αντικειμενικότητα ιστορικών, αμεροληψία και κατάλληλο γλωσσικό ύφος. Εκθέσεις ιστορικών κειμηλίων, αναβάθμιση πνευματικών ανθρώπων (διαλέξεις, προβολή τους από ΜΜΕ), η ιστορία αντικείμενο ενδιαφέροντος από τους πολιτικούς.
- Γενικότερα απαιτείται: παιδεία ανθρωποκεντρική, αντίσταση στα ξένα κίβδηλα πρότυπα και προγραμματισμός με ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας, στους προγόνους και στους επιγόνους
 
 
Ιστορική μνήμη - Ιστοριογνωσία των Ελλήνων
 
Αξία της Ιστοριογνωσίας
 
Η γνώση της ιστορίας είναι πολύτιμο μέσο για να εξηγήσουμε το παρόν. Η τεχνολογική εξέλιξη, η επιστημονική πρόοδος, η έξαρση του ρατσισμού, η όξυνση κάποιων νοσηρών κοινωνικών φαινομένων, όλα αυτά δεν μπορούν να ερμηνευτούν σωστά, αν δεν περάσουν μέσα από την ιστορική μνήμη, αν δεν φιλτραριστούν από το εργοστάσιο του παρελθόντος, προκειμένου να διεκπεραιώσουμε την αποστολή μας ως άτομα, μέλη μιας κοινωνίας, αλλά και ως έθνη σε οποιοδήποτε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας (πολιτικό, ηθικό, πολιτιστικό, οικονομικό κ.ά.).
 
Η συμβολή της ιστορίας στη ζωή μας είναι επομένως καθοριστική, καθώς μέσω αυτής επηρεάζονται πολλοί τομείς:
 
Πνευματικός τομέας: 
Αναπτύσσεται η κριτική σκέψη και ο προβληματισμός, προσφέρονται διδάγματα μέσα από τα αποτελέσματα του φανατισμού, του μίσους και του πνευματικού σκοταδισμού, αποφεύγονται λάθη του παρελθόντος και γενικά ανέρχεται το πνευματικό μας επίπεδο, πλουτίζει η γνώση και αποτρέπονται αναχρονιστικές και παρωχημένες αντιλήψεις, δογματισμοί και προκαταλήψεις.
 
Ηθικός τομέας: 
Καλλιεργούνται ιδανικά και υψηλές ηθικές αξίες (ελευθερία, ανθρωπισμός, δικαιοσύνη), συνειδητοποιείται το χρέος μας απέναντι στους μεταγενέστερους, αποκαλύπτεται η ηθική γύμνια των καιρών μας και έτσι ενισχύεται η συναίσθηση του καθήκοντος και η συμμόρφωση στις επιταγές της ηθικής.
 
Ψυχολογικός τομέας: 
Αντλούμε πρότυπα για αυτοκριτική και αυτογνωσία, ισχυροποιείται το πνεύμα αισιοδοξίας και δημιουργικότητας, γίνεται η ιστορία αφετηρία για ανάληψη δημιουργικών πρωτοβουλιών, απαραίτητων για τον εξοβελισμό της παραίτησης από τη ζωή και της ρουτίνας από μια πληκτική σύγχρονη πραγματικότητα.
 
Κοινωνικός τομέας: 
Ενισχύεται η ενότητα και το πνεύμα συνεργασίας και ομοψυχίας των ανθρώπων, διδάσκεται ο σύγχρονος κόσμος για την αξία των νόμων, αν μίζονται οι κοινωνικοί θεσμοί και μπορούν να εκλείψουν ή να περιοριστούν νοσηρά κοινωνικά φαινόμενα.
Πολιτικός τομέας: 
Εδραιώνεται η καλύτερη λειτουργία της δημοκρατίας, εμπνέονται οι πολίτες και συμμετέχουν στα κοινά, αποφεύγονται ο ευνουχισμός της πολιτικής σκέψης και έτσι ο πολίτης δεν γίνεται άθυρμα στα χέρια λαϊκιστών και δημαγωγών πολιτικών, καθώς γνωρίζει το ρόλο του στην οργανωμένη πολιτεία.
 
Πολιτιστικός τομέας: 
Εξάγονται χρήσιμα συμπεράσματα που βοηθούν στην εξέλιξη των.γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών, μαθαίνουμε με την αξία του σμού, την εξέλιξη της γλώσσας και έτσι μπορούμε να αγωνιστούμε με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντιμετωπίσουμε την εμπορευματοποίηση τη πολιτιστικής δημιουργίας.
Εθνικός τομέας: 
Επιτυγχάνεται η επαφή με τις ρίζες μας, ενισχύεται η εθνική συνείδηση, ενδυναμώνεται το εθνικό φρόνημα, κυριαρχεί ο αγώνας για την ανεξαρτησία, ιδιαίτερα σήμερα, που η χώρα μας απειλείται από παντού. Φρονηματίζονται οι νέοι καθώς έχουν στηρίγματα για μια ζωή δημιουργική πέρα από ακρότητες-υπερβολές. Μαθαίνουν τι σημαίνει παράδοση πατρίδα κ΄ εξέλιξη και αγωνίζονται με μέτρο για την πρόοδο της κοινωνίας.
 
Διεθνιστικός-Διακρατικός τομέας: 
Έρχονται σε επικοινωνία οι λαοί, καθώς αποκαλύπτεται η κοινή πορεία εθνών, αποφεύγονται πόλεμοι και εδραιώνεται η ειρήνη, αφού η ιστορία διδάσκει μέσα από τα σφάλματα του παρελθόντος. Γίνεται προσιτή η εξέλιξη στην οικονομία, ενδυναμώνεται το αίσθημα οικονομικής δικαι-οσύνης και αντιμετώπιση των σύγχρονων οικονομικών προβλημάτων (ανεργία, πείνα στο Τρίτο κόσμο κ.ά.).
Σήμερα: Η συμβολή της λοιπόν κρίνεται αναγκαία, όχι μόνο γιατί διανοίγει τους παραπάνω ορίζοντες, αλλά κυρίως επειδή η σύγχρονη κοινωνία χαρακτηρίζεται από ανταγωνισμούς, έριδες, εθνικισμούς, απομόνωση και εκμετάλλευση λαών, ηθική έκπτωση, πνευματική μονομέρεια, αδιαφορία για τα κοινά κ.λπ.
 
Αίτια έλλειψης Ιστοριογνωσίας
 
- Η εξουσία συνήθως επιδιώκει την ιστορική λήθη για να ελέγχει τον κόσμο και να κερδίζει πολλαπλά. 
- Πολλοί πιστεύουν ότι η ιστορία δεν γράφεται αντικειμενικά, ότι εξυπηρετεί συμφέροντα και σκοπιμότητες. 
-  Ζούμε στην εποχή της ταχύτητας και της συνθετότητας· δεν έχουμε χρόνο για να μελετήσουμε την ιστορία. 
- Κυριαρχεί η φυγοπονία, η πνευματική κόπωση, καθώς ο άνθρωπος αδρανοποιείται λόγω των ανέσεων και της καλοπέρασης που του προσφέρει η τεχνολογία. 
- Ζούμε για να καταναλώνουμε, θεωρούμε παραγωγικό ό,τι συνδέεται με τα υλικά αγαθά, αδιαφορώντας για τα πνευματικά. 
- Η εξειδίκευση, ο μύθος της επαγγελματικής καριέρας μας εγκλωβίζει στον εργασιακό χώρο και συνεπώς αδιαφορούμε ή δεν έχουμε καιρό για «πολυτέλειες» σαν αυτή της ιστορίας. 
- Η εποχή μας είναι αντι-παραδοσιακή, συχνά  θεωρούμε το παρελθόν ασήμαντο, καθώς μας ενδιαφέρει μόνο το παρόν. Αυτό επικρατεί κυρίως στους κόλπους της νεολαίας, η οποία ταυτίζεται με το νέο, το μοντέρνο. 
- Ο τρόπος ζωής στις μεγαλουπόλεις μας μαζοποιεί, μας ταριχεύει πνευματικά και έτσι απομακρυνόμαστε από κάθε πνευματική ενασχόληση. 
- Η εποχή μας είναι τεχνοκρατική και αντι-πνευματική. Κυριαρχεί η σύγχυση μέσων και σκοπών. Έτσι, δίχως οράματα και αξίες αποπροσανατολιζόμαστε. χάνουμε το δάσος και βλέπουμε μόνο το δέντρο. 
- Η οικογένεια χάνει σταδιακά το νόημα της εστίας, η επικοινωνία απουσιάζει, άρα οι γονείς δεν μπορούν να μεταδίδουν τη σημασία κάποιων αξιών, όπως της ιστοριογνωσίας. 
- Ο βομβαρδισμός με φθηνού περιεχομένου προγράμματα από την τηλεόραση. αλλά και τα πλεονεκτήματα της απορροφούν το σύγχρονο άνθρωπο και τον ισοπεδώνουν πνευματικά. 
- Η εκπαίδευση λειτουργεί ανασταλτικά, καθώς η ιστορία έγινε μάθημα προς αποστήθιση, η γνώση εμπορευματοποιήθηκε, έγινε χρησιμοθηρική. 
- Ο άνθρωπος λειτουργεί ανεύθυνα. ανώριμα, δεν σκέφτεται, αντίθετα μιμείται στείρα και ενδίδει απόλυτα στα αρνητικά κελεύσματα των καιρών μας.  
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ
 
Ορισμοί
 
Επαγγελματικός προσανατολισμός είναι η συστηματική και επιστημονική μεγάλης διάρκειας βοήθεια προς το άτομο, ώστε να γνωρίσει τον εαυτό του, και, αξιοποιώντας τις ικανότητες του, να επιλέξει το επάγγελμα που ταιριάζει στην προσωπικότητα του.
 
Σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός ονομάζεται ο θεσμός που στοχεύει να βοηθήσει τον ανήλικο μαθητή, σε συνεργασία με τους γονείς και το σχολείο, με γενική διαφώτιση και με χωριστή στον καθένα καθοδήγηση, στην εκλογή ενός επαγγέλματος αντιστοίχου προς τις ικανότητες και κλίσεις του και να ανεφοδιάσει κάθε επάγγελμα με επαρκή αριθμό νέων κατάλληλων φορέων.
 
Επάγγελμα είναι η ειδική και συγκεκριμένη εργασία, με την οποία ο άνθρωπος εξασφαλίζει τους απαραίτητους οικονομικούς πόρους, για να καλύψει τις ανάγκες, βασικές ή όχι, της ζωής του.
 
Παράγοντες που επηρεάζουν την εκλογή του επαγγέλματος
 
Προσωπικοί:
Τα σωματικά προσόντα, η υγεία και η αρτιμέλεια προσανατολίζουν στην επιλογή επαγγέλματος με ανάλογες σωματικές ή πνευματικές δεξιότητες.
Η σχολική επίδοση, οι κλίσεις και οι διανοητικές ικανότητες προσδιορίζουν τη δυνατότητα του ατόμου να παρακολουθήσει τους διάφορους βαθμούς εκπαίδευσης, το βοηθούν στην απόκτηση αυτογνωσίας και επηρεάζουν τις επαγγελματικές του αποφάσεις.
Η Προσωπικότητα του νέου, η υπευθυνότητα, η σοβαρότητα, η σύνεση, η ενημέρωση για τα είδη και τις απαιτήσεις του κάθε επαγγέλματος.
Αξίες και ανάγκες στις οποίες δίνει προτεραιότητα: υλικά αγαθά, ασφάλεια και σιγουριά, κοινωνική αποδοχή και διάκριση, συσσώρευση γνώσεων, αισθητική-καλλιτεχνική έκφραση.
 
Κοινωνικοί:
Το οικογενειακό περιβάλλον προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό, τόσο στην παιδική όσο και στην εφηβική ηλικία, τις επαγγελματικές επιλογές. Οι γονείς, συχνά επιθυμούν να ιδούν στα παιδιά τους υλοποιημένα τα δικά τους ανεκπλήρωτα όνειρα, αγνοώντας τις δικές τους επιθυμίες. Η οικονομική κατάσταση και η μόρφωση των γονιών οδηγούν συνήθως στην ανοδική κοινωνική κινητικότητα.
Το σχολείο, η εκπαίδευση, η απόδοση σε ορισμένους μαθησιακούς τομείς, οι σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού, μέσω του σχετικού μαθήματος, τα δείγματα της κοινωνικότητας του νέου στις σχέσεις με τους συμμαθητές του.
Το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, με τα ερεθίσματα και τις κοινωνικές του δομές, τα πρότυπα και τα στερεότυπα, οι τοπικές συνήθειες και οι συναναστροφές.
Το φυσικό περιβάλλον, η δυνατότητα αξιοποίησης της φύσης για επαγγελματική αποκατάσταση (π.χ. γεωργία, κτηνοτροφία).
Ομάδες πιέσεων, όπως η πολιτεία πουκατευθύνει τους νέους σε τομείς στους οποίους έχει ανάγκη από ανθρώπινο εργατικό δυναμικό, τα ΜΜΕ, με τη διαφήμιση επαγγελμάτων, αλλά και τα κοινωνικά πρότυπα που προβάλλουν, και άλλοι παράγοντες, όπως οι αλλαγές επαγγελματικών απαιτήσεων, λόγω της τεχνολογίας, οι ανάγκες της διεθνούς αγοράς εργασίας.
 
Κριτήρια επιλογής επαγγέλματος
 
Το επάγγελμα πρέπει:
- να ανταποκρίνεται στις κλίσεις, τα ενδιαφέροντα και την ψυχοσύνθεση του ατόμου. Η αυτογνωσία θα το προφυλάξει από τη λαθεμένη επιλογή, την πλήξη, την ανία και τη δυστυχία, που προκαλεί η άσκηση επαγγέλματος που δεν αγαπά
- να έχει προοπτική, γιατί πολλά παραδοσιακά επαγγέλματα καταργούνται, λόγω της τεχνολογίας και οι συνεχείς αλλαγές επιβάλλουν την επιλογή επαγγέλματος με ανάλογη προσαρμοστικότητα
- να αποφέρει ικανοποιητικές αποδοχές για την αντιμετώπιση των βιοτικών αναγκών και τον καθορισμό της ποιότητας ζωής (παιδεία, ψυχαγωγία, κλπ.)
- να ικανοποιεί τη δημιουργική έφεση, δηλαδή να γεννά τη χαρά της δημιουργίας και να έχει προοπτικές για νέες ανακαλύψεις και εφευρέσεις
- να διασφαλίζει την ψυχική ισορροπία εξασφαλίζοντας ελεύθερο χρόνο και ενισχύοντας την επικοινωνία με τους συνανθρώπου
- να κοινωνικοποιεί, γιατί αποτελεί τρόπο προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, χώρο κοινωνικής καταξίωσης
 
Αποτελέσματα της λαθεμένης επιλογής επαγγέλματος
 
Μειωμένη απόδοση
Τα άτομα γίνονται αντικοινωνικά
Πρόκληση ψυχολογικών προβλημάτων
Στέρηση της χαράς της δημιουργίας
Έλλειψη (αυτο)εκτίμησης
Η συνεχής αποτυχία θεωρείται ως αδικία και παραγκωνισμός
 
Σημασία του επαγγελματικού προσανατολισμού 
 
Για τον νέο, ο επαγγελματικός προσανατολισμός:
Προβληματίζει και ενημερώνει έγκαιρα για τη σπουδαιότητα της ορθής επιλογής. Τον βοηθά να εντοπίσει τις πραγματικές του ικανότητες, δεξιότητες και κλίσεις. Πληροφορεί για τα επαγγέλματα, την προοπτική και τα ειδικά προσόντα που απαιτούνται. Του δίνει τη δυνατότητα άμεσης επαφής με όσα επαγγέλματα τον ενδιαφέρουν, ώστε να γνωρίσει τις συνθήκες εργασίας, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους. Καλλιεργεί την ατομική ευθύνη και θέτει τις βάσεις για σωστή επιλογή και, στη συνέχεια, καλή επαγγελματική σταδιοδρομία.
 
Για το κοινωνικό σύνολο
Συμβάλλει στην πρόοδο και ευημερία του κοινωνικού συνόλου, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, καλλιεργεί την κοινωνικότητα, συντελεί στην άμβλυνση του επαγγελματικού ρατσισμού και στην εδραίωση της άποψης ότι ο άνθρωπος αναδεικνύει το επάγγελμα του.
 
Η αναγκαιότητα του επαγγελματικού προσανατολισμού στις μέρες μας
 
Η ύπαρξη πολλών επαγγελμάτων και ειδικοτήτων καθιστά αδύνατη την ενημέρωση του νέου με άλλο τρόπο
Το νεαρό της ηλικίας δε διασφαλίζει απόφαση ορθή και ανάλογη με τη σημασία της
Ο νέος δέχεται επιδράσεις από το άμεσο ή και ευρύτερο περιβάλλον, που δεν τον οδηγούν στην καλύτερη γι’ αυτόν απόφαση
Ο κορεσμός πολλών επαγγελμάτων, ο παραγκωνισμός άλλων, λόγω της τεχνολογίας, και ο έντονος ανταγωνισμός δεν αφήνουν περιθώρια για εσφαλμένες επιλογές
Οι αυξημένες επαγγελματικές απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας
Ο καταμερισμός της εργασίας, η μεγάλη εξειδίκευση και οι συνακόλουθες αυξημένες απαιτήσεις επιβάλλουν την ανάλογη με τις ικανότητες και κλίσεις επιλογή επαγγέλματος
Η αύξηση των γνώσεων σ’ όλους τους τομείς και η εκρηκτική ανάπτυξη των επιστημών και της τεχνολογίας
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
 
Ορισμός
 
Επιστήμη είναι: 
- η πλήρης, ακριβής και σαφής γνώση των πραγμάτων
- η συστηματική και μεθοδική ερευνα που αναφέρεται σε ορισμένο τομέα του επιστητού
- το σύνολο των ομοειδών γνώσεων, που συνδέονται οργανικά και συντάσσονται με σκοπό την εξήγηση των φαινομένων στη φύση και την κοινωνία.
 
Αίτια – παράγοντες δημιουργίας της επιστήμης
 
- Η ερευνητική φύση του ανθρώπου, η ενεργητική του στάση απέναντι στο περιβάλλον
- Η επιθυμία του για μάθηση
- Η αμφιβολία και η περιέργεια, που έχουν ως αποτέλεσμα την έρευνα κ΄ την επαλήθευση
- Η ανάγκη του ανθρώπου να ξεπεράσει πολλά εμπόδια και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του
 
Σημασία της επιστήμης
 
α. υλικός τομέας:
- βελτίωση της ποιότητας ζωής
- αύξηση της ποσότητας και βελτίωση της ποιότητας των αγαθών
- επωφελής εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου κ΄ κυριαρχία του ανθρώπου στη φύση
- προσφορά εργασίας με τα νέα επαγγέλματα, περιορισμός του σωματικού μόχθου
- οικονομική πρόοδος 
- πρόληψη και καταπολέμηση ασθενειών, αύξηση του μέσου όρου ζωής του ανθρώπου
 
β. ηθικός τομέας:
οι ανθρωπιστικές επιστήμες:
- καθιστούν δυνατή την αυτογνωσία
- εξευγενίζουν το συναισθηματικό κόσμο
- συμβάλλουν στην ηθικο-πνευματική τελείωση και στη διαμόρφωση πολυδιάστατης προσωπικότητας
 
γ. πνευματικός τομέας:
η επιστήμη:
- ασκεί το πνεύμα και ικανοποιεί τις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου
- αναπτύσσει την κρίση και εξασφαλίζει την πνευματική ελευθερία
- απαλλάσσει από εξωλογικά στοιχεία (προλήψεις, δεισιδαιμονίες)
 
 
Αρνητικές συνέπειες από την κακή χρήση της επιστήμης
 
α. υλικός τομέας:
- το φυσικό περιβάλλον μολύνεται και καταστρέφεται με την υπερεκμετάλλευση
- η ανθρωπότητα απειλείται με τα όπλα μαζικής καταστροφής
- με την εκμηχάνιση της παραγωγής αυξάνεται η ανεργία
 
β. πνευματικός – ψυχολογικός τομέας:
- η εξειδίκευση των επιστημόνων οδηγεί συχνά στη μονομέρεια
- στερεί τη χαρά της δημιουργίας, αλλοτριώνει τον άνθρωπο απ’ την εργασία και τον εαυτό του, εξαιτίας του υπέρμετρου προγραμματισμού και της αυστηρής μεθοδολογίας
- οδηγεί σε υπερβολικές φιλοδοξίες και αίσθηση υπεροχής
 
γ. ηθικός – κοινωνικός τομέας:
- ο επιστημονισμός εξαφανίζει κάθε αίσθημα ανθρωπιάς, απανθρωποποιεί το άτομο, αμβλύνει τις ηθικές του αντιστάσεις
- καλλιεργεί τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιστημόνων στο πλαίσιο της προσωπικής προβολής και διάκρισης 
- καταρρακώνεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, υπονομεύεται η ελευθερία του ανθρώπου, αφού η επιστήμη μπορεί να γίνει όργανο για την εξαπάτηση, υποδούλωση και εκμετάλλευση των ανθρώπων
- με τα επιστημονικά πειράματα εμφανίζονται νέες, συχνά ανίατες ασθένειες
 
Προϋποθέσεις για την ανθρωποκεντρική αξιοποίηση της επιστήμης
 
Ο επιστήμονας πρέπει να διακρίνεται από:
- Παιδεία με ανθρωπιστικές αρχές και πνεύμα ελευθερίας
- Γενική μόρφωση και ψυχική καλλιέργεια, ώστε να θέτει τις γνώσεις του στην υπηρεσία του ανθρώπου και να ασκεί το έργο του με υπευθυνότητα και αίσθημα κοινωνικής συνείδησης
- Αυτογνωσία, για σωστή επιλογή στόχων, που να ανταποκρίνονται στα προβλήματα της ζωής.
- Ευσυνειδησία, ηθικές αρχές και αξίες (ταπεινοφροσύνη, αυτογνωσία, εντιμότητα, ειλικρίνεια), ώστε να τον απασχολεί η σωστή και επωφελής για τον άνθρωπο μελλοντική χρήση των επιτευγμάτων του
- Διαμόρφωση ηθικής, αυτόνομης και ελεύθερης προσωπικότητας
- Αίσθηση ότι επιτελεί κοινωνικό λειτούργημα κι όχι μόνο βιοποριστικό επάγγελμα, να μην θυσιάζει τα πάντα για να κάνει καριέρα ή να πλουτίσει
- Ενδιαφέρον και άποψη για τα κοινά, ο επιστήμονας οφείλει να είναι και διανοούμενος
- Κοινωνικές αρετές (ανιδιοτέλεια, πνεύμα συνεργασίας, άμιλλα)
 
Η ειρήνη και η δημοκρατία αποτελούν επίσης βασικές προϋποθέσεις, καθώς επιτρέπουν στον επιστήμονα να επιδίδεται απερίσπαστα στο ανθρωπιστικό του έργο (ενώ σε συνθήκες πολέμου και. σε αυταρχικά καθεστώτα, η αυτοτέλεια του επιστήμονα ακυρώνεται)
Η πολιτεία φέρει ασφαλώς και οφείλει μέσω της νομοθεσίας και της δικαιοσύνης να ρυθμίζει τους όρους αξιοποίησης της επιστημονικής γνώσης από τις επιχειρήσεις, να μην προωθεί πχ την πολεμική βιομηχανία 
Οι ίδιες οι επιχειρήσεις να μην στοχεύουν αποκλειστικά στο κέρδος, αλλά να σέβονται τον άνθρωπο και το περιβάλλον
Τα ΜΜΕ να ελέγχουν: τις κυβερνήσεις, τις εταιρείες και τους επιστήμονες
Γενικά, απαιτείται η επανιεράρχηση των στόχων και των αξιών του σύγχρονου ανθρώπου 
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 
ΕΡΓΑΣΙΑ - ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ
 
Ορισμός
 
Εργασία είναι η μεθοδική, σκόπιμη, υπεύθυνη και συνειδητή σωματική ή πνευματική προσπάθεια του ανθρώπου, ώστε να παράγει έργο με τη δημιουργία αγαθών για την ικανοποίηση των αναγκών του (υλικών, πνευματικών, ηθικών κ.α.)
 
Μορφές: σωματική-χειρωνακτική, πνευματική μεικτή, ατομική, ομαδική
 
Σημασία της εργασίας
 
- Συμβάλλει στην οικονομική ανεξαρτησία του ανθρώπου και διευρύνει τις μορφές ελευθερίας του
- Διασφαλίζει όρους αξιοπρεπούς διαβίωσης, αφού ικανοποιεί τις βιοτικές του ανάγκες
- Ευνοεί την ανάπτυξη των πνευματικών του δυνάμεων: κρίση, αντίληψη, επινοητικότητα, το οργανωτικό πνεύμα, τη δυνατότητα προγραμματισμού, την παρατηρητικότητα
- Απελευθερώνει το άτομο ως κοινωνικό ον, αφού καλλιεργεί τις κοινωνικές αρετές και συμβάλλει (κυρίως η συλλογική εργασία) στη σύναψη δεσμών φιλίας και επικοινωνίας
- Ηθικοποιεί τον άνθρωπο, γιατί με την εξασφάλιση των αναγκαίων για αξιοπρεπή διαβίωση δεν καταφεύγει στη χρήση ηθικά ελεγχόμενων ενεργειών (παθογενούς κοινωνικής συμπεριφοράς)
- Αναδεικνύει τις ιδιαίτερες κλίσεις και αφυπνίζει τη δημιουργική του διάθεση
- Συντελεί στην ψυχολογική ισορροπία του ατόμου: με την αίσθηση της πρoσφοράς και την κοινωνική αναγνώριση του έργου του, με την καταπολέμηση της πλήξης, της ανίας και της μοναξιάς
- Αναπτύσσει την πολιτική συνείδηση μέσα από τη συνδικαλιστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων του
 
Η μηχανοποίηση στην εργασία
 
Θετικά αποτελέσματα της μηχανοποίησης
- Αύξηση ποσότητας παραγωγής
- Βελτίωση ποιότητας
- Αποφυγή ανθρώπινου λάθους
- Ελάττωση σωματικού μόχθου
- Αύξηση ελεύθερου χρόνου
- Ταχύτητα, ακρίβεια 
 
Αρνητικά αποτελέσματα της μηχανοποίησης
Η μηχανοποίηση επέφερε αναπόφευκτα:
- τον αυτοματισμό
- την τυποποίηση
- τον καταμερισμό
 
Έτσι, ο ρόλος του ανθρώπου στην παραγωγική διαδικασία δεν είναιπλέον πρωταγωνιστικός αλλά βοηθητικός και προκαθορισμένος, ώστε:
α. να εμποδίζεται, αντικειμενικά, η πρωτοβουλιακή του παρέμβαση
β. να μη νιώθει τη χαρά της προσωπικής δημιουργίας
γ. να αποξενώνεται από το δημιούργημά του (αλλοτρίωση)
δ. να αμβλύνεται η δημιουργική του φαντασία
ε. να περιορίζεται η ελευθερία του
 
- Με τη μονότονη μηχανική επανάληψη ο εργαζόμενος, χωρίς ενδιαφέρον και χωρίς ανανέωση της διάθεσής του, κυριεύεται από ανία, πλήξη, με αρνητικά αποτελέσματα για την αποδοτικότητα αλλά και την ψυχική του υπόσταση
- Πολλές φορές ο αυτοματοποιημένος ρυθμός και η συνακόλουθη υπερένταση προκαλούν άγχος
- Δημιουργείται «τεχνολογική» ανεργία
- Έχουμε την εξαφάνιση πολλών παραδοσιακών επαγγελμάτων (που παρείχαν δυνατότητα έκφρασης)
- Η μηχανοποίηση με την αναγκαία εξειδίκευση μπορεί να οδηγήσουν στη μονομέρεια και τον περιορισμό του ορίζοντα δράσης
- Η μηχανή για τις λειτουργικές της ανάγκες αλλά και την υπερπαραγωγή αγαθών απαιτεί τεράστιες πoσότητες ενέργειας και πρώτων υλών
- Όλα αυτά συμβάλλουν στη δημιουργία της "κοινωνίας της αφθονίας"  (δηλ, της καταναλωτικής κοινωνίας)
 
Η εξειδίκευση στην εργασία
 
Θετικά αποτελέσματα της εξειδίκευσης
 
Δημιουργία νέων επαγγελμάτων
Το άτομο αφιερώνεται σ’ ένα γνωστικό τομέα, με αποτέλεσμα:
την ουσιαστική γνώση
την ανάπτυξη ιδιαίτερων ικανοτήτων και κλίσεων
την πρόοδο των επιστημών και της τεχνολογίας
την ελάττωση των κινδύνων
 
Η εργασία καθίσταται πιο αποτελεσματική με :
αύξηση ποσότητας
βελτίωση ποιότητας
παραγωγή προϊόντων για εξειδικευμένες ανάγκες
εξοικονόμηση χρόνου
εξοικονόμηση χρήματος (επιλογή της λιγότερο δαπανηρής μεθόδου)
Οδηγεί στη συνειδητοποίηση της αξίας της ανθρώπινης συνεργασίας
Έχει θετική επίδραση στην ψυχολογία (του εξειδικευμένου και του «δέκτη»).
 
Αρνητικά αποτελέσματα της εξειδίκευσης
 
Μπορεί να οδηγήσει στην πνευματική μονομέρεια.
Επιδρά αρνητικά στην κοινωνικότητα
Τροφοδοτεί, μερικές φορές, την αλαζονική αυταπάτη του αναντικατάστατου
Επιφέρει την αλλοτρίωση από την εργασία από το προϊόν της εργασίας
Επιδρά αρνητικά στην πολύπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας
 
 
Σημασία της εργασίας (β΄ δέσμη σημειώσεων)
 
πνευματικός τομέας:
Με την εργασία αναπτύσσονται οι επιστήμες (εφευρέσεις, ανακαλύψεις), τα γράμματα, οι τέχνες και γενικότερα δημιουργείται πολιτισμός, καλλιεργείται η κριτική σκέψη και η δημιουργική φαντασία, οξύνεται ο νους και ο άνθρωπος γίνεται πιο ικανός και πιο δραστήριος. Το άτομο οργανώνεται καλύτερα, για την έγκυρη και επιτυχή διεκπεραίωση του έργου του, απομακρύνεται από το φανατισμό και τις προκαταλήψεις. Οδηγείται επίσης στην αυτογνωσία, επικοινωνώντας με τους άλλους και μελετώντας το χαρακτήρα τους, αφού η γνώση του «εγώ» γίνεται μέσα από τη γνώση του «εσύ». Επίσης, με την εργασία ανακαλύπτει άγνωστες πτυχές της προσωπικότητας του και ολοκληρώνεται ως προσωπικότητα.
 
ηθικός τομέας:
Το άτομο ηθικοποιείται, γιατί, στην επικοινωνία με τους άλλους, καλλιεργεί την ανθρωπιά, την ειλικρίνεια, τον ετεροσεβασμό και τον αυτοσεβασμό. Ο μόχθος που καταβάλλει, αναπτύσσει το σεβασμό προς το μόχθο των άλλων. Επίσης, η εργασία καλύπτει τις βιοτικές ανάγκες του ανθρώπου: δεν καταφεύγει σε αντικοινωνικές πράξεις, αναπτύσσει την ευγενή άμιλλα, την υπομονή, την επιμονή, τη μεθοδικότητα, και απομακρύνεται από κακές έξεις και συναναστροφές. Του δίνει την ηθική ικανοποίηση, τη χαρά της δημιουργίας, τον εξευγενίζει και τον ολοκληρώνει, γιατί δίνει νόημα και περιεχόμενο στη ζωή του και τον οδηγεί στο ωραίο και στο καλό.
 
κοινωνικός τομέας:
Το άτομο κοινωνικοποιείται, γιατί αντιλαμβάνεται την ανάγκη της συνεργασίας για την υλοποίηση των στόχων (εντάσσει το εγώ στο εμείς), καλλιεργεί το διάλογο, την ανεκτικότητα και τη συνέπεια, απαραίτητες προϋποθέσεις για την κοινωνική ζωή. Ο άνθρωπος ανυψώνεται κοινωνικά, γιατί εξασφαλίζεται η αξιοπρέπεια, η εκτίμηση εκ μέρους των συνανθρώπων, η ασφάλεια και η αισιοδοξία. Η ατομική δημιουργία μετατρέπεται σε κοινωνικό κτήμα και ικανοποιεί τις γενικότερες κοινωνικές ανάγκες, το άτομο ευαισθητοποιείται και ενεργοποιείται στα ευρύτερα κοινωνικά προβλήματα.
 
πολιτικός τομέας:
Το άτομο αποκτά πολιτική συνείδηση, γιατί η εργασία είναι πολιτική πράξη που απευθύνεται στο σύνολο, οργανώνει συλλόγους και συνδικαλιστικές ενώσεις για τη διασφάλιση δικαιωμάτων. Διαλέγεται με την εξουσία, διατυπώνει τις θέσεις του ή και πιέζει για τη διασφάλιση του ατομικού και συλλογικού συμφέροντος. Το δικαίωμα της εργασίας είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο για όλους τους πολίτες. Προβλέπεται στην οικουμενική διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όπου αναφέρεται ότι ο καθένας έχει δικαίωμα: στην εργασία / στις ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας ίσης αμοιβής για ίση προσφορά εργασίας / στην εξασφάλιση, με την εργασία, της ανθρώπινης διαβίωσης του εαυτού του και της οικογένειας του / να ιδρύει συνδικάτα για την προάσπιση των συμφερόντων του.
 
οικονομικός τομέας:
Η εργασία περιορίζει τη στέρηση και τη φτώχεια, αναπτύσσει τη δημόσια οικονομία και συνεπάγεται την οικονομική ανεξαρτησία (ατομική ή εθνική) κι αυτή με τη σειρά της την ελευθερία, ενώ παράλληλα οδηγεί στην κοινωνική ευημερία.
 
εθνικός τομέας:
Με την εργασία παράγεται εθνικό έργο και υλοποιούνται οι εθνικοί στόχοι, ενώ το κράτος αποκτά διεθνές κύρος και διαπραγματευτική δύναμη.
 
ψυχολογικός τομέας:
Ο άνθρωπος αισθάνεται ευτυχισμένος γιατί μπορεί να υλοποιήσει τους στόχους του, όπως εσωτερική ικανοποίηση και ψυχική πληρότητα με την προσφορά του στο κοινωνικό σύνολο και αυτοπεποίθηση, όταν βλέπει ότι το έργο του έχει κοινωνική αποδοχή.
 
Παράγοντες για σωστή εργασία
 
Καλή σωματική και ψυχική υγεία
Καλλιέργεια της φιλεργατικότητας από την παιδική ηλικία
Άρτιες τεχνικές προϋποθέσεις, σε συνδυασμό με την τέλεια γνώση των σκοπών
Σωστή και ελεύθερη εκλογή επαγγέλματος
Παροχή ισότιμων ευκαιριών για εργασιακή απασχόληση και εξέλιξη
Κίνητρα οικονομικά, πνευματικά, ηθικά που επηρεάζουν βαθύτατα την εκλογή εργασίας
Έλεγχος της εργοδοσιακής αυθαιρεσίας, με συγκρότηση συνδικαλιστικών ενώσεων
Δυνατότητα πρωτοβουλίας και παρέμβασης του εργαζομένου στο σχεδιασμό της εργασίας
 
Η σωστή σχέση του ανθρώπου με την εργασία
 
Είναι αναγκαία στην εποχή μας, γιατί ζούμε σε μια εποχή ψυχικής έντασης, άγχους και γρήγορου ρυθμού ζωής που απαιτεί ποιοτικότερη και αποδοτικότερη εργασία. Η σύγχρονη ηθική κρίση και ο ευδαιμονισμός απαιτούν ιδιαίτερο επαγγελματικό ήθος και ξεχωριστό δεσμό ανάμεσα στον άνθρωπο και την εργασία του.
Αντιθέτως, τα αποτελέσματα της αργίας για το άτομο είναι η ηθική και πνευματική φθορά, στέρηση υλικών αγαθών και ηθικοπνευματικής ελευθερίας, ώθηση σε ανήθικες πράξεις, ταπεινά πάθη της ψυχής, αποχή από την κοινωνική και πολιτιστική πρόοδο, με αποτέλεσμα την ανυποληψία, την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα.
 
Αίτια αλλοτρίωσης του ανθρώπου από την εργασία του
 
Η επιλογή της εργασίας όχι με βάση τις κλίσεις, τις εφέσεις, τις ιδιαίτερες επιθυμίες και ικανότητες του ατόμου, αλλά τη δίψα για απόκτηση χρημάτων κ΄ κοινωνικής προβολής.
Η απαξιωτική στάση της κοινωνίας προς ορισμένα επαγγέλματα επηρεάζει τις επιλογές.
Η έλλειψη επαγγελματικού προσανατολισμού και επαγγελματικής αγωγής δεν επιτρέπει στους νέους να ανιχνεύσουν πρώτα τις δυνάμεις τους και τις επιθυμίες τους και ύστερα να προβούν στη σωστή εκλογή.
Η έλλειψη από την εργασία της εσωτερικής ανάγκης για αυτοεπιβεβαίωση και η άσκηση της για καθαρά βιοποριστικούς λόγους.
Οι συνθήκες δουλειάς, η πολύχρονη άσκηση μιας εργασίας, που καταλήγει σε ρουτίνα, πλήξη, ανία, καθώς και η μονότονη και αυτοματοποιημένη εργασία, η μη εξασφάλιση χαράς και ικανοποίησης από τη δημιουργία.
Η εκμετάλλευση της εργασίας από τους οικονομικά ισχυρότερους, ο οξύς ανταγωνισμός, τα ηθικά επαγγελματικά διλήμματα.
Ο ανταγωνισμός και η προσπάθεια για επαγγελματική ανέλιξη γίνονται αυτοσκοπός και καταρρακώνουν τις σχέσεις των ανθρώπων.
Η ανεργία, που αναγκάζει τους ανθρώπους να ασκούν ευκαιριακά επαγγέλματα, για την κάλυψη μόνον των βιοποριστικών τους αναγκών.
Ο καταναλωτισμός της εποχής μας, που διαμορφώνει ένα χρησιμοθηρικό πνεύμα στις σχέσεις του ανθρώπου με την εργασία.
Ο αποκλεισμός του ανθρώπου από τον σχεδιασμό του έργου και η μετατροπή του σε εκτελεστή αποφάσεων. Η εργασία παύει τότε να αποτελεί μέσο έκφρασης και δημιουργίας.
Οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και η έλλειψη ή η παραβίαση του εργατικού δίκαιου.
Ο αυστηρός καταμερισμός, η τυποποίηση και η επανάληψη έχουν ως αποτέλεσμα την ψυχική εξουθένωση του εργαζομένου
Η πολύωρη απασχόληση περιορίζει τον ελεύθερο χρόνο του εργαζομένου
Η μη εξασφάλιση ικανοποιητικών οικονομικών αποδοχών
Η μηχανοποίηση της εργασίας:
διακόπτει την οργανική σχέση του ατόμου με το αντικείμενο εργασίας
οδηγεί στην αλλοτρίωση του εργαζόμενου από το παραγόμενο προϊόν
μετατρέπει τον άνθρωπο σε εξάρτημα της μηχανής, περιορίζοντας την ελευθερία του
στερεί από τον εργαζόμενο τη χαρά της δημιουργίας
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΝΩΣΗ
 
Θετικά ένταξης μίας χώρας στην Ε.Ε.
 
οικονομικός τομέας
διάθεση προϊόντων σε μια ευρύτερη αγορά
παροχή τεχνογνωσίας
εκσυγχρονισμός βιοτεχνίας και βιομηχανίας λόγω ανταγωνισμού
διαμόρφωση επαγγελματικής συνείδησης
 
κοινωνικός τομέας
συνεργασία για καταπολέμηση αρνητικών φαινομένων, όπως τα ναρκωτικά, το έγκλημα, η τρομοκρατία
διεύρυνση κοινωνικών δικαιωμάτων με προσαρμογή τους στα ευρωπαϊκά δεδομένα.
 
πολιτιστικός τομέας
μεταλαμπάδευση στην Ευρώπη των διαχρονικών αξιών κάθε  χώρας
εκπαίδευση: ανταλλαγές σε θέματα οργάνωσης και περιεχομένου, αξιοποίηση υποτροφιών
 
πολιτικός τομέας
διεύρυνση δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματος
ενίσχυση του πολιτικού κύρους των χωρών μελών
 
εθνικός τομέας
η κοινή εξωτερική πολιτική ενισχύει το κύρος και συμβάλλει στην επίλυση εθνικών προβλημάτων
 
Αρνητικά ένταξης
 
οικονομικός τομέας
δυσχερής η αυτόνομη οικονομική πορεία
αδυναμία μικρών επιχειρήσεων να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό
 
πολιτικός τομέας
κίνδυνος υπερσυγκεντρωτισμού της εξουσίας ορισμένων ισχυρών χωρών (π,χ, Γερμανία, Γαλλία)
αποδυνάμωση πολιτικής αυτονομίας εθνικών κυβερνήσεων.
 
πολιτιστικός τομέας
ανεξέλεγκτη εισροή χαμηλής ποιότητας ξενικών πολιτιστικών στοιχείων
κίνδυνος πολιτιστικής αλλοτρίωσης και ισοπέδωσης της ιδιαιτερότητας κάθε χώρας
 
κοινωνικός τομέας
αλλαγές στις διαπροσωπικές σχέσεις (καθίστανται ορθολογιστικές, ιδιοτελείς), στον ομαδικό χαρακτήρα της ψυχαγωγίας και στην επικοινωνία
 
Οφέλη για τους νέους από την ένταξη της χώρας τους στην Ε. Ε.
 
Οι νέοι θα μπορούν να ζουν σ’ ένα ευρύτερο περιβάλλον στο οποίο:
θα δημιουργούνται ευνοϊκοί όροι για μια πολυεπίπεδη συνεργασία χωρίς εθνικιστικές προκαταλήψεις και ιστορικά μίση που ταλάνιζαν τις παλαιότερες γενιές
θα εδραιωθεί το δημοκρατικό πολίτευμα, απαραίτητος παράγοντας για τη διασφάλιση της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και γενικότερα της κατοχύρωσης των ανθρώπινων δικαιωμάτων
θα μπορούν να συμμετέχουν σε εκπαιδευτικά πανευρωπαϊκά προγράμματα, αξιοποιώντας το πλαίσιο των σπουδών τους
θα επεκτείνουν τους επαγγελματικούς τους ορίζοντες σ' έναν ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο με μεγαλύτερες προοπτικές
θα προβάλουν ένα δυναμικό παρόν της χώρας τους στις διεθνείς οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές εξελίξεις και αλλαγές.
 
Τι χαρακτήρα επιθυμούμε να έχει η Ε.Ε. και ποιους στόχους
 
Να στηρίζεται στις αρχές:
της αλληλεγγύης, της συνοχής, της κοινωνικής δικαιοσύνης
της δημοκρατικότητας, του σεβασμού των ατομικών δικαιωμάτων και των αρχών της πολιτισμικής σύνθεσης των κοινωνιών
της αποκέντρωσης στη λήψη των αποφάσεων (με ενεργό συμμετοχή του Ευρωπαίου πολίτη).
Όλα αυτά δίχως την αναβίωση του εθνικισμού, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού.
 
Να στοχεύει σε μια ανάπτυξη με ανθρωποκεντρική διάσταση, δίχως τεχνοκρατική αντίληψη, με σεβασμό στην ποιότητα ζωής, το φυσικό περιβάλλον και με την ενίσχυση του κράτους πρόνοιας.
 
Μία Ευρώπη:
Με ισομερή ανάπτυξη όλων των περιοχών της.
Με ενδυνάμωση των θεσμών μιας ισότιμης (πολιτικής, οικονομικής, πολιτιστικής κ.α.) συνεργασίας, δίχως ηγεμονισμούς των ισχυρών χωρών.
Με ειρηνικές πρωτοβουλίες για την κατάπαυση των εστιών πολέμου σ’ όλα τα μέρη της γης και την παγίωση της ειρήνης.
Μια Ευρώπη που θα στοχεύει στην ανάπτυξη σχέσεων φιλίας και συνεργασίας με όλες τις χώρες, ομάδες χωρών και οργανισμούς, με σκοπό την προαγωγή της σταθερότητας, της ευημερίας, της ειρήνης
Μια ενοποιημένη Ευρώπη που δε θα αποκλείει, με στενά οικονομικά κριτήρια, τις αδύναμες χώρες από τους θεσμούς της.
 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------